БНСУ-д гахайн томуу өвчний шинж тэмдэг илэрч, хүн нас барсан тохиолдол саяхан бүртгэгджээ. Тус улсын Инчон дүүрэгт амьдар­даг Д.Сумъяатай интернэтээр холбогдож нөхцөл байдал ямар байгаа талаар тодрууллаа. Тэр­бээр тус улсад 10 жил гаруй жил ажиллаж байгаа аж.

-Та гэрээгээр ажилладаг уу, юу хийдэг вэ?
-Гахайн мах зардаг газар ажилладаг. Урьд нь гэрээгээр ажиллаж байгаад “харлачихсан”.
-Яагаад “харлачихсан” юм бэ?
-Надад хувийн шалтгаан бий. Харин зарим хүний гэрээ нь дуусаад “харлачихдаг”. “Хар”-аар ажиллаж амьдрахад хүндрэлтэй. Байр, хоол, унаа гээд бүх зардлаа өөрөөсөө гаргана. Гэрээгээр ажил­лаж байхад наад захын хангамж нь цаанаасаа тавигддаг.
-Гахайн томуугийн дэгдэлт хэр байна, үүнээс шалтгаалж тус улсад нэвтрэх визийг түр хугацаагаар хаасан гэх яриа байна?

-Бидэнд мэдэгдээгүй. Харин гахайн томуу нилээд газар авч байгаа тухай хэвлэл мэдээллийн хэрэгслүүдээр яригдаж байна.Хил гаалиар нэвтрэн орж ирж байгаа хүмүүсийг тусгай багажаар шалган сорилт тавьж, сэжигтэй тохиолдлыг тусгаарлаж байгаа гэсэн. Өвчнөөс урьдчилан сэр­гийлэх талаар заавар зөвлөмжийг ч их өгч байна. Ер нь өвчний дэгдэлтээс болоод Монголоос хүмүүс ирэх нь багассан шүү.

-Гахайн томуу гэх өвчний нэршлээс болоод таны ажил­ладаг үйлдвэрийн үйл ажиллагаанд борлуулалт буурах ч юм уу, өөрчлөлт орсон уу?

-Тийм зүйл ажиглагдаагүй. Үйл ажиллагаа хэвийн, гахайн махны борлуулалт ч буураагүй.

-Эдийн засгийн хямралын улмаас үйлдвэрийн эзэд цалингаа бууруулах, хугацаанд нь өгөхгүй байх асуудал гарав уу?

-Харьцангуй гайгүй. Цалин мөнгөө өгөхгүй “унжих”, ажлаас халах тохиолдол мэр сэр гардаг. Гэхдээ хямрал нүүрлэлээ гээд цалингаа өгөхгүй, удсан явдал гараагүй. Эдийн засгийн хямрал өнгөрсөн өвөл газар авсан. Үйлд­вэрийн газрууд, ажил эрхлэгчдэд нөлөөлсөн. Барааны ханш өсөөд, худалдан авах чадвар буурсан. БНСУ-ын засгийн газар иргэдээ хямралаас гаргах аян өрнүүлсэн. Иргэддээ 250 мянган воны тэтгэмж өгсөн. Энэ нь манайхаар 250 мянган төгрөг л дөө. Энэ аянд гэрээгээр ажиллаж байсан гадаад иргэд хамрагдсан. “Хараар” ажил­лагсад л харин юу ч авч чадахгүй шүү дээ. Долларын үнэ ч айхтар өсч байснаа болиод одоо эргээд бууж байна.

-Хууль бусаар буюу “хар”-аар амьдардаг иргэдийг хэр зэрэг шалгаж баривчлилж байна?

-Уг нь баривчилгаа гайгүй байсан. Харин шинэ ерөнхийлөгч нь сонгогдоод хууль бус иргэдийг албадан гаргах аян эхлэх гэж байгаа. Аян ирэх сарын 1-нээс арванхоёрдугаар сарын 1 хүртэл явагдах юм гэсэн. Хууль бусаар ажиллаж амьдарч байгаа гадаадын иргэдийг гаргаж, дотоодынхоо ажилгүй иргэдийг ажлын байраар хангана. Тиймээс баривчилгаа ойрдоо их байна. Энд тэндгүй шалгалт хийж, бичиг баримтын зөрчилтэй бол барьж байгаа. Ер нь “хар”-аар амьдардаг хүмүүсийн цалин хүртэл бага байдаг. Зарим газраа ч гайгүй л дээ.

-Баривчилгаа яаж явуулж байна?

-Гадныхан олноор цугладаг газруудаар шалгалт их хийж байгаа. Метроны буудал ер нь хаа сайгүй л цагдаа нар зогсож байна. Монголчууд маань ч нэг нэгнээ барьж өгөх тохиолдол зөндөө л байдаг. Тэгж Солонгосын талаас мөнгө авдаг юм гэсэн.

-Баривчлагдсан хүмүүсийг эх орон руу нь албадан буцаа­даг. Буцах зардлыг ажиллаж байсан үйлдвэрийн эзнээс нэхэмжлэх үү?

-Тиймээ. Албадан гаргадаг. Урьд нь Солонгосын хилээр нэвтрэхдээ ч юм уу төлсөн мөнгийг нь тооцож байгаад буцаадаг. Харин ямар ч мөнгөгүй бол үйлдвэрийн эзнээс нь нэхэмжилдэг. Зардлаа олтол нь хорионд байлгадаг гэсэн. Танидаг хүнээсээ мөнгө зээлж байж буцдаг шүү дээ.

-”Харласан” хүмүүсийг ажиллуулсан гэж үйлдвэрийн эзэдтэй ямар хариуцлага тооцох вэ?

-Одоо маш их хэмжээний мөнгөн торгууль ногдуулдаг болсон.

-Тэгвэл үйлдвэрийн эзэд гэрээний ажилчид авах сонирхолтой байгаа юм байна тийм үү?

-Тийм. Зарим газар зөвхөн гэрээний ажилчид авна гэдэг. Гэхдээ “харласан” хүмүүсийг авахаас өөр аргагүй гэрээний ажилчид авч болдоггүй газар бол авдаг л юм.

- Гэрээний ажилчид авч болдоггүй газар гэдэг нь юу гэсэн үг вэ?

-Хувь хүн ажиллуулдаг жижиг үйлдвэрийн газрууд байна. Эсвэл гэрээний ажилтантай байж байгаад тэр ажилтан нь харлаад баригд­чихсан газар. Ийм газарт дахиад гэрээний ажилтан авах эрхийг нь хасчихдаг юм. Миний ажилладаг гахайн мах зардаг үйлдвэр л гэхэд гэрээний ажилтан авах эрхгүй. Тийм болохоор “хар”-аар ажилдаг хүн авахаас өөр аргагүй.

-”Хар”-аар ажилладаг хүмүүс одоогийн байдлаар дунджаар хэдэн төгрөгний цалинтай вэ?

-Сардаа сая 200 вон. Нэг сая гаран төгрөг л юм даа. Энэ мөнгөнөөсөө бид байр хоол бүр хэрэглээгээ зохицуулдаг. Гэрээ­нийхэн адил цалин авлаа ч гэсэн ахуй хангамж цаанаасаа учраас боломжийн байдаг. Эмэгтэй хүн авч ажиллуулах сонирхол бага байдаг болоод ч тэрүү бас цалин нь бага байдаг юм. Солонгосчууд ч бас эрэгтэй хүн авч ажиллуулах сонирхолтой. Тийм болохоор Мон­голоос ажиллах хүч захиалахдаа эрэгтэй хүнийг их сонирхдог. Саяхан энд гэрээний 80 гаруй ажилтан ирэхэд түүнээс дөрөв нь эмэгтэй хүн байсан. Тэгэхээр хүйсийн ялгаа энд их байдаг.

- Ажилгүй монгол иргэд хэр их байна вэ, шинээр очсон хүмүүст ажил олдож байна уу?

-Харьцангуй гайгүй байгаа шүү. Ажил их олдож байгаа. Хэцүү байлаа гэхэд ядаж арбат/цагийн ажил/ хийнэ шүү дээ.

-Манайхан хэрэг төвөгт холбогдох явдал хэр байна, Элчин сайдын яамнаас хэр тусалдаг вэ?

-Монголчууд өөрсдөөсөө их болно. Архи ууж, хулгай хийсэн гээд баривчлагдсан тохиолдол байдаг. Тэгээд л хоригдож байгаад л албадан буцна шүү дээ. Элчин­гээс туслаад байх юм байхгүй ээ. Мөнгөтэй нэг нь өмгөөлөгч хөлсөлнө. Мөнгөгүй нь хоригдоно. Яг л ийм байдаг. Бид өвдлөө гэхэд даатгалгүй учраас эмнэлэгт үзүүлэхэд хэдэн саяар тоологдох мөнгө төлнө. Эсвэл баригдаад нутаг буцдаг.

-Манайхнаас өөр гадаад орны иргэд их байдаг, тэдний хувьд ч адил хэцүү байх даа?

-Хэцүү хэцүү. Хүний газар байгаа учраас бүгдэд л хэцүү байдаг. Ялангуяа “төлөг”-үүд, “халтар”-уудад бүр хэцүү. Тэд чинь тэмээнээс том тэмдэгтэй хүмүүс шүү дээ. Бараг бултах газаргүй гэхэд болно.

-”Төлөг”-үүд, “халтар”-ууд гэдэг нь хаанаас ирсэн хүмүүс вэ?

-Тайланд, Бангладеш хүмүүс байдаг. Бас хар арьстнуудыг хэлж байгаа юм. Манайхан Ази царайтай учраас харин гайгүй байдаг юм. Олон жил амьдарсан хүмүүсийг Солонгос хүнтэй андуурдаг юм.

Тодруулга

H1N1 вирус буюу гахайн томуу цар тахлын хүрээнд шилжиж дэлхий нийтийг сандаргаж байна. Хойд хөрш болон зарим томоохон гүрэнд энэ өвчнөөр хүн нас барсан тохиолдол бүртгэгдээд байгаа. Үүнтэй холбоотойгоор БНСУ-аас манай улсад суугаа Элчин сайдын яам иргэдэд виз олгохгүй байгаа гэх мэдээлэл гарах болсон. Энэ талаар Гадаад харилцааны яамны мэргэжилтнээс тодруулахад “Бидэнд виз хаасан тухай мэдэгдэл ирсэн. Хэзээ цуцлах тухайгаа мэдэгдээгүй” гэсэн юм. Харин үүнийг тус улсаас манай улсад суугаа Элчин сайдын яам үгүйсгэв. Энэ талаар холбогдох хүнээс тодруулга авлаа.

-Дэлхий дахинд тархаад буй H1N1 вирусийн улмаас БНСУ виз олгохоо түр зогсоосон тухай мэдээлэл байна. Энэ талаар тодруулна уу?
-Энэ бол ташаа ойлголт. Солонгос улс виз олгохоо зогсоо­гоогүй. Одоо ч визний мэдүүлэг авч байгаа. Ажлын таван өдөрт 9.00 цагаас 12.30 цаг хүртэл мэдүүлэг авч байна.
-Гадаад харилцааны яамнаас виз хаасан тухай мэдэгдсэн, мөн БНСУ-д байнга зорьчдог виз хаасан талаар хэлж байсан?
-Ташаа мэдээлэл байна.
-Манай улсаас Солонгос улсад явахаар виз хүсэгчдийн тоо буурч байна уу?
-Жилээс жилд өсдөг. Энэ жил ч мөн виз хүсэгчдийн тоо буураа­гүй. Монголд гахайн томуугаар өвчилсөн тохиолдол бүртгэгдээ­гүй. Иймд Солонгос улсад зорчих хүсэлтэй иргэдийн тоо буураагүй, хэвийн байна.

О.УРАНТОГОС

Мэдээллийн спонсор: Нийгмийн толь

Custom Search

Сэтгэгдлүүд (1)

...
бичсэн зочны сэтгэгдэл , 2009 / 10 / 15

тэр хамгийн доор танилций гээд байгаа хүн ямар т1 юм ярьдаг юм бэ?
оюунлаг ухаалаг жихшиг тийм хүнээ олж чадахгүй бн уу?
энд өвчний талаар бичиж ярилцаж байхад чи энд танилцах гэж байдаг нээрээ.
энд тэндхийн чатандаа ороод танилцана биздэ

ёс бус зүйл мэдээллэх

санал нийлэхгүй байна

зөв хэлжээ

Үнэлгээ: +0