I. Нийгмийн үзүүлэлт
-Ажил эрхлэлтийн байдал-
Үндэсний статистикийн газраас ажиллах хүчний судалгааг явуулсан байна. Судалгаанд нийт 3204 өрхийг хамруулсан байна. Судалгааны дүнгээр 15 ба түүнээс дээш насны эдийн засгийн идэвхтэй хүн амын тоо 1120.3 мянга байгаагийн 53.2 хувь нь эрэгтэй, 46.8 хувь нь эмэгтэйчүүд байна.

Эдийн засгийн идэвхтэй хүн амын 977.4 мянга нь ажиллагчид, 142.9 мянга нь ажилгүй иргэд байна. Ажилгүйдлийн түвшин 2009 оны 4-р улиралд улсын хэмжээнд 12.8 хувь, хотод 16.5 хувь, хөдөөд 7.9 хувьтай байна. Аймаг, нийслэлийн хөдөлмөр, халамжийн үйлчилгээний хэлтэст бүртгэлтэй ажилгүй иргэдийн тоо 11.6 хувиар нэмэгдсэн байна. Улсын хэмжээгээр 19.5 мянган эмэгтэй ажилгүй гэж бүртгүүлсэн нь нийт бүртгэлтэй ажилгүйчүүдийн 54.3 хувийг эзэлж байгаа юм.

11 сарын турш сандал ширээг нь илээж байгаа хэлний бэлтгэл курсын байрны маань дэргэд том заалтай цэмцгэр нэгэн байшин бий. Амтат будааг үр хойчоо хайрлах асар их хайраар хачирлан байцаанд ороон зарсан эмээгийн 20 гаруй жилийн хөдөлмөрөөс боссон мөнгөөр “Jeongsimhwa” соёлын төвийн уг байрыг барьж босгосон юм билээ. Тэгэхээр нимгэхэн далайн байцаагаас ургасан байшин яах аргагүй юм болж таараад байна.

Экcпортын шинжтэй эдийн засгийн өсөлт үндэсний хэмжээнд өсөж чадахгүй байгааг Японы төв банкны топ эдийн засагч Казуо Момма хэлсэн байна. “Японы эдийн засгийн хувьд хадан цохионоос унах эрсдэл бага. Гэхдээ эдийн засаг бүрэн эдгэрэх явц маш удаан байх болно. Дэлхийн эдийн засаг хэдийгээр өсөж байгаа ч капиталд мөнгө заралт, хөдөлмөрийн зах зээл хязгаарлагдмал хэвээр байсаар байх болно” хэмээн хэлжээ.

Өнгөрсөн жил дэлхийн хэмжээнд нийт 2 триллион ам.долларын тэтгэмжийн мөнгийг гаргаснаар Японы экспортын хэмжээ өсөхөд нилээд түлхэц үзүүлсэнээр үндэсний эдийн засгийг хүнд хямралаас татаж гаргаж ирсэн юм. Гэсэн ч хэрэглээний үнийн бууралт зогсолтгүй явагдсаар байгаа нь мэргэжилтнүүдийн санааг зовоож байгаа юм. “Дефляцыг зогсоох ид шидийн арга мэх байхгүй. Үнийн уналтыг зогсоох нь төв банкны гол зорилт болж байгаа” гэсэн байна.

Японы орон сууцны зах зээл дайны дараах сэргээн босголтоос хойш хамгийн доод цэгт хүрсэн байна. Барилгын компаниуд өнгөрсөн жил нийт 788,410 барилгын ажил эхэлсэн нь 2008 онтой харьцуулбал 27.9% -р буурсан тоо болохыг Газрын яам Токио хотоос мэдээлсэн байна. Энэ тоо 1964 онд тоологдсон 751,429 –с хойших хамгийн бага тоо хэмжээ боловч өнгөрсөн 4 сарын хугацаанд шинээр эхлэх барилгын тоо хэмжээ өсөх хандлага ажиглагдсан байна. Энэ мэдэгдэл нь дэлхийн эдийн засгийн 2дах том зах зээл хэмээн нэрлэгддэг Япон өөрийн байр сууриа энэ жил Хятадад алдаж магадгүй болсоныг илтгэсэн хэрэг болжээ.

Хэдийгээр засгийн газраас барилгын зах зээлийг дэмжих хөтөлбөрүүдийг авч хэрэгжүүлнэ хэмээн зарласан ч унаж буй орон сууцны үнэ, айл өрхүүдийн үл хөдлөх хөрөнгөд хөрөнгө оруулах айдас их байгаа бодит үнэнийг үгүйсгэж чадаагүй байна. Цалингийн хэмжээ буурч, ажилгүйдлийн түвшин өссөн нь өнгөрсөн жил орон сууцны эрэлтийг унагаж, Anabuki Construction Inc. барилгын компани 11 сард  дампуурлаа зарласан юм.

General Motors 2010 онд Хятадад нийт 2 сая машин зарахаар төлөвлөжээ. Компаны өмнө төлөвлөснөөр ирэх 2 жилдээ ч 2 сая машин зарж чадахгүй гэж төлөвлөж байсан болохыг гүйцэтгэх захирал Кэвин Вэйл хэлсэн байна. GM энэ жил Хятадад 10 шинэ загварыг борлуулж эхлэх юм байна. Хятадад автомашин нийлүүлдэг хамгийн том компани 2009 онд нийт 1.83 сая ширхэг автомашиныг борлуулсан нь өмнөх жилийнхээсээ 67% -р их байсан байна.

Хятад өнгөрсөн жил шинэ автомашинд олгох татварын хэмжээг 5%-р бууруулж, хуучин машинуудыг шинээр солиход нийт 5 тэрбум юан буюу 732 сая ам.долларыг бэлнээр гаргасан юм. Үүний дүнд суудлын тэргийн борлуулалт 53% -р буюу 10.3 сая болж, бүх төрлийн автомашины нийт борлуулалт 46%-р буюу 13.6 сая болж өссөн юм.12 сарын 10-нд Хятад татварын хэмжээг эргэн нэмэхээр болсоноо зарласан ч GM Хятадын энэ жилийн нийт автомашины борлуулалт 14.5 – 15 сая болтолоо өснө хэмээн таамаглаж байгаа юм байна.

Нар тусах цонх өөрт тань бий

Зургаа түргэхэн дуусгаад салхинд гарч цээж дүүрэн амьсгалахыг юунаас юунаас илүү хүсэж байлаа. Сэнсний хуурай агаартай, хаашаа хаашаа 3 метр хүрэхтэй үгүйтэй бүүдгэр өрөөнд өдөржингөө зураг зурсанаас болж, нимгэн цамц аадар бороонд нэвт цохиулсан мэт хөлсөндөө норон гүн усанд амьсгалаа түгжин олон цаг байсан мэт сэтгэгдэл төрж байв. Нарийхан урт хонгилоор явсаар шатаар өгсөн гадагш гарахад саун мэт чийглэг бөгчим агаар гялгар уутанд толгойгоо хийсэн адил бүчээд авах хэдий ч хулганы жижигхэн өрөөнд амь тэмцэн амьсгаадахаас хамаагүй дээр ажээ.

************************************

Амралтын хоёр өдрийг тааруулан үзэсгэлэнгээ гарахаар Баасан гарагийн шөнийн галт тэргээр Сөүлд ирлээ. Солонгост ирээд 2 жил болсон хэдий ч нийслэл хотыг нь анх удаан үзэж сонирхохын далимд үзэсгэлэнгээ гаргаж байгаа нь энэ юм.

Японы аялал жуулчлалын хэдэн компани хамтраад Монгол Японы хооронд шинэ нислэг хийхээр төлөвлөж байна. Тэд Наритагаас гадна Хирошима, Окаяма, Нийгатагаас Монгол руу шууд нислэг хийх бөгөөд орон нутгийн засаг захиргаа нь ч тэднийг дэмжиж байгаа гэнэ.Яг хэзээнээс нислэг хийж эхлэх нь тодорхойгүй байгаа ч жуулчны тоо нэмэгдэх зуны цаг тохиромжтой байх гэж үзэж байгаа аж. Японы аяллын “Казэ но таби” компани жил бүр Наритагаас Монгол руу зорчих онгоцны тасалбаруудыг бөөнөөр нь худалдан аваад зардаг гэнэ. Гэвч Их Монгол Улс байгуулагдсаны 800 жилийн ойгоос хойш жил ирэх тусам жуулчны тоо буурсаар 2009 онд 1500- хан хүн Монголд айлчилсан тоо гарчээ. Энэ нь хөдөө орон нутгийн иргэд Монгол руу явахын төлөө Токиод хоноглох шаардлага гарч, зардал ихээр нэмэгдэж байгаатай холбоотой гэнэ. Орон нутгаас Улаанбаатар руу шууд нислэг хийснээр Монголд зорчих жуулчид ихэснэ хэмээн тус компани үзэж байна. Мөн “Казэ но таби” компани энэ жил Монголд  “Тэнгэрийн гэр” халуун рашааны газар нээхээр төлөвлөж байгаа юм.  Дан ганц малчин айлаар зочлуулж, говь нутгаар хэсүүлдэг байсан үеэ өнгөрөөсөн аяллын маршрутыг халахгүй бол Монголд ирэх аялагчдын тоо буурсаар байх болно гэж тэд үзэж байна.

М.Сугараа

Японы агаарын тээвэр мягмар гаригт дампуурлаас хамгаалах ажиллагааг эхлүүлэхээр болжээ. Олон сарын турш хувь заяа нь тодорхойгүй байсан Азийн хамгийн том агаарын тээвэр эцсийн дүнд дампуурлаас хамгаалах ажиллагааг эхлүүлэхээр шийдсэн байна. 11 сард албан ёсоор 1,5 триллион иeны өртэй байсан нь Японы түүхэнд бичигдэх хамгийн том хэмжээний сүйрэл болно хэмээн яригдахад хүргэсэн юм.

Дампуурлаас хамгаалах ажиллагаа засгийн газраас явуулах бүтцийн өөрчлөлтөөр эхлэхээр болсон бөгөөд үүний хажуугаар засгийн газар компаний байнгын ажиллагаанд хяналт тавьж, шинэчлэлт хийхэд тусламж үзүүлж ажиллахыг Никкей өдөр тутмын санхүүгийн сонинд бичсэн байна.

Солонгост ирээд 9 сарыг үдлээ. 3 сарын дараа хэлний бэлтгэл дуусаж хавраас мэргэжлийн хичээлүүдээ сонсож эхлэнэ. Нэг үгээр “Эрхүү”-гийн нэг жилийн бэлтгэл шувтрах шатандаа явж байна гэх үү дээ. Энэ хугацаанд “хэлд орж”, эргэн тойрон дахь мэдээллийг ам дамжуулж биш бодитоор хүлээн авахтайгаа болон, мөнхүү Солонгос дахь Монгол оюутны амьдралыг бага сага гадарлах болсон. Хэдийгээр хал үзэж халуун чулуу долоосон архаг оюутан болоогүй ч, өөрийн ойлгож мэдэрсэнээ цаашид Солонгост сурахаар зэхэж байгаа хүүхэд залуучуудад хэрэгтэй болов уу гэдэг үүднээс оруулж байна.

Солонгост ирэхээс өмнө Австрали, Английг илүүтэй сонирхож тухайн орны сургуулиудыг голчлон судалж байсан. Ингээд тус орнуудын ямар ч сургуулиас заавал тавьдаг үндсэн шаардлага болох хэлний IELTS шалгалтыг өгч суралцах, тэтгэлэгт хамрагдах боломжтой болсон.