Ер нь Монголд ан гөрөө хийдэггүй эрийн хугархай гэж байхаа больсон юм биш үү. “Эр хүний жаргал эзгүй хээр” гэцгээгээд л ангуучилцгааж байна. Хөдөө, хээр явж хиймороо сэргээж, чилээгээ гаргахаас илүү жаргал гэж ямар юм байхав.

Гэхдээ тэр олон анчин, загасчид дунд шунахгүй, байгаль дэлхийд хор хохирол тарихгүй загасчилж, гөрөөчилөж байгаа нэгэн байхад энэ чинь анчин уу эсвэл яргачин уу гэхээр нөхдүүд ч цөөнгүй байх шиг. Тэгээд тэр их ан авыг (яргалалтыг) бид жигшиж хүлээж авахын оронд харин ч бахархах маягтай “тэр тэдэн чоно нухаж гэнэ, нухдаг гэнэ, нульдаг гэнэ” гэж хөөргөн ярих нь бүүр ч харамсмаар.

Том загас барьж, том ан унагах хүсэл мэдээж хүн болгонд, надад ч хүртэл бий. Гэхдээ тэр хүслээ шударга тоглоомын дүрмээр хэрэгжүүлнүү гэхээс биш харин нэг бус нэжгээд хурдан буу, хурдан машин, хүн хүчний асар их туслалцаагаар уул талыг самнуулан байж тэндээс нь гарч ирсэн амьтай голтой болгоныг том бага гэлтгүй алж хядаж байгаа нь наандаж эр хүний нүнжиг үгүй хэрэг, цаашлаад байгаль дэлхийд маань ч хортой үйлдэл бус уу. Нэгэн жишээ дурдья. Америкт чамгүй удаж байгаа таньдаг ахын найз нөхдүүд видео бичлэг хийгээд Монголоос илгээснийг нь үзэж билээ. Цагдаа цэрэгт голдуу алба хаадаг, цол хэргэм өндөртэй овоо бурхинууд байна. Анд явж байнаа. Анд ч гэж дээ дайнд ядахдаа л “хээрийн сургуульд” гэвэл илүү ойрхон тусна. Хүчтэй хурдтай жип машинууд нилээд хэдийг сойчихож. Буу дуран,зэвсэг хэрэглэл энэ тэр бол ёстой аймар. Шавар ахын тоглодог боевик киноны сайн эр шиг л нөхдүүд байна.

Тулалдах гэж байгаа дайсан нь нүгэлт хүнээс “илүү хиймортой” гэгдсэнээрээ хохирч байгаа “хөвчийн хөх боохой чоно”. Дарга нар маань цэргүүдээр уул самнуулж байгаад нэг сүрэг чоно гаргаад ирж байгаа бололтой юм аа. Ингээд л “хэн нь илүү хиймортой хөхтөн амьтанаа үзэх” шоу тоглолт эхэлж байнаа. Тал тал руу бутарч зугтсан боохойнуудыг шавар шавхай, цас бороонд үл цуцах хурдан хүлгээр хөөлөө. Цэрэг дайны мэргэжлийн хүмүүс гэсэндээ үнэхээр зохион байгуулалт өндөртэй байгаа нь илт. Бодвол хэдэн нөхдүүд нь өндөр уулан дээрээс дурандаад чоно хаашаа зугтсан, хаагуур байна энэ тэр гээд радиогоор бусаддаа хэлээд байх юмаа. Бичлэг хийж явсан тэрэг нэг боохойг амжилттай намнаж унагалаа. Тэгтэл ч дээрээс “орхи наадхаа, урдхан талд чинь нэг дайсан харайлгаж явна, түүний хойноос ура” гэсэн команд ирж байгаам. За нэг иймэрхүү байдалтайгаар тэр сүрэгт байсан бүх боохойг том бага гэлгүй намнаж аваад дайн тулаан манай бүрэн ялалтаар дууслаа. Ялан дийлсэний их найр араас нь залгах нь ойлгомжтой энэ бүгдийг хүүрнэж эрхэм уншигчаа чилээгээд юухэв. Нүүдэлчин Монголчууд бидэнд ан ав хийх хэрэгцээ, амьдралын шаардлага байсантай хэн ч маргахгүй ээ.

Хээрийн боохой ихэссэн нутгаар эрчүүд нь цахиур буугаа үүрээд, анч нохойгоо дагуулаад тоо толгойг нь багасгах “компанит ажил” өрнүүлдэг уламжлал аль эртнээс улбаатай нь мэдээж. Гэхдээ хэзээ ч эх дэлхийтэйгээ хүйн холбоотой гэж боддог бидний өвөг дээдэс байгалийн тэнцвэрт байдалийг алдагтуултал нь амьтныг хядна гэж байхгүй. Гэтэл өөрсдийгөө Бөртэ чонын удам гэж хөөрцөглөдөг, чоныг тэнгэртэй хиймортойг нь гайхан биширч зураг хөрөгтэй хивсийг нь гэрийнхээ хоймортой залж, шагай чөмгийг нь биедээ авч явбал аюул ослоос зайлуулдаг гэж итгэдэг бид ан гөрөө хийх тоглоомынхоо дүрмээ арай шударга байлгамаар байнаа. Хэдий хиймортой ч хорин нэгдүгээр зууны техникийн хажууд хөөрхий муу чоно даанч юм болохгүй шүү дээ. Ёстой л нэг “чоныхүү тулдаа л” устчихгүй өдий хүрч байгаа байх. Дэнзэн ташуур, хурдан морьтой энэ тэнгэрлэг амьтныг намнах хоншоортой эр өнөө цагт хотод байтугай хөдөө ч нүдний гэм болсон цагт заавал тэгж намнах ёстой гээд байгаа хэрэг биш шүү. Эсвэл Энэтхэгүүд шиг үхэрээ хамгийн ариун амьтан гэж шүтээд огт гар хүрдэггүй шиг бай гээд ч байгаа юм биш.

Зүгээр л арав хориор нь жил, улирал болгон алж хядаж таашаал авж, хиймороо гайхуулдагаа (зарим нэг сонин нөхдүүдийнхээр бол) болиоч ээ л гэмээр байна. Тэгээд бас дээрээс нь гайтай юм шиг чононд муу юм гэж огт байхгүй болсон юм шиг байна лээ. Ходоод нь ходоодонд, уушиг нь уушигт, бөөр бол мэдээж бөөрөнд гээд бүх л эд эрхтэн нь хүнд сайн гэхчүүлээ. За тэгээд энэ зэргийн офицерүүд ингэж ан ав хийж байхад, чадалтай, мөнгөтэй томчууд бол бүүр алаад өгдөг байлгүй. Эртний хаад ноёд их ав хоморго зохиож байгаа аятай гөрөөчилдөг гэж нэгэн том хүний хүү надад бахархан ярьж байгааг сонсож л суулаа. Бараг л нисдэг тэрэг хөлөглөөд шүршиж байгаа байлгүй. Хэрвээ чоно ярьдаг байсан бол “би та бүгдээс илүү хиймортой амьтан бишээ. Хүүхдээрээ байх сайхан юм байна гэдэг шиг мөрөөрөө яваа амьтан” гэж уйлах байсан биз. Мэдээж монгол анчны дүрмийг бариад ганц нэг боохой унагаж, хиймороо сэргээж байгаа олон аавын хүүг энэ шүүмжлэлд багтаагаагүйг болгоогоорой.

Саяхан Монголын “пит-бул” үүлдэрийн нохой зодооны улсын аварга шалгаруулах албан ёсны тэмцээн тун амжилттай болж өнгөрсөн гэнээ. Түүнийг нь амьтны дэлгүүрүүд ивээн тэтгэсэн гэж байгаа. Зохион байгуулагч нар нь өргөн олныг хамарсан тун сайхан арга хэмжээ боллоо, цаашдаа ч оролцогч, сонирхогч нарын хүрээ өргөжин тэлнэ гэдэгт итгэлтэй байгаагаа айлтгаж байх юм. Үгүй нээрээ “хөлөөрөө толгой хийнэ” гэдэг л энэ байх. Пит бул хэрхэн зодолддогийг харсан уу. Ёстой аймаар. Өрөвдмөөр ер нь л харах юм биш. Тэгээд ийм үүлдэрийн нохой нэг нэгнийгээ бараг л идэж, алж, дахиж хэзээ ч сэхэхгүй болтол бэртээж байж л салдаг амьтад даа. Хэдэн цагаар ноцолдсон ч цуцахгүй. Нэг газраас зуувал тавихгүй. Тэр хэсгээ бараг л мөлжиж орхино. Америкт пит-булыг зэвсгийн хэмжээнд авч үздэг гэсэн. Гэхдээ хэдий тийм ч тэд чинь амьд амьтад шүү дээ. Нэг нэгэнтэйгээ алалдаж, уралдаж байх нь яав ч сайхан биш байгаа. Хүний сайн нөхөр нохой шүү дээ! Хүн хэдий харгис ч өөрийн ах дүүгээ, найз нөхдөө олигтойхон алалдаадах. Би нэг сайхан интэртаймэнт аваад, цэнгээдхий гэхгүй биз дээ. Дэлхийн өндөр хөгжилтэй бүх оронд нохой зодолдуулах нь хууль бус үйлдэл. Америк хөлбөмбөгийн супэр-од Майкл Вик л гэхэд энэ асуудлаас болоод торны цаана сууж байгаад гарч ирсэн шүү дээ.

Гэтэл нохойгоо үхэхэд гэр бүлийн гишүүн таалал төгссөний чинээ санаж, ирэх насандаа хүн болж төрөөрэй гээд оршуулдаг монгол хүний сэтгэл хаана байна аа. Монголд амьтаныг хайрладаг холбоо нийгэмлэг гэж байна уу? Тэгээд тэр тэмцээнийг нь хүүхэд, залуучууд ихээр сонирхож, дурлан үздэг гэсэн. Тэгж байхын оронд Жек Лондоны “Цагаан соёот”, Д.Намдагийн “Хөгшин чоно ульсан нь”-аас эхлүүлээд Мягмарсүрэнгийн амьтаны тухай богино өгүүлэгүүдийг уншаад, загас тэжээгээд гэртээ байж байвал ядаж л хүмүүжлийн ач холбогдолоор илүү дээ. Томчууд нь хурдан буу, хүчтэй унаагаар зэвсэглэж байгаад хээрийн амьтаныг хядаж хиймор лундаагаа гайхуулдаг. Өсвөр үеийнхэн нь болохоор хүний хамгийн эртний, үнэнч андаа өөр хооронд нь алалдуулж таашаал авцгаагаад бид нээрээ. Тэгээд хамаг нүгэл хилэнцээ суварга босгож, овоо тахисанаар болчихноо гээд бодож явбал монгол эрчүүд бидний хиймор сүлд өндийх нь байтугай дөрвөн хөллөж ч чадахгүй элгээрээ газар самрах байх шүү!

Викторийн Пагва

Дотоодод болж буй үйл явдлууд

20160524 002

Баянхошуу, Сэлбэ дэд төвүүдийн бохирын шугамыг барьж эхэллээ

in Нийгэм
Улаанбаатар хотыг 2020 он хүртэл хөгжүүлэх ерөнхий төлөвлөгөөнд нийслэлийг 8 дэд төвтэй байхаар төлөвлөсөн бөгөөд Баянхошуу, Долоон буудал орчим эхний ээлжийн дэд төвүүдийг байгуулахаар нийслэлийн ЗДТГ, Азийн хөгжлийн банктай хамтран төсөл хэрэгжүүлж байгаа…
20160524 001

Чингэлтэйн 3,3 км авто замын бүтээн байгуулалт 75 хувьтай байна

in Нийгэм
Долоон буудлын уулзвараас Чингэлтэйн эцсийн буудал хүртэлх 3,3 км авто замын шинэчлэлтийн ажил 75 хувьтай байгаа талаар Нийслэлийн автозамын газраас мэдээлэв.
20160523 006

ГОЛОМТ БАНК СОРОБАН САМПИНГИЙН ҮНДЭСНИЙ АВАРГА ШАЛГАРУУЛАХ ТЭМЦЭЭНИЙГ ИВЭЭН ТЭТГЭЛЭЭ

in Нийгэм
Монголын Хүүхэд Залуучуудын Соробан Сампингийн холбооноос зохион байгуулдаг Соробаны баяр, Соробан сампингийн үндэсний аварга шалгаруулах тэмцээн 6 дахь жилдээ зохион…
20160523 004

Нийслэл хотын албан татвараар 90 сая төгрөг төвлөрүүлжээ

in Эдийн засаг
Нийслэл хотын албан татвар авч эхэлснээс хойш 90 сая 804 мянган төгрөгийг нийслэлийн төсөвт төвлөрүүлсэн талаар НЗДТГ-аас мэдээлэв.
20160523 001

6 дүүрэгт цахилгааны хязгаарлалт хийнэ

in Нийгэм
Өнөөдөр буюу тавдугаар сарын 23-ны Даваа гарагт дараах байршлуудад цахилгаан эрчим хүч түгээдэг шугам тоноглолд урсгал засвар хийх тул та бүхэн хэрэглээгээ түр зохицуулна уу.
20160520 009

НҮБ-ын ХХААБ-аас Монголд ган гачиг нүүрлэхийг анхааруулав

in Эдийн засаг
НҮБ-ын Хүнс, Хөдөө аж ахуйн байгууллага (ХХААБ)-аас энэ удаагийн Эль-Нино-ийн сөрөг нөлөөнд өртөж болзошгүй 10-аад улсыг нэрлэж түүний дотор Монгол Улсыг нэр зааж ган гачиг болох…
20160520 006

Нийслэлд хүүхдийн 22 зуслан ажиллана

in Нийгэм
Нийслэлийн удирдлагын зөвлөлийн ээлжит хуралдаан болж “Ногоон бүсийн хүүхдийн зуслангийн бэлтгэл ажлыг хангах тухай” асуудлыг хэлэлцлээ.
20160520 002

ГОЛОМТ БАНК VISA INTERNATIONAL БАЙГУУЛЛАГА ХАМТРАН НИЙТ ХАРИЛЦАГЧИДДАА ЗОРИУЛСАН “ЭРҮҮЛ МЭНДИЙН ӨДӨРЛӨГ”–ИЙГ ЗОХИОН БАЙГУУЛЛАА

in Нийгэм
Тус өдөрлөгт БНСУ-ын эрүүл мэндийн салбарт тэргүүлэгч шилдэг гоо сайхны эмнэлгүүдийн мэргэжлийн эмч, гоо засалчид хүрэлцэн ирж, арьс арчилгаа, гоо сайхны хагалгаа, зөв хооллолтын…
20160519 005

“Монгол Шуудан” шуудангийн хүргэлтийг хөнгөвчилнө

in Эдийн засаг
“Монгол Шуудан” компани Их Британийн “What 3 words” компанийн хаягжилтын асуудлыг шийдвэрлэх программыг нэвтрүүлэхээр боллоо.
20160519 004

БНСУ, Монгол Улс хоёр хөгжлийн хамтын ажиллагаагаа өргөжүүлэхээр тохиролцлоо

in Улс Төр & Хууль
СӨҮЛ. /Yonhap/. БНСУ-ын Ерөнхийлөгч Пак Гын Хэ өнөөдөр Монголын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдоржтой Сөүл хотноо уулзаж, хоёр орны хооронд хийгдэж буй нислэгийн тоог нэмэгдүүлж, дэд бүтцийн…
20160519 003

АВТОМАШИНЫ ЗЭЭЛИЙГ ХАМГИЙН ТААТАЙ НӨХЦӨЛӨӨР ГОЛОМТ БАНКНААС АВААРАЙ

in Эдийн засаг
Голомт банк нь харилцагчдынхаа өмнө тулгарч буй эдийн засгийн хүндрэлийг шийдвэрлэхэд дэмжлэг үзүүлэх зорилгоор, зээлийн бодлогоо улам уян хатан болгон ажиллаж байна. Тухайлбал…
20160519 002

ШӨХТГ сонгуулийн сурталчилгаанд хяналт тавина

in Улс Төр & Хууль
ШӨХТГ-аас өнөөдөр хийсэн хэвлэлийн хурлаар Сонгуулийн тухай хууль болон “Радио, телевизээр сонгуулийн сурталчилгаа нэвтрүүлэх, хяналт тавих журам”-д сонгуулийн сурталчилгааг…
20160519 001

"Өр" гэдэг үгийг "өглөг" гэж өөрчлөхийг дэмжив

in Улс Төр & Хууль
УИХ-ын Төсвийн байнгын хорооны хуралдааны ирц бүрдэж, 10.30 цагаас эхлэв.
cc9f96279

Говь-Алтайд, ер нь Алтай гэлтгүй Монголын улс төрд шинэ цус их л хэрэгтэй байна

in Улс Төр & Хууль
Говь-Алтайд, ер нь Алтай гэлтгүй Монголын улс төрд шинэ цус их л хэрэгтэй байна даа. Улс төрийн тийм нэгэн "шинэ цус - шинэчлэх цус" байж чадах Наминчимэд андынхаа тухай найман…
20160518 008

Сонгуулийн сурталчилгааг хоногт 60 минутаас хэтрүүлэхгүй

in Улс Төр & Хууль
2016 оны УИХ болон Аймаг, нийслэлийн ИТХ-ын сонгуулийн үеэр хэвлэл мэдээллийн байгууллагууд хэрхэн ажиллах, сурталчилгааг хэрхэн явуулах талаар Сонгуулийн ерөнхий хорооноос…
20160518 007

Чингэлтэйн замыг 40 гаруй жилийн дараа өргөтгөн шинэчилж байна

in Нийгэм
Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын захирагч Э.Бат-Үүл өртгөтгөн шинэчилж, шинээр барьж байгаа зарим чиглэлийн замын ажилтай танилцлаа.
20160518 006

ГАДААДАД ОНГОЦООР ЗОРЧДОГ БОЛ ЗААВАЛ “MILEAGE CARD” НЭЭЛГЭЭРЭЙ

in Нийгэм
Хэрэв та гадаадад тогтмол онгоцоор зорчдог бол Mileage card-н талаарх доорх мэдээлэлтэй танилцаарай.
20160518 001

Баярцогттонгууд ба "Эх орончид".

in Нийгэм
1. Өнгөрсөн түүх юу харуулав гэвэл бид хэдийгээр " эрх тэгш, харилцан ашигтай хамтын ажиллагаа" хэмээн ярьж бичдэг хэдий ч үнэндээ Их Гүрэн, жижиг хөрш хоёрын хооронд "эрх тэгш…
20160517 006

Энэтхэгээс авах 1 тэрбум ам.долларын зээлийн хэлэлцээрийн төслийг соёрхон батлуулна

in Улс Төр & Хууль
Монгол Улсын Засгийн газар болон Бүгд Найрамдах Энэтхэг Улсын Экспорт-Импортын банк хооронд 2016 оны 4 дүгээр сарын 28-ны өдөр байгуулсан зээлийн ерөнхий хэлэлцээрийг соёрхон…
20160517 005

Үндэсний баяр наадмын найруулагчаар Н.Наранбаатар шалгарчээ

in Нийгэм
Үндэсний их баяр наадмын нээлт, хаалтын ёслолын ажиллагааг УДЭТ-ын найруулагч, Төрийн соёрхолт Н.Наранбаатар найруулан тавихаар шалгарлаа.
20160517 003

ЭМС-ын сайдад С.Ламбааг томилуулахаар өргөн мэдүүлжээ

in Улс Төр & Хууль
Монгол Улсын Засгийн газрын гишүүн, Эрүүл мэнд, спортын сайдын албан тушаалд Самбуугийн Ламбааг томилуулахаар УИХ-д тогтоолын төсөл өргөн мэдүүлжээ.
20160517 002

Зам хаахтай холбогдуулан нийтийн тээврийн чиглэлд өөрчлөлт орно

in Нийгэм
Чингэлтэйн гудамжны авто замын өргөтгөл шинэчлэлтийн ажлын хүрээнд Камел дэлгүүрээс Хайлааст руу салах уулзвар хүртэлх 0,7 км авто замын хөдөлгөөнийг маргааш өглөөний 06.00 цагаас…