Чехийн Пардубицэ мужийн Хрудим хотноо " Зүүнгарын тал нутагт тахь буцаж ирлээ" нэртэй үзэсгэлэн нээгдлээ. Эл үзэсгэлэнг Хрудим хотын орон нутгийг судлах музей, Прагийн амьтны хүрээлэн болон Чех дэх "Монголын анд нөхдийн нийгэмлэг"- ээс эрхлэн гаргажээ. Үзэсгэлэнд тахийг монгол нутагт дахин суурьшуулсан болон тахийг хамгаалах хөдөлгөөн хэрхэн өрнөсөн тухай түүхэн баримт бичиг, гэрэл зургууд, тахийн чихмэл зэрэг ховор үзмэрүүдийг үзүүлэхийн зэрэгцээ монгол гэр барьж монгол ахуйтай холбогдол бүхий эд өлгийн зүйлсийг тавьжээ. Тахийг хамгаалах асуудал анхнаасаа БНЧУ-тай нягт холбоотой юм. Одоогоос яг 50 жилийн өмнө буюу 1959 оны есдүгээр сард Прага хотноо олон улсын байгаль хамгаалагчид, амьтан судлаачдын бага хурлыг чехийн эрдэмтдийн санаачлагаар зарлан хуралдуулж түүгээр тахь мөхөж байгааг олны сонорт хүргэхийн зэрэгцээ түүнийг хамгаалах асуудлыг хэрхэн хэрэгжүүлэхээ тогтжээ.

Тухайн үед Прага хотын амьтны хүрээлэнгийн захирал байсан профессор Веселовский эл хурал дээр : " дэлхийн хэмжээнд янз бүрийн амьтны хүрээлэнд нийт 60 гаруй тахь байдаг. Харин байгальд чөлөөтэй амьдардаг тахь бараг үгүй болж. Монголын судлаачид олон жил хөөцөлдсөний эцэст 1959 онд тахийн хоёр сүргийг олж илрүүлсэн ба тэдгээрт нийлээд 20 орчим тахь байжээ. Өнөөдөр тахь устаж мөхөхийн ирмэгт ирчихсэн байна иймд бүх байгаль хамгаалагчид, амьтан судлаачдын анхаарлыг энэ асуудалд хандуулахгүй бол оройтох нь" хэмээн уриалсан байна.
    
Тахь эх нутгаасаа Европ тивд хүрэлцэн ирсэн нь бүр 19-р зууны сүүл үед буюу Прежевальский тахийг анх харснаас хойш 18 жилийн дараа 1899 онд Ховдын хязгаараас Бийскээр дамжуулан хэдэн сарын хүнд аян хийсний эцэст Украйны Аскания Новад авчирснаас эхтэй аж. Аскания Новагийн эдгээр тахийн үр удмыг хожим нь дэлхийн улс орнуудад тархаан байршуулжээ. "1921 онд Чехийн генетикч профессор Франтийшек Бийлэк Германы Халле хотоос гурван тахь худалдан авч анх эх нутагтаа авчирснаас хойш чехэд нийт 241 тахь төрсөн" хэмээн Прагийн амьтны хүрээлэнгийн ажилтан тахь судлаач др. Эвжэн Кус ярилаа. Тэрээр мөн Прага болон Мюнхен дахь үржүүлгийн төвөөс гаралтай тахийн удам өнөөдөр энэхүү адууны өвгийг бүрэн устахаас аврахад шийдвэрлэх үүрэг гүйцэтгэсэн хэмээн хэлсэн юм. Чехийн тахь судлаачид дэлхийн улс орнуудад байгаа бүх тахийн удмын бичгийг 1899 оноос буюу Европод анхны тахийг авчирснаас эхлэн хөтөлж байжээ. Өнөөгийн байдлаар түүнд 1899 оноос хойш төрсөн 4660 тахь бүртгэгдээд байгаа юм байна.  

Үзэсгэлэн нээхийн өмнөхөн Хрудимын дэргэдэх Слатиняны сууринд байрлах тахийн үржүүлгийн төвд нэгэн эр унага төрж түүнд монголд байдаг уул, усны " Н" үсгээр эхэлсэн нэр өгнө үү гэсэн хүсэлтийг тус төвийнхөн гаргасны дагуу ЭСЯ-ны зөвлөх Ц. Нямсүрэн "Номгон" хэмээх нэр өгсөн нь бас сонирхолтой тохиолдол боллоо.

Үзэсгэлэнгийн нээлтэд Монгол улсаас БНЧУ-д суугаа Элчин сайд О.Энхтөр болон тус ЭСЯ-ны ажитнууд, Пардубицэ муж, Хрудим хотын төлөөлөгчид, Хрудим хотын музей, Прагийн амьтны хүрээлэнгийн удирдлага, "Монголын анд нөхдийн нийгэмлэг"-ийн тэргүүн др. И. Шийма нар оролцлоо. Үзэсгэлэн 2009 оны 5-р сарын 15 - наас 8-р сарын 30 хүртэл ажиллана.

Т.Одонхүү /Прага/

Эх сурвалж: dayarmongol.com

Custom Search

Сэтгэгдлүүд (1)

...
бичсэн зочны сэтгэгдэл , 2009 / 05 / 30

ОЮУ ТОЛГОЙ ба ОЧИРБАТ --- ФРИДЛАНД ба БИРД

ОЮУ ТОЛГОЙГ АЛЬ ДЭЭР YЕД МОНГОЛЫН ГОВИЙН АРД ТYМЭН МЭДЭЭД НЭЭЧИХЭЭД "ОЮУТ ТОЛГОЙ" ГЭЖ НЭРЛЭЭД ХОЙЧ YЕ БИДЭНДЭЭ YЛДЭЭЧИХСЭН БАЙСАН ЮМ. ТYYНЭЭС БИШ "АЙВОНХОУ МАЙНЗ" , "РИО ТИНТО" НЭЭЧИХСЭН ЮМ БИШ ЭЭ. МОНГОЛЧУУД МИНЬ. ХАРИН ЗАХ ЗЭЭЛИЙН ЭМХ ЗАМБАРААГYЙ YЕД, МОНГОЛЫН ТЄРИЙГ БАРЬЖ БАЙСАН П.ОЧИРБАТ МЭТИЙН СЭТГЭЛГYЙ НЄХДЄЄС БОЛООД ФРИДЛАНД (МОНГОЛООР - БИРД ) ГЭДЭГ НЭГ ЛУЙВАРЧИНД НЭГ УЛСАА ГЭХ СЭТГЭЛГҮЙ ГАРАМЖАВ ГЭДЭГ БУРИАД ЄВГЄН ЗААГААД ЄГЧИХСЄН ЮМ.. УГ НЬ ГОВИЙН АРД ТYМНИЙ УЛАМЖЛАН ХАДГАЛЖ ИРСЭН НУУЦЫН СУДАРТ "ОЮУТ ТОЛГОЙН" ТУХАЙ МАШ ТОДОРХОЙ БИЧЧИХСЭН БАЙДАГ ЮМ.ТЄР ЗYГШИРСЄН YЕД ИЛ ГАРГАХ ЁСТОЙ БАЙСАН ЮМ ДАА. Зарим хүмүүс Оюу толгойг олж нээсэн нь азны юм , монгол улсыг аврах тэжээх ганц эх үүсвэрээ оллоо гэх мэтээр баярлаад байх юм. Тийм биш ээ хүмүүс ээ. Оюу толгой, Эрдэнэтийн овоо. Төмөрт гэх мэт ордуудыг чинь бидний өвөг дээдэс аль эрт олж мэдчихээд судар номондоо бичиж үлдээгээд газар усны нэр болгоод баталгаажуулаад орхисон байсан юм. Одоогийнхоор бол хайгуулыг нь хийгээд нөөцийг нь тогтоогоод ашиглах арга ухаанаа хойч үе минь мэдтүгэй гээд үлдээсэн байсан юм. Н.Энхбаяр төрийн хар хайрцагны бодлогоо Ц.Элбэгдоржид зааж өгнө гэж хэлж байна билээ. Тэр ч яахав тагнуулынхны цуглуулсан хэдэн монголоо дарамтлах гэсэн хэрэггүй хэдэн бичиг цаас л биз. Харин монголын төрийн хар хайрцагны бодлого гэдэг чинь өрх бүтээлттэй хар саарал байшинд биш үе үеийн эх орончдын зүрх сэтгэлд . ӨВГӨД ХӨГШДИЙН УТААТАЙ БОР АВДАРЫН ЁРООЛД ,ШҮНШИГЛЭН АРАВНАЙЛСАН СУДАР НОМОН ДОТОР ДАЛД САНААГААР, ЭЗЭН ЧИНГЭСИЙН СУРГААЛЬ ҮГЭНД (УРД ЗҮГТ ТАНГУД УЛС тангадын галсан мэт зулгуйдагчид БАЙГАА ГЭДГИЙГ ӨГЛӨӨ БҮР НАДАД САНУУЛЖ БАЙ )ХАДГАЛАГДАН ҮЛДСЭН БАЙДАГ ЮМ ГЭВЭЛ ИЛҮҮТЭЙ ОНОХ БАЙХ. Ц.Элбэгдорж нэн даруй үүх түүх судар ном гадарладаг хөдөөний хөгшчүүлтэй уулзахад гэмгүй л байх. Төрийн хар хайрцагны бодлого гэдэг чинь аль улаан коммунизмын үед бүрэн устаж үгүй болсон ш дээ. Харин хөдөөгийн хөгшдийн бор авдарын ёроолд бага сага юм үлдсэн байж магадгүй нүү. Элбэгдорж ерөнхийлөгчөө. Үргэлжлэл бий... ( Баабарын дүү Бээкэр бичиглэв )Очирбатын нэг охин оюутолгойн төв оффмст УБ-т ажилладаг гэсэн үнэн үү?

ёс бус зүйл мэдээллэх

санал нийлэхгүй байна

зөв хэлжээ

Үнэлгээ: +0