top line menu-02

Ер нь Монголд ан гөрөө хийдэггүй эрийн хугархай гэж байхаа больсон юм биш үү. “Эр хүний жаргал эзгүй хээр” гэцгээгээд л ангуучилцгааж байна. Хөдөө, хээр явж хиймороо сэргээж, чилээгээ гаргахаас илүү жаргал гэж ямар юм байхав.

Гэхдээ тэр олон анчин, загасчид дунд шунахгүй, байгаль дэлхийд хор хохирол тарихгүй загасчилж, гөрөөчилөж байгаа нэгэн байхад энэ чинь анчин уу эсвэл яргачин уу гэхээр нөхдүүд ч цөөнгүй байх шиг. Тэгээд тэр их ан авыг (яргалалтыг) бид жигшиж хүлээж авахын оронд харин ч бахархах маягтай “тэр тэдэн чоно нухаж гэнэ, нухдаг гэнэ, нульдаг гэнэ” гэж хөөргөн ярих нь бүүр ч харамсмаар.

Том загас барьж, том ан унагах хүсэл мэдээж хүн болгонд, надад ч хүртэл бий. Гэхдээ тэр хүслээ шударга тоглоомын дүрмээр хэрэгжүүлнүү гэхээс биш харин нэг бус нэжгээд хурдан буу, хурдан машин, хүн хүчний асар их туслалцаагаар уул талыг самнуулан байж тэндээс нь гарч ирсэн амьтай голтой болгоныг том бага гэлтгүй алж хядаж байгаа нь наандаж эр хүний нүнжиг үгүй хэрэг, цаашлаад байгаль дэлхийд маань ч хортой үйлдэл бус уу. Нэгэн жишээ дурдья. Америкт чамгүй удаж байгаа таньдаг ахын найз нөхдүүд видео бичлэг хийгээд Монголоос илгээснийг нь үзэж билээ. Цагдаа цэрэгт голдуу алба хаадаг, цол хэргэм өндөртэй овоо бурхинууд байна. Анд явж байнаа. Анд ч гэж дээ дайнд ядахдаа л “хээрийн сургуульд” гэвэл илүү ойрхон тусна. Хүчтэй хурдтай жип машинууд нилээд хэдийг сойчихож. Буу дуран,зэвсэг хэрэглэл энэ тэр бол ёстой аймар. Шавар ахын тоглодог боевик киноны сайн эр шиг л нөхдүүд байна.

Тулалдах гэж байгаа дайсан нь нүгэлт хүнээс “илүү хиймортой” гэгдсэнээрээ хохирч байгаа “хөвчийн хөх боохой чоно”. Дарга нар маань цэргүүдээр уул самнуулж байгаад нэг сүрэг чоно гаргаад ирж байгаа бололтой юм аа. Ингээд л “хэн нь илүү хиймортой хөхтөн амьтанаа үзэх” шоу тоглолт эхэлж байнаа. Тал тал руу бутарч зугтсан боохойнуудыг шавар шавхай, цас бороонд үл цуцах хурдан хүлгээр хөөлөө. Цэрэг дайны мэргэжлийн хүмүүс гэсэндээ үнэхээр зохион байгуулалт өндөртэй байгаа нь илт. Бодвол хэдэн нөхдүүд нь өндөр уулан дээрээс дурандаад чоно хаашаа зугтсан, хаагуур байна энэ тэр гээд радиогоор бусаддаа хэлээд байх юмаа. Бичлэг хийж явсан тэрэг нэг боохойг амжилттай намнаж унагалаа. Тэгтэл ч дээрээс “орхи наадхаа, урдхан талд чинь нэг дайсан харайлгаж явна, түүний хойноос ура” гэсэн команд ирж байгаам. За нэг иймэрхүү байдалтайгаар тэр сүрэгт байсан бүх боохойг том бага гэлгүй намнаж аваад дайн тулаан манай бүрэн ялалтаар дууслаа. Ялан дийлсэний их найр араас нь залгах нь ойлгомжтой энэ бүгдийг хүүрнэж эрхэм уншигчаа чилээгээд юухэв. Нүүдэлчин Монголчууд бидэнд ан ав хийх хэрэгцээ, амьдралын шаардлага байсантай хэн ч маргахгүй ээ.

Хээрийн боохой ихэссэн нутгаар эрчүүд нь цахиур буугаа үүрээд, анч нохойгоо дагуулаад тоо толгойг нь багасгах “компанит ажил” өрнүүлдэг уламжлал аль эртнээс улбаатай нь мэдээж. Гэхдээ хэзээ ч эх дэлхийтэйгээ хүйн холбоотой гэж боддог бидний өвөг дээдэс байгалийн тэнцвэрт байдалийг алдагтуултал нь амьтныг хядна гэж байхгүй. Гэтэл өөрсдийгөө Бөртэ чонын удам гэж хөөрцөглөдөг, чоныг тэнгэртэй хиймортойг нь гайхан биширч зураг хөрөгтэй хивсийг нь гэрийнхээ хоймортой залж, шагай чөмгийг нь биедээ авч явбал аюул ослоос зайлуулдаг гэж итгэдэг бид ан гөрөө хийх тоглоомынхоо дүрмээ арай шударга байлгамаар байнаа. Хэдий хиймортой ч хорин нэгдүгээр зууны техникийн хажууд хөөрхий муу чоно даанч юм болохгүй шүү дээ. Ёстой л нэг “чоныхүү тулдаа л” устчихгүй өдий хүрч байгаа байх. Дэнзэн ташуур, хурдан морьтой энэ тэнгэрлэг амьтныг намнах хоншоортой эр өнөө цагт хотод байтугай хөдөө ч нүдний гэм болсон цагт заавал тэгж намнах ёстой гээд байгаа хэрэг биш шүү. Эсвэл Энэтхэгүүд шиг үхэрээ хамгийн ариун амьтан гэж шүтээд огт гар хүрдэггүй шиг бай гээд ч байгаа юм биш.

Зүгээр л арав хориор нь жил, улирал болгон алж хядаж таашаал авж, хиймороо гайхуулдагаа (зарим нэг сонин нөхдүүдийнхээр бол) болиоч ээ л гэмээр байна. Тэгээд бас дээрээс нь гайтай юм шиг чононд муу юм гэж огт байхгүй болсон юм шиг байна лээ. Ходоод нь ходоодонд, уушиг нь уушигт, бөөр бол мэдээж бөөрөнд гээд бүх л эд эрхтэн нь хүнд сайн гэхчүүлээ. За тэгээд энэ зэргийн офицерүүд ингэж ан ав хийж байхад, чадалтай, мөнгөтэй томчууд бол бүүр алаад өгдөг байлгүй. Эртний хаад ноёд их ав хоморго зохиож байгаа аятай гөрөөчилдөг гэж нэгэн том хүний хүү надад бахархан ярьж байгааг сонсож л суулаа. Бараг л нисдэг тэрэг хөлөглөөд шүршиж байгаа байлгүй. Хэрвээ чоно ярьдаг байсан бол “би та бүгдээс илүү хиймортой амьтан бишээ. Хүүхдээрээ байх сайхан юм байна гэдэг шиг мөрөөрөө яваа амьтан” гэж уйлах байсан биз. Мэдээж монгол анчны дүрмийг бариад ганц нэг боохой унагаж, хиймороо сэргээж байгаа олон аавын хүүг энэ шүүмжлэлд багтаагаагүйг болгоогоорой.

Саяхан Монголын “пит-бул” үүлдэрийн нохой зодооны улсын аварга шалгаруулах албан ёсны тэмцээн тун амжилттай болж өнгөрсөн гэнээ. Түүнийг нь амьтны дэлгүүрүүд ивээн тэтгэсэн гэж байгаа. Зохион байгуулагч нар нь өргөн олныг хамарсан тун сайхан арга хэмжээ боллоо, цаашдаа ч оролцогч, сонирхогч нарын хүрээ өргөжин тэлнэ гэдэгт итгэлтэй байгаагаа айлтгаж байх юм. Үгүй нээрээ “хөлөөрөө толгой хийнэ” гэдэг л энэ байх. Пит бул хэрхэн зодолддогийг харсан уу. Ёстой аймаар. Өрөвдмөөр ер нь л харах юм биш. Тэгээд ийм үүлдэрийн нохой нэг нэгнийгээ бараг л идэж, алж, дахиж хэзээ ч сэхэхгүй болтол бэртээж байж л салдаг амьтад даа. Хэдэн цагаар ноцолдсон ч цуцахгүй. Нэг газраас зуувал тавихгүй. Тэр хэсгээ бараг л мөлжиж орхино. Америкт пит-булыг зэвсгийн хэмжээнд авч үздэг гэсэн. Гэхдээ хэдий тийм ч тэд чинь амьд амьтад шүү дээ. Нэг нэгэнтэйгээ алалдаж, уралдаж байх нь яав ч сайхан биш байгаа. Хүний сайн нөхөр нохой шүү дээ! Хүн хэдий харгис ч өөрийн ах дүүгээ, найз нөхдөө олигтойхон алалдаадах. Би нэг сайхан интэртаймэнт аваад, цэнгээдхий гэхгүй биз дээ. Дэлхийн өндөр хөгжилтэй бүх оронд нохой зодолдуулах нь хууль бус үйлдэл. Америк хөлбөмбөгийн супэр-од Майкл Вик л гэхэд энэ асуудлаас болоод торны цаана сууж байгаад гарч ирсэн шүү дээ.

Гэтэл нохойгоо үхэхэд гэр бүлийн гишүүн таалал төгссөний чинээ санаж, ирэх насандаа хүн болж төрөөрэй гээд оршуулдаг монгол хүний сэтгэл хаана байна аа. Монголд амьтаныг хайрладаг холбоо нийгэмлэг гэж байна уу? Тэгээд тэр тэмцээнийг нь хүүхэд, залуучууд ихээр сонирхож, дурлан үздэг гэсэн. Тэгж байхын оронд Жек Лондоны “Цагаан соёот”, Д.Намдагийн “Хөгшин чоно ульсан нь”-аас эхлүүлээд Мягмарсүрэнгийн амьтаны тухай богино өгүүлэгүүдийг уншаад, загас тэжээгээд гэртээ байж байвал ядаж л хүмүүжлийн ач холбогдолоор илүү дээ. Томчууд нь хурдан буу, хүчтэй унаагаар зэвсэглэж байгаад хээрийн амьтаныг хядаж хиймор лундаагаа гайхуулдаг. Өсвөр үеийнхэн нь болохоор хүний хамгийн эртний, үнэнч андаа өөр хооронд нь алалдуулж таашаал авцгаагаад бид нээрээ. Тэгээд хамаг нүгэл хилэнцээ суварга босгож, овоо тахисанаар болчихноо гээд бодож явбал монгол эрчүүд бидний хиймор сүлд өндийх нь байтугай дөрвөн хөллөж ч чадахгүй элгээрээ газар самрах байх шүү!

Викторийн Пагва

Дотоодод болж буй үйл явдлууд

20160830 006

Есдүгээр сарын 1-нд машины дугаарын хязгаарлалт хэвээр мөрдөгдөнө

in Нийгэм
Есдүгээр сарын нэгэн ирэх пүрэв гарагт таарч байгаа тул 4, 9-өөр төгссөн улсын дугаартай автомашинууд замын хөдөлгөөнд оролцохгүй.
20160830 003

Дамжин өнгөрөх тээврийг хөгжүүлэхэд анхаарна

in Эдийн засаг
Зам, тээврийн хөгжлийн сайд өчигдөр буюу энэ сарын 29-нд “Сайдын шуурхай” хурал зохион байгуулж, салбарын байгууллагуудад транзит тээврийг хөгжүүлэх чиглэлээр үүрэг өгөв.
20160830 001

2,5 сая төгрөгөөс бага цалинтай иргэдийн татвар өөрчлөгдөхгүй

in Улс Төр & Хууль
Хувь хүний орлогын албан татварыг 10 ба 25 хувь гэж хоёр шатлалтай болгохоор 2016 оны улсын төсвийн тодотголын төсөлд тусгаад байгаа юм. Шинээр бий болгохоор төсөлд тусгасан 25…
20160829 010

Атаархмаар Сонгинохайрханчууд

in Нийгэм
Яг сонгуулийн үеэр “Сонго тэгээд уйл биш сонголтоороо тэднийг уйлуул” нэртэй нийтлэл бичсэн юм. Тэнд дөрвөн жилд ганц удаа болдог сонгуулиар ард түмэн хэд хэдэн өндөр хариуцлагыг…
20160829 004

Эрүүгийн болон Зөрчлийн хуульд өөрчлөлт оруулахыг дэмжихгүй гэв

in Улс Төр & Хууль
Эрүүгийн болон Зөрчлийн тухай хуульд өөрчлөлт оруулах тухай хуулийн төслийг хэлэлцэж эхэлсэнтэй холбогдуулан УИХ-ын гишүүн О.Баасанхүү өнөөдөр мэдээлэл хийв.
20160829 001

ХҮН АХМАД НАСАНД ХҮРЧ АЖЛААСАА ЧӨЛӨӨЛӨГДӨХӨД НАДАД ЮУ ҮЛДЭЖ БАЙНА ДАА ГЭЖ БОДДОГ ЮМ ШИГ БАЙНА. МИНИЙ ЭНЭ АСУУЛТАНД ТУС САН ХАРИУЛТ ӨГСӨН

in Нийгэм
“Тэтгэврийн Ууган сан” /ТУС сан/ нь ажил олгогч, ажилтнуудын санаачлагаар үүсгэн байгуулагдсан. Тус сан нь Монгол Улсын тэтгэврийн тогтолцоонд шинэчлэл хийж, хувийн тэтгэврийн…
20160826 009

Төв цэвэрлэх байгууламжийн шинэчлэлд ОХУ-ыг хамтран ажиллахыг хүсэв

in Нийгэм
Нийслэлийн Засаг дарга С.Батболж Улаанбаатар хотын Төв цэвэрлэх байгууламжийн засвар, шинэчлэлтийн ажилд ОХУ-ыг хамтран ажиллахыг хүслээ.
20160826 005

УИХ-ын дарга М.Энхболд: 2017 он шийдвэрлэх жил

in Улс Төр & Хууль
Монгол Улсын Их Хурал ээлжит бус чуулган нээлтээ хийж, Улсын Их Хурлын дарга чуулганы индэр дээрээс улс орны нөхцөл хүндхэн байгааг онцолж байв.
20160826 001

Оюутнууд автобусны төлбөрийнхөө хагасыг өөрсдөө төлнө

in Нийгэм
Энэ жилээс оюутны сургалтад зориулсан 70 мянган төгрөгийн тэтгэлгийг зогсоохоор болсон. Тэгвэл бас нийтийн тээврийн хэрэгслээр зорчих оюутны төлбөрт ч өөрчлөлт оруулахаар болсон…
20160825 004

ДАРАА ТӨЛБӨРТ - ЗЭС КРЕДИТ КАРТ

in Нийгэм
Гэр орноо тохижуулах, цахилгаан хэрэгслээ шинэчлэх гээд олон хэрэгцээ бидэнд бий. Адаглаад л бусдын адил сүүлийн үеийн ухаалаг гар утас барихыг хүсдэггүй хэн байх вэ? Мэдээж…
20160825 002

Түргэн үйлчилгээний цэгүүдэд шалгалт хийнэ

in Нийгэм
Нийслэлийн нутаг дэвсгэрт үйл ажиллагаа явуулж буй Түргэн үйлчилгээний цэг (ТҮЦ)-үүдэд энэ сарын 23-наас ирэх сарын 01-ний хооронд шалгалт хийж байна.
20160824 009

Цэцэрлэгийн бүртгэлийг ил тод мэдээлэхийг үүрэгдэв

in Боловсрол
Нийслэлийн Засаг дарга “Цэцэрлэгийн бүртгэлийг ил тод, нээлттэй мэдээлэх тухай” захирамж гаргалаа.
20160824 008

Засгийн газрын хуралдаанаар 8 асуудал хэлэлцэнэ

in Улс Төр & Хууль
Засгийн газрын ээлжит 43 дугаар хуралдаан өнөөдөр 15.00 цагт Засгийн газрын хуралдааны танхимд болно.
20160824 002

НАМАР ТОХИОДОГ САНХҮҮГИЙН 7 БЭРХШЭЭЛ

in Нийгэм
Наадмын дараа намар. Найртай зуны амралт дуусаж, хэн хүнгүй л ажил төрөлдөө орж, сургууль цэцэрлэгийн хичээлийн шинэ жилээ сэтгэл догдлон хүлээж, өвлийг өнтэй давах бэлтгэлээ хийх…
20160823 007

ЗЭС ЭРДЭНИЙН ГАЙХАМШИГ

in Нийгэм
Монголчууд эрт дээр үеэс зэс эрдэнийн анагаах увьдист шүтэж ирсэн ард түмэн. Зэс эдлэлийг өдөр тутмын амьдралдаа хэрэглэснээр аюулт хорт хавдрыг ч эмчилдгийг эрдэмтэд нотолжээ.…
20160823 005

Төвийг сахисан байр суурь эдийн засгийн ашиг сонирхолд нийцэхгүй

in Эдийн засаг
БЭЭЖИН. /GlobalTimes/. Монгол Улс энэ сард эдийн засгийн асуудлуудыг онцолж байна. Тус улсын Сангийн сайд Б.Чойжилсүрэн мягмар гарагт телевизээр мэдэгдэл хийхдээ “бид цалин…
20160823 006

С.Алтангэрэл: ТЭТГЭВРИЙН ХАНГАЛТТАЙ ХУРИМТЛАЛТАЙ БОЛЖ ЧАДСАН

in Эдийн засаг
Голомт банкны удирдлагууд болон хамт олны санаачилгаар үүсгэн байгуулагдсан Монголын анхны хувийн тэтгэврийн сан болох Тэтгэврийн Ууган Сан /ТУС сан/ нь 2010 оноос үйл…
20160823 003

ДАРАА ТӨЛБӨРТ ЗЭС КАРТ ТАНД САНХҮҮГИЙН ЭРХ ЧӨЛӨӨГ АВЧИРНА

in Эдийн засаг
Та бидэнд орлогоос маань давсан гэнэтийн мөнгөний хэрэгцээ байсхийгээд л гардаг.
20160821 003

Өнөөдөр 5 дүүрэгт цахилгаан хязгаарлана

in Нийгэм
Нийслэлийн хэмжээнд энэ сард цахилгаан шугам тоноглолд засвар үйлчилгээ хийж байгаатай холбогдуулан өнөөдөр хэд хэдэн газарт цахилгаан хязгаарлалт хийх болжээ.
20160821 001

Гурван улсын анхны транзит тээврийн цуваа Улаанбаатар хотод ирлээ

in Эдийн засаг
Ташкент хотод өнгөрсөн зургаадугаар сард Монгол, ОХУ, БНХАУ-ын төрийн тэргүүний уулзалтаар манай гурван улсын хооронд “Эдийн засгийн коридор байгуулах” хөтөлбөрт гарын үсэг…
20160819 011

БНСУ “e-barimt” системээс туршлага судална

in Нийгэм
Монгол Улсад хэрэгжиж буй “e-barimt” системээс туршлага судлах хүсэлт БНСУ-аас иржээ.
20160819 010

43 мянган хүүхэд цэцэрлэгт хамрагдаж чадахгүй

in Боловсрол
НИТХ-ын Тэргүүлэгчдийн ээлжит хуралдаан өнөөдөр болж, хичээлийн шинэ жил эхлэх гэж байгаатай холбогдуулан Замын хөдөлгөөний ачааллыг бууруулах ажлын хэсгийн ажлын явц, сургууль,…