top line menu-02

Ер нь Монголд ан гөрөө хийдэггүй эрийн хугархай гэж байхаа больсон юм биш үү. “Эр хүний жаргал эзгүй хээр” гэцгээгээд л ангуучилцгааж байна. Хөдөө, хээр явж хиймороо сэргээж, чилээгээ гаргахаас илүү жаргал гэж ямар юм байхав.

Гэхдээ тэр олон анчин, загасчид дунд шунахгүй, байгаль дэлхийд хор хохирол тарихгүй загасчилж, гөрөөчилөж байгаа нэгэн байхад энэ чинь анчин уу эсвэл яргачин уу гэхээр нөхдүүд ч цөөнгүй байх шиг. Тэгээд тэр их ан авыг (яргалалтыг) бид жигшиж хүлээж авахын оронд харин ч бахархах маягтай “тэр тэдэн чоно нухаж гэнэ, нухдаг гэнэ, нульдаг гэнэ” гэж хөөргөн ярих нь бүүр ч харамсмаар.

Том загас барьж, том ан унагах хүсэл мэдээж хүн болгонд, надад ч хүртэл бий. Гэхдээ тэр хүслээ шударга тоглоомын дүрмээр хэрэгжүүлнүү гэхээс биш харин нэг бус нэжгээд хурдан буу, хурдан машин, хүн хүчний асар их туслалцаагаар уул талыг самнуулан байж тэндээс нь гарч ирсэн амьтай голтой болгоныг том бага гэлтгүй алж хядаж байгаа нь наандаж эр хүний нүнжиг үгүй хэрэг, цаашлаад байгаль дэлхийд маань ч хортой үйлдэл бус уу. Нэгэн жишээ дурдья. Америкт чамгүй удаж байгаа таньдаг ахын найз нөхдүүд видео бичлэг хийгээд Монголоос илгээснийг нь үзэж билээ. Цагдаа цэрэгт голдуу алба хаадаг, цол хэргэм өндөртэй овоо бурхинууд байна. Анд явж байнаа. Анд ч гэж дээ дайнд ядахдаа л “хээрийн сургуульд” гэвэл илүү ойрхон тусна. Хүчтэй хурдтай жип машинууд нилээд хэдийг сойчихож. Буу дуран,зэвсэг хэрэглэл энэ тэр бол ёстой аймар. Шавар ахын тоглодог боевик киноны сайн эр шиг л нөхдүүд байна.

Тулалдах гэж байгаа дайсан нь нүгэлт хүнээс “илүү хиймортой” гэгдсэнээрээ хохирч байгаа “хөвчийн хөх боохой чоно”. Дарга нар маань цэргүүдээр уул самнуулж байгаад нэг сүрэг чоно гаргаад ирж байгаа бололтой юм аа. Ингээд л “хэн нь илүү хиймортой хөхтөн амьтанаа үзэх” шоу тоглолт эхэлж байнаа. Тал тал руу бутарч зугтсан боохойнуудыг шавар шавхай, цас бороонд үл цуцах хурдан хүлгээр хөөлөө. Цэрэг дайны мэргэжлийн хүмүүс гэсэндээ үнэхээр зохион байгуулалт өндөртэй байгаа нь илт. Бодвол хэдэн нөхдүүд нь өндөр уулан дээрээс дурандаад чоно хаашаа зугтсан, хаагуур байна энэ тэр гээд радиогоор бусаддаа хэлээд байх юмаа. Бичлэг хийж явсан тэрэг нэг боохойг амжилттай намнаж унагалаа. Тэгтэл ч дээрээс “орхи наадхаа, урдхан талд чинь нэг дайсан харайлгаж явна, түүний хойноос ура” гэсэн команд ирж байгаам. За нэг иймэрхүү байдалтайгаар тэр сүрэгт байсан бүх боохойг том бага гэлгүй намнаж аваад дайн тулаан манай бүрэн ялалтаар дууслаа. Ялан дийлсэний их найр араас нь залгах нь ойлгомжтой энэ бүгдийг хүүрнэж эрхэм уншигчаа чилээгээд юухэв. Нүүдэлчин Монголчууд бидэнд ан ав хийх хэрэгцээ, амьдралын шаардлага байсантай хэн ч маргахгүй ээ.

Хээрийн боохой ихэссэн нутгаар эрчүүд нь цахиур буугаа үүрээд, анч нохойгоо дагуулаад тоо толгойг нь багасгах “компанит ажил” өрнүүлдэг уламжлал аль эртнээс улбаатай нь мэдээж. Гэхдээ хэзээ ч эх дэлхийтэйгээ хүйн холбоотой гэж боддог бидний өвөг дээдэс байгалийн тэнцвэрт байдалийг алдагтуултал нь амьтныг хядна гэж байхгүй. Гэтэл өөрсдийгөө Бөртэ чонын удам гэж хөөрцөглөдөг, чоныг тэнгэртэй хиймортойг нь гайхан биширч зураг хөрөгтэй хивсийг нь гэрийнхээ хоймортой залж, шагай чөмгийг нь биедээ авч явбал аюул ослоос зайлуулдаг гэж итгэдэг бид ан гөрөө хийх тоглоомынхоо дүрмээ арай шударга байлгамаар байнаа. Хэдий хиймортой ч хорин нэгдүгээр зууны техникийн хажууд хөөрхий муу чоно даанч юм болохгүй шүү дээ. Ёстой л нэг “чоныхүү тулдаа л” устчихгүй өдий хүрч байгаа байх. Дэнзэн ташуур, хурдан морьтой энэ тэнгэрлэг амьтныг намнах хоншоортой эр өнөө цагт хотод байтугай хөдөө ч нүдний гэм болсон цагт заавал тэгж намнах ёстой гээд байгаа хэрэг биш шүү. Эсвэл Энэтхэгүүд шиг үхэрээ хамгийн ариун амьтан гэж шүтээд огт гар хүрдэггүй шиг бай гээд ч байгаа юм биш.

Зүгээр л арав хориор нь жил, улирал болгон алж хядаж таашаал авж, хиймороо гайхуулдагаа (зарим нэг сонин нөхдүүдийнхээр бол) болиоч ээ л гэмээр байна. Тэгээд бас дээрээс нь гайтай юм шиг чононд муу юм гэж огт байхгүй болсон юм шиг байна лээ. Ходоод нь ходоодонд, уушиг нь уушигт, бөөр бол мэдээж бөөрөнд гээд бүх л эд эрхтэн нь хүнд сайн гэхчүүлээ. За тэгээд энэ зэргийн офицерүүд ингэж ан ав хийж байхад, чадалтай, мөнгөтэй томчууд бол бүүр алаад өгдөг байлгүй. Эртний хаад ноёд их ав хоморго зохиож байгаа аятай гөрөөчилдөг гэж нэгэн том хүний хүү надад бахархан ярьж байгааг сонсож л суулаа. Бараг л нисдэг тэрэг хөлөглөөд шүршиж байгаа байлгүй. Хэрвээ чоно ярьдаг байсан бол “би та бүгдээс илүү хиймортой амьтан бишээ. Хүүхдээрээ байх сайхан юм байна гэдэг шиг мөрөөрөө яваа амьтан” гэж уйлах байсан биз. Мэдээж монгол анчны дүрмийг бариад ганц нэг боохой унагаж, хиймороо сэргээж байгаа олон аавын хүүг энэ шүүмжлэлд багтаагаагүйг болгоогоорой.

Саяхан Монголын “пит-бул” үүлдэрийн нохой зодооны улсын аварга шалгаруулах албан ёсны тэмцээн тун амжилттай болж өнгөрсөн гэнээ. Түүнийг нь амьтны дэлгүүрүүд ивээн тэтгэсэн гэж байгаа. Зохион байгуулагч нар нь өргөн олныг хамарсан тун сайхан арга хэмжээ боллоо, цаашдаа ч оролцогч, сонирхогч нарын хүрээ өргөжин тэлнэ гэдэгт итгэлтэй байгаагаа айлтгаж байх юм. Үгүй нээрээ “хөлөөрөө толгой хийнэ” гэдэг л энэ байх. Пит бул хэрхэн зодолддогийг харсан уу. Ёстой аймаар. Өрөвдмөөр ер нь л харах юм биш. Тэгээд ийм үүлдэрийн нохой нэг нэгнийгээ бараг л идэж, алж, дахиж хэзээ ч сэхэхгүй болтол бэртээж байж л салдаг амьтад даа. Хэдэн цагаар ноцолдсон ч цуцахгүй. Нэг газраас зуувал тавихгүй. Тэр хэсгээ бараг л мөлжиж орхино. Америкт пит-булыг зэвсгийн хэмжээнд авч үздэг гэсэн. Гэхдээ хэдий тийм ч тэд чинь амьд амьтад шүү дээ. Нэг нэгэнтэйгээ алалдаж, уралдаж байх нь яав ч сайхан биш байгаа. Хүний сайн нөхөр нохой шүү дээ! Хүн хэдий харгис ч өөрийн ах дүүгээ, найз нөхдөө олигтойхон алалдаадах. Би нэг сайхан интэртаймэнт аваад, цэнгээдхий гэхгүй биз дээ. Дэлхийн өндөр хөгжилтэй бүх оронд нохой зодолдуулах нь хууль бус үйлдэл. Америк хөлбөмбөгийн супэр-од Майкл Вик л гэхэд энэ асуудлаас болоод торны цаана сууж байгаад гарч ирсэн шүү дээ.

Гэтэл нохойгоо үхэхэд гэр бүлийн гишүүн таалал төгссөний чинээ санаж, ирэх насандаа хүн болж төрөөрэй гээд оршуулдаг монгол хүний сэтгэл хаана байна аа. Монголд амьтаныг хайрладаг холбоо нийгэмлэг гэж байна уу? Тэгээд тэр тэмцээнийг нь хүүхэд, залуучууд ихээр сонирхож, дурлан үздэг гэсэн. Тэгж байхын оронд Жек Лондоны “Цагаан соёот”, Д.Намдагийн “Хөгшин чоно ульсан нь”-аас эхлүүлээд Мягмарсүрэнгийн амьтаны тухай богино өгүүлэгүүдийг уншаад, загас тэжээгээд гэртээ байж байвал ядаж л хүмүүжлийн ач холбогдолоор илүү дээ. Томчууд нь хурдан буу, хүчтэй унаагаар зэвсэглэж байгаад хээрийн амьтаныг хядаж хиймор лундаагаа гайхуулдаг. Өсвөр үеийнхэн нь болохоор хүний хамгийн эртний, үнэнч андаа өөр хооронд нь алалдуулж таашаал авцгаагаад бид нээрээ. Тэгээд хамаг нүгэл хилэнцээ суварга босгож, овоо тахисанаар болчихноо гээд бодож явбал монгол эрчүүд бидний хиймор сүлд өндийх нь байтугай дөрвөн хөллөж ч чадахгүй элгээрээ газар самрах байх шүү!

Викторийн Пагва

Дотоодод болж буй үйл явдлууд

20160212 003

Есөн нэгж талбарт гэр хорооллын газрыг шинэчлэн зохион байгуулна

in Нийгэм
НИТХ-ын Тэргүүлэгчдийн 2016 оны 2 дугаар сарын 08-нд болсон ээлжит хуралданаар Гэр хорооллын газрыг шинэчлэн зохион байгуулах төслийн 9 талбарыг баталлаа.
20160212 002

Гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн 1104 айлын орон сууц ашиглалтад орно

in Нийгэм
Гэр хорооллын дахин төлөвлөлтийн хүрээнд энэ оны эхний хагас жилд 1104 айлын орон сууцыг ашиглалтад орох боломжтой талаар НДТГ-аас мэдээллээ.
20160212 001

АСЕМ-ын уулзалтад зориулж 13 гудамж тохижуулна

in Нийгэм
АСЕМ-ын хурлын тохижилтын ажлын шуурхай штабаас хотын 13 гудамжийг шинэлэг хэлбэрээр тохижуулахаар төлөвлөж зураг төслийг нь гаргажээ.
20160208 007

УИХ-ын дарга З.Энхболд сар шинийн мэндчилгээ дэвшүүлэв

in Улс Төр & Хууль
УИХ-ын дарга, АН-ын дарга З.Энхболд Монгол түмний их баяр цагаан сарыг тохиолдуулан нийт ард түмэндээ хандаж мэндчилгээ дэвшүүлэв.
20160208 006

Уяачдад Монгол Улсын цол хүртээв

in Улс Төр & Хууль
Улсын баяр наадмыг зохион байгуулах комиссоос өргөн мэдүүлсэн саналыг үндэслэн Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж ХYII жарны гал бичин жилийн босгон дээр зарлиг гаргаж олон жил…
20160208 004

Бөхийн өргөөний гадна урт дараалал үүсээд байна

in Нийгэм
Билгийн тооллын XVII жарны “Муу нүүрт” хэмээх Гал бичин жилийн сар шинийн баярт зориулсан бөхийн барилдааныг үзэхийг хүссэн иргэд урд шөнө Бөхийн өргөөний гадна дараалал үүсгэж…
20160208 002

Өнөөдөр дугаарын хязгаарлалт үйлчилнэ

in Нийгэм
Битүүн буюу өнөөдөр 1,6-аар төгссөн улсын дугаартай автомашинууд замын хөдөлгөөнд оролцохгүй.
20160208 001

Сар шинийн баяраар эмнэлгүүд 24 цагаар ажиллана

in Эрүүл Мэнд
Монголын уламжлалт Цагаан сарын баярын амралтын өдрүүдэд эмнэлэг үйлчилгээг зохицуулах тухай Нийслэлийн Эрүүл мэндийн газрын даргын тушаал гарлаа.
20160205 005

Зардлаа хэмнэж, үр бүтээлтэй ажиллахыг даалгав

in Улс Төр & Хууль
Ерөнхий сайд Ч.Сайханбилэгийн даргалж буй АСЕМ-ын Дээд түвшний 11 дүгээр уулзалтыг зохион байгуулах, чиг үүргээр хангах Үндэсний зөвлөлийн 14 дүгээр хуралдаан боллоо.
20160205 002

ДЭМБ: "Зика" вирус 32 орон, газар нутагт тархаад байна

in Эрүүл Мэнд
ЖЕНЕВ. /NHK/. “Зика” вирусийн халдвар 32 орон, газар нутагт тархаад байна гэж Дэлхийн эрүүл мэндийн байгууллага мэдэгдээд, шумуулаар дамждаг уг вирусийн халдвараас сэргийлэхийг…
20160205 001

ДЭМБ-д “Осол гэмтлийн тасаг” байгуулах санал тавив

in Эрүүл Мэнд
ЭМСЯ-ны Төрийн нарийн бичгийн дарга С.Ламбаа ДЭМБ-ын Монгол дахь Суурин төлөөлөгч Доктор Сү Нюунт-У-г хүлээн авч уулзаж ярилцлаа.
20160204 007

Дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчийг шалгаж байна

in Улс Төр & Хууль
Үндсэн хуулийн цэцээс Улсын дээд шүүхийн Ерөнхий шүүгчийг Үндсэн хууль зөрчсөн эсэх асуудлаар үүсгэсэн маргааныг шалгаж эхэлжээ.
20160204 001

ЮНЕСКО-гийн батламжийг гардуулан өгөв

in Улс Төр & Хууль
Бурхан халдун уул, түүнийг хүрээлсэн газар нутгийг Дэлхийн өвд бүртгэсэн тухай батламжийг ЮНЕСКО-гийн Ерөнхий захирал Ирина Бокова Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржид 2015 оны…
20160203 012

Картаа халааслаад гарахад л болно

in Нийгэм
Монголчууд дараалсан олон баярынхаа циклд орох гэж байна. Хамгийн ойр тохиох нь Монгол түмний уламжлалт баяр Цагаан сар. Араас нь хосуудын гэгээн хайрын өдөр валентин. Цаашлаад…
20160203 011

Баримт олгохгүй байгаа ААН-үүдийг шалгаж эхэллээ

in Нийгэм
НӨАТ-ын тухай хуулийг хэрэгжүүлэхгүй байгаа байгууллага, аж ахуйн нэгжүүдийг /ААН/ татвар, цагдаа, мэргэжлийн хяналтын байгууллагууд хамтран шалгаж эхэлсэн талаар өнөөдөр Гааль,…
20160203 010

“УБТЗ”-ын Зорчигч үйлчилгээний төвийг шинэчилжээ

in Нийгэм
Монгол-Оросын хувь нийлүүлсэн “УБТЗ” нийгэмлэг зорчигчдын тав тух, өнөөгийн соёлын хэрэгцээг ханган Зорчигч үйлчилгээний төв буудал буюу иргэдийн нэрлэж заншсанаар Төв вокзалд…
20160203 009

Барилгын зөвшөөрөл олгох явц 9 дахин багасна

in Улс Төр & Хууль
УИХ-ын Эдийн засгийн байнгын хороо өнөөдөр Төрийн ордонд хуралдаж, Барилгын тухай /шинэчилсэн найруулга/ болон холбогдох бусад хуулийн төслүүдийн хэлэлцэх эсэх хэлэлцүүлгийг хийв.
20160203 008

Гэр хорооллын агаарын бохирдлыг эхний ээлжинд арилгах чиглэл өгөв

in Улс Төр & Хууль
Агаарын бохирдлыг бууруулах асуудлын дэд хорооны даргаар Улсын Их Хурлын гишүүн Ц.Оюунгэрэл сонгогдоод удаагүй байгаа ч тус дэд хороо өчигдөр анхны хуралдаанаа хийлээ.
20160203 006

НӨАТ-ын баримт хэвлэх төхөөрөмж 70-180 мянган төгрөгийн үнэтэй байна

in Нийгэм
НӨАТ-ын урамшуулал, сугалааны хүрээнд ГТЕГ, МҮХАҮТ хамтран кассын машин болон НӨАТ-ын баримт хэвлэх программын үзэсгэлэн худалдааг энэ сарын 03-05-нд зохион байгуулж байна.
20160203 005

Хонгконг, Монгол Улс ялтан шилжүүлэх гэрээнд гарын үсэг зурав

in Улс Төр & Хууль
ХОНКОНГ. /HKSAR/. Хятадын засаг захиргааны тусгай бүс Хонконгийн Аюулгүй байдлын нарийн бичгийн дарга Лай Тун Квог, Монгол Улсын Засгийн газрын төлөөлөл болох Хууль зүйн сайд…
20160203 004

Бэлгийн замаар "Зика" вирусийн халдвар авчээ

in Эрүүл Мэнд
ВАШИНГТОН. /ВВС/. Шумуулаар бус бэлгийн замаар “Зика” вирусийн халдвар авсан тохиолдол АНУ-д илэрчээ.