Ер нь Монголд ан гөрөө хийдэггүй эрийн хугархай гэж байхаа больсон юм биш үү. “Эр хүний жаргал эзгүй хээр” гэцгээгээд л ангуучилцгааж байна. Хөдөө, хээр явж хиймороо сэргээж, чилээгээ гаргахаас илүү жаргал гэж ямар юм байхав.

Гэхдээ тэр олон анчин, загасчид дунд шунахгүй, байгаль дэлхийд хор хохирол тарихгүй загасчилж, гөрөөчилөж байгаа нэгэн байхад энэ чинь анчин уу эсвэл яргачин уу гэхээр нөхдүүд ч цөөнгүй байх шиг. Тэгээд тэр их ан авыг (яргалалтыг) бид жигшиж хүлээж авахын оронд харин ч бахархах маягтай “тэр тэдэн чоно нухаж гэнэ, нухдаг гэнэ, нульдаг гэнэ” гэж хөөргөн ярих нь бүүр ч харамсмаар.

Том загас барьж, том ан унагах хүсэл мэдээж хүн болгонд, надад ч хүртэл бий. Гэхдээ тэр хүслээ шударга тоглоомын дүрмээр хэрэгжүүлнүү гэхээс биш харин нэг бус нэжгээд хурдан буу, хурдан машин, хүн хүчний асар их туслалцаагаар уул талыг самнуулан байж тэндээс нь гарч ирсэн амьтай голтой болгоныг том бага гэлтгүй алж хядаж байгаа нь наандаж эр хүний нүнжиг үгүй хэрэг, цаашлаад байгаль дэлхийд маань ч хортой үйлдэл бус уу. Нэгэн жишээ дурдья. Америкт чамгүй удаж байгаа таньдаг ахын найз нөхдүүд видео бичлэг хийгээд Монголоос илгээснийг нь үзэж билээ. Цагдаа цэрэгт голдуу алба хаадаг, цол хэргэм өндөртэй овоо бурхинууд байна. Анд явж байнаа. Анд ч гэж дээ дайнд ядахдаа л “хээрийн сургуульд” гэвэл илүү ойрхон тусна. Хүчтэй хурдтай жип машинууд нилээд хэдийг сойчихож. Буу дуран,зэвсэг хэрэглэл энэ тэр бол ёстой аймар. Шавар ахын тоглодог боевик киноны сайн эр шиг л нөхдүүд байна.

Тулалдах гэж байгаа дайсан нь нүгэлт хүнээс “илүү хиймортой” гэгдсэнээрээ хохирч байгаа “хөвчийн хөх боохой чоно”. Дарга нар маань цэргүүдээр уул самнуулж байгаад нэг сүрэг чоно гаргаад ирж байгаа бололтой юм аа. Ингээд л “хэн нь илүү хиймортой хөхтөн амьтанаа үзэх” шоу тоглолт эхэлж байнаа. Тал тал руу бутарч зугтсан боохойнуудыг шавар шавхай, цас бороонд үл цуцах хурдан хүлгээр хөөлөө. Цэрэг дайны мэргэжлийн хүмүүс гэсэндээ үнэхээр зохион байгуулалт өндөртэй байгаа нь илт. Бодвол хэдэн нөхдүүд нь өндөр уулан дээрээс дурандаад чоно хаашаа зугтсан, хаагуур байна энэ тэр гээд радиогоор бусаддаа хэлээд байх юмаа. Бичлэг хийж явсан тэрэг нэг боохойг амжилттай намнаж унагалаа. Тэгтэл ч дээрээс “орхи наадхаа, урдхан талд чинь нэг дайсан харайлгаж явна, түүний хойноос ура” гэсэн команд ирж байгаам. За нэг иймэрхүү байдалтайгаар тэр сүрэгт байсан бүх боохойг том бага гэлгүй намнаж аваад дайн тулаан манай бүрэн ялалтаар дууслаа. Ялан дийлсэний их найр араас нь залгах нь ойлгомжтой энэ бүгдийг хүүрнэж эрхэм уншигчаа чилээгээд юухэв. Нүүдэлчин Монголчууд бидэнд ан ав хийх хэрэгцээ, амьдралын шаардлага байсантай хэн ч маргахгүй ээ.

Хээрийн боохой ихэссэн нутгаар эрчүүд нь цахиур буугаа үүрээд, анч нохойгоо дагуулаад тоо толгойг нь багасгах “компанит ажил” өрнүүлдэг уламжлал аль эртнээс улбаатай нь мэдээж. Гэхдээ хэзээ ч эх дэлхийтэйгээ хүйн холбоотой гэж боддог бидний өвөг дээдэс байгалийн тэнцвэрт байдалийг алдагтуултал нь амьтныг хядна гэж байхгүй. Гэтэл өөрсдийгөө Бөртэ чонын удам гэж хөөрцөглөдөг, чоныг тэнгэртэй хиймортойг нь гайхан биширч зураг хөрөгтэй хивсийг нь гэрийнхээ хоймортой залж, шагай чөмгийг нь биедээ авч явбал аюул ослоос зайлуулдаг гэж итгэдэг бид ан гөрөө хийх тоглоомынхоо дүрмээ арай шударга байлгамаар байнаа. Хэдий хиймортой ч хорин нэгдүгээр зууны техникийн хажууд хөөрхий муу чоно даанч юм болохгүй шүү дээ. Ёстой л нэг “чоныхүү тулдаа л” устчихгүй өдий хүрч байгаа байх. Дэнзэн ташуур, хурдан морьтой энэ тэнгэрлэг амьтныг намнах хоншоортой эр өнөө цагт хотод байтугай хөдөө ч нүдний гэм болсон цагт заавал тэгж намнах ёстой гээд байгаа хэрэг биш шүү. Эсвэл Энэтхэгүүд шиг үхэрээ хамгийн ариун амьтан гэж шүтээд огт гар хүрдэггүй шиг бай гээд ч байгаа юм биш.

Зүгээр л арав хориор нь жил, улирал болгон алж хядаж таашаал авж, хиймороо гайхуулдагаа (зарим нэг сонин нөхдүүдийнхээр бол) болиоч ээ л гэмээр байна. Тэгээд бас дээрээс нь гайтай юм шиг чононд муу юм гэж огт байхгүй болсон юм шиг байна лээ. Ходоод нь ходоодонд, уушиг нь уушигт, бөөр бол мэдээж бөөрөнд гээд бүх л эд эрхтэн нь хүнд сайн гэхчүүлээ. За тэгээд энэ зэргийн офицерүүд ингэж ан ав хийж байхад, чадалтай, мөнгөтэй томчууд бол бүүр алаад өгдөг байлгүй. Эртний хаад ноёд их ав хоморго зохиож байгаа аятай гөрөөчилдөг гэж нэгэн том хүний хүү надад бахархан ярьж байгааг сонсож л суулаа. Бараг л нисдэг тэрэг хөлөглөөд шүршиж байгаа байлгүй. Хэрвээ чоно ярьдаг байсан бол “би та бүгдээс илүү хиймортой амьтан бишээ. Хүүхдээрээ байх сайхан юм байна гэдэг шиг мөрөөрөө яваа амьтан” гэж уйлах байсан биз. Мэдээж монгол анчны дүрмийг бариад ганц нэг боохой унагаж, хиймороо сэргээж байгаа олон аавын хүүг энэ шүүмжлэлд багтаагаагүйг болгоогоорой.

Саяхан Монголын “пит-бул” үүлдэрийн нохой зодооны улсын аварга шалгаруулах албан ёсны тэмцээн тун амжилттай болж өнгөрсөн гэнээ. Түүнийг нь амьтны дэлгүүрүүд ивээн тэтгэсэн гэж байгаа. Зохион байгуулагч нар нь өргөн олныг хамарсан тун сайхан арга хэмжээ боллоо, цаашдаа ч оролцогч, сонирхогч нарын хүрээ өргөжин тэлнэ гэдэгт итгэлтэй байгаагаа айлтгаж байх юм. Үгүй нээрээ “хөлөөрөө толгой хийнэ” гэдэг л энэ байх. Пит бул хэрхэн зодолддогийг харсан уу. Ёстой аймаар. Өрөвдмөөр ер нь л харах юм биш. Тэгээд ийм үүлдэрийн нохой нэг нэгнийгээ бараг л идэж, алж, дахиж хэзээ ч сэхэхгүй болтол бэртээж байж л салдаг амьтад даа. Хэдэн цагаар ноцолдсон ч цуцахгүй. Нэг газраас зуувал тавихгүй. Тэр хэсгээ бараг л мөлжиж орхино. Америкт пит-булыг зэвсгийн хэмжээнд авч үздэг гэсэн. Гэхдээ хэдий тийм ч тэд чинь амьд амьтад шүү дээ. Нэг нэгэнтэйгээ алалдаж, уралдаж байх нь яав ч сайхан биш байгаа. Хүний сайн нөхөр нохой шүү дээ! Хүн хэдий харгис ч өөрийн ах дүүгээ, найз нөхдөө олигтойхон алалдаадах. Би нэг сайхан интэртаймэнт аваад, цэнгээдхий гэхгүй биз дээ. Дэлхийн өндөр хөгжилтэй бүх оронд нохой зодолдуулах нь хууль бус үйлдэл. Америк хөлбөмбөгийн супэр-од Майкл Вик л гэхэд энэ асуудлаас болоод торны цаана сууж байгаад гарч ирсэн шүү дээ.

Гэтэл нохойгоо үхэхэд гэр бүлийн гишүүн таалал төгссөний чинээ санаж, ирэх насандаа хүн болж төрөөрэй гээд оршуулдаг монгол хүний сэтгэл хаана байна аа. Монголд амьтаныг хайрладаг холбоо нийгэмлэг гэж байна уу? Тэгээд тэр тэмцээнийг нь хүүхэд, залуучууд ихээр сонирхож, дурлан үздэг гэсэн. Тэгж байхын оронд Жек Лондоны “Цагаан соёот”, Д.Намдагийн “Хөгшин чоно ульсан нь”-аас эхлүүлээд Мягмарсүрэнгийн амьтаны тухай богино өгүүлэгүүдийг уншаад, загас тэжээгээд гэртээ байж байвал ядаж л хүмүүжлийн ач холбогдолоор илүү дээ. Томчууд нь хурдан буу, хүчтэй унаагаар зэвсэглэж байгаад хээрийн амьтаныг хядаж хиймор лундаагаа гайхуулдаг. Өсвөр үеийнхэн нь болохоор хүний хамгийн эртний, үнэнч андаа өөр хооронд нь алалдуулж таашаал авцгаагаад бид нээрээ. Тэгээд хамаг нүгэл хилэнцээ суварга босгож, овоо тахисанаар болчихноо гээд бодож явбал монгол эрчүүд бидний хиймор сүлд өндийх нь байтугай дөрвөн хөллөж ч чадахгүй элгээрээ газар самрах байх шүү!

Викторийн Пагва

Дотоодод болж буй үйл явдлууд

20160429 010

Орос-Хятад-Монголын худалдааны зурвас төслийг боловсруулж байна

in Эдийн засаг
СЕВАСТОПОЛЬ. /RIA Novosti/. Монгол, Хятадтай хуурай замаар худалдаа хийх шинэ зурвас /коридор/ байгуулах төслийг ОХУ боловсруулж байна гэж тус улсын Холбооны Гаалийн албаны дарга Андрей Бельянинов мэдээлжээ.
20160429 008

Ахлах ангийн охидод нөхөн үржихүйн сэдвээр лекц уншлаа

in Боловсрол
Ататуркийн нэрэмжит тавдугаар дунд сургуулийн сурагчдад зориулан цуврал сургалт зохион байгуулж байгаа юм. Өчигдөр цуврал сургалтын хоёр дахь нь болов. Хичээлийн бус цагаар эцэг эхчүүд, хүүхдүүдэд зориулсан сургалтаар хүүхдийн эрүүл мэнд, зам тээврийн ослоос…
20160429 007

МАХН сонгуулийн мөрийн хөтөлбөрөө СЕХ-нд хүлээлгэн өгөв

in Улс Төр & Хууль
МАХН-ын дарга Н.Энхбаяр болон тус намын дэд дарга Э.Эрдэнэжамьяан, УИХ дахь “Шударга ёс” эвслийн бүлгийн дэд дарга З.Баянсэлэнгэ болон намын гишүүд Сонгуулийн Ерөнхий хороонд 2016…
20160429 005

Нэг тэрбум долларын зээлийн шугамыг нээлээ

in Улс Төр & Хууль
ШИНЭ-ДЕЛИ. /business-standard/. Энэтхэгийн гадаад хэргийн асуудал хариуцсан Төрийн сайд В.К. Сингх болон Монголын Гадаад хэргийн сайд Л.Пүрэвсүрэн тэргүүтэй өндөр түвшний…
20160429 003

ГОЛОМТ БАНКНЫ НЭРЭМЖИТ “ОЮУТНЫ ЭРДЭМ ШИНЖИЛГЭЭНИЙ БАГА ХУРАЛ”-ЫН СҮҮЛИЙН ШАЛГАРУУЛАЛТАД 41 ОЮУТНЫ ИЛТГЭЛ ҮЛДЛЭЭ

in Боловсрол
Голомт банкны хамт олон эх орныхоо ирээдүйг өргөх оюунлаг залуусаа дэмжих, амжилттай суралцахад нь хувь нэмрээ оруулах зорилгоор Монгол Улсад анх удаа “Оюутны тэтгэлэгт…
20160429 002

Цэцийн дүгнэлтийг эсэргүүцэж өнөөдөр Чингисийн талбайд жагсана

in Нийгэм
Үндсэн хуулийн цэц улс төрийн нөлөөнд автаж, ижил маргаанд хоёр өөр дүгнэлт гаргаж байгааг эсэргүүцсэн цуглаан өнөөдөр 12.00-14:00 цагийн хооронд Чингисийн талбайд болно.
20160427 020

ГОЛОМТ БАНК МОНГОЛ УЛСЫН ТОП-100 ААН-ИЙН ТОП-8-Д ШАЛГАРЛАА

in Эдийн засаг
Монгол Улсын нийгэм эдийн засгийн хөгжилд жинтэй хувь нэмэр оруулж буй ТОП-100 аж ахуйн нэгжийг Монгол Улсын засгийн газар, МҮХАҮТ хамтран жил бүр тодруулдаг уламжлалтай. Голомт…
20160427 014

“УЛААНБУРХАН ӨВЧИНТЭЙ ТЭМЦЭХ АЯН”-Ы ХҮРЭЭНД ХӨСҮТ-Д 12 САЯ ТӨГРӨГИЙН ҮНЭ БҮХИЙ ТОНОГ ТӨХӨӨРӨМЖ ХАНДИВЛАЛАА

in Нийгэм
“Улаанбурхан өвчинтэй тэмцэх аян”-ы хүрээнд Соёл урлагийн залуучууд Голомт банктай хамтраад ХӨСҮТ-д 12 сая төгрөгийн үнэ бүхий тоног төхөөрөмжийг өнөөдөр буюу 2016 оны 4 дүгээр…
20160427 007

Санкт-Петербургийн соёлын өдрүүд Улаанбаатар хотноо болж байна

in Нийгэм
Оросын Холбооны Улсын Санкт Петербург хотын соёлын өдрүүд Улаанбаатар хотноо болж байна.
20160427 006

5.2 сая тонн нүүрс олборлосноос 3.3 сая тонныг нь экспортложээ

in Эдийн засаг
Уул уурхайн яам “Ил тод уул уурхай” ээлжит хэвлэлийн бага хурлаа зарлаж салбарын сайд Р.Жигжид 4 дүгээр сарын мэдээг танилцуулав.
20160427 004

ЛОМБАРД МОНГОЛ

in Нийгэм
Өдөртөө 2 талх, хиам өндөгөө авчихаад подхийтэл амьдардаг байсан манай гэрийнхэн сүүлийн үед бүсээ жаахан чангалж, өрх гэрийн төсөвтөө улсаар бол тодотгол хийж, зөвхөн талх масло…
20160427 003

Зохистой, эрүүл хоололт нь ХБӨ-өөс сэргийлнэ

in Эрүүл Мэнд
Койка ОУБ, WITH ТББ, ШУТИС-ын Шим тэжээл судлалын төв, НЭМГ хамтран хэрэгжүүлсэн Халдварын бус өвчлөл /ХБӨ/-өөс урьдчилан сэргийлэх эрүүл мэнд, шим тэжэээлийн боловсрол олгох…
20160426 004

Эмч нар шинэ хуулийг эсэргүүцэж жагсав

in Эрүүл Мэнд
Шинээр баталсан Эрүүгийн хуульд эмч нарт тооцох хариуцлагыг хэтрүүлсэн хатуу заалтууд орсон тул эмч, эмнэлгийн ажилтнууд өнөөдөр Чингисийн талбайд тайван жагсаал хийв.
20160426 002

Бэлгийн дарамтыг гэмт хэрэгт тооцох санал дэвшүүлэв

in Улс Төр & Хууль
Эрүүгийн хуулийн шинэчилсэн найруулгаар ажлын байрны бэлгийн дарамтыг гэмт хэрэгт тооцдог. Эрүүгийн хуульд " Бэлгийн дарамт" гэсэн тусгай бүлэг оруулж, ажлын байрны бэлгийн…
20160426 001

Нийслэлийн өмчийн эд хөрөнгийн үзлэг, тооллого хийж байна

in Нийгэм
Нийслэлийн Засаг даргын захирамжийн дагуу нийслэл, дүүргийн өмчийн эд хөрөнгийн үзлэг, тооллогын ажлыг зохион байгуулж байна.
20160425 010

“Тавдугаар сарын 1”-ний баярыг сэргээн тэмдэглэхийг уриалав

in Нийгэм
Дэлхий нийтийн хөдөлмөрчдийн “Эв санааны нэгдэл”, “Тавдугаар сарын 1”-ний баярыг сэргээн тэмдэглэх нь нийгмийн ач холбогдлыг чухлаар үнэлсэн арга хэмжээ болно хэмээн өнөөдөр…
20160425 007

Эклер худалдан авахгүй байхыг анхааруулав

in Эрүүл Мэнд
Халдварт өвчин судлалын үндэсний төв /ХӨСҮТ/-д өнгөрсөн амралтын өдөр буюу энэ сарын 24-нд “эклер” идэж хордого туссан 32 хүн хандсан байна. Тиймээс эклер худалдан авч идэхгүй…
20160425 006

АЕПТ-ийн 9 дүгээр уулзалтын төлөөлөгчид Монгол ахуйтай танилцав

in Улс Төр & Хууль
Монгол Улсын Их Хурал Ази, Европын Парламентын түншлэлийн 9 дүгээр уулзалтыг Улаанбаатар хотноо энэ сарын 21-23-ны өдрүүдэд амжилттай зохион байгуулав.
20160425 005

Хан-Уул дүүргийн 10 дугаар хорооны хүүхдүүд шинэ цогцолбортой болов

in Нийгэм
Хан-Уул дүүрэгт 2015 онд 5 цэцэрлэг, 1 бага сургууль шинээр ашиглалтад орж, 1500 гаруй хүүхэд багачууд өнгөрсөн онд шинэ цэцэрлэг, сургуульд хамрагдсан байдаг.
20160425 004

Истанбул хотын захирагч Кадир Топбашийн айлчлал эхэллээ

in Улс Төр & Хууль
Бүгд Найрамдах Турк Улсын Истанбул хотын Захирагч ноён Кадир Топбаш Улаанбаатар хотод албан ёсны айлчлал хийхээр өчигдөр орой тусгай үүргийн онгоцоор Улаанбаатар хотод буулаа.
20160425 003

ЭЕШ-ын бүртгэл өнөөдөр дуусна

in Боловсрол
ЭЕШ-ын бүртгэл 2016 оны хоёрдугаар сарын 15-ны 09:00 цагт эхэлж, энэ сарын 25-ны орой 18:00 цагт дуусна.
20160425 001

Ховд аймгийн Зэрэг сум “Улсын тэргүүний сум”-ын шагналаа гардлаа

in Монгол
Баруун бүсээс шалгарсан Ховд аймгийн Зэрэг сумын “Улсын тэргүүний сум”-ын шагналыг Засгийн газрын Хэрэг эрхлэх газрын дэд дарга Г.Ганболд гардууллаа.