top line menu-02

Ер нь Монголд ан гөрөө хийдэггүй эрийн хугархай гэж байхаа больсон юм биш үү. “Эр хүний жаргал эзгүй хээр” гэцгээгээд л ангуучилцгааж байна. Хөдөө, хээр явж хиймороо сэргээж, чилээгээ гаргахаас илүү жаргал гэж ямар юм байхав.

Гэхдээ тэр олон анчин, загасчид дунд шунахгүй, байгаль дэлхийд хор хохирол тарихгүй загасчилж, гөрөөчилөж байгаа нэгэн байхад энэ чинь анчин уу эсвэл яргачин уу гэхээр нөхдүүд ч цөөнгүй байх шиг. Тэгээд тэр их ан авыг (яргалалтыг) бид жигшиж хүлээж авахын оронд харин ч бахархах маягтай “тэр тэдэн чоно нухаж гэнэ, нухдаг гэнэ, нульдаг гэнэ” гэж хөөргөн ярих нь бүүр ч харамсмаар.

Том загас барьж, том ан унагах хүсэл мэдээж хүн болгонд, надад ч хүртэл бий. Гэхдээ тэр хүслээ шударга тоглоомын дүрмээр хэрэгжүүлнүү гэхээс биш харин нэг бус нэжгээд хурдан буу, хурдан машин, хүн хүчний асар их туслалцаагаар уул талыг самнуулан байж тэндээс нь гарч ирсэн амьтай голтой болгоныг том бага гэлтгүй алж хядаж байгаа нь наандаж эр хүний нүнжиг үгүй хэрэг, цаашлаад байгаль дэлхийд маань ч хортой үйлдэл бус уу. Нэгэн жишээ дурдья. Америкт чамгүй удаж байгаа таньдаг ахын найз нөхдүүд видео бичлэг хийгээд Монголоос илгээснийг нь үзэж билээ. Цагдаа цэрэгт голдуу алба хаадаг, цол хэргэм өндөртэй овоо бурхинууд байна. Анд явж байнаа. Анд ч гэж дээ дайнд ядахдаа л “хээрийн сургуульд” гэвэл илүү ойрхон тусна. Хүчтэй хурдтай жип машинууд нилээд хэдийг сойчихож. Буу дуран,зэвсэг хэрэглэл энэ тэр бол ёстой аймар. Шавар ахын тоглодог боевик киноны сайн эр шиг л нөхдүүд байна.

Тулалдах гэж байгаа дайсан нь нүгэлт хүнээс “илүү хиймортой” гэгдсэнээрээ хохирч байгаа “хөвчийн хөх боохой чоно”. Дарга нар маань цэргүүдээр уул самнуулж байгаад нэг сүрэг чоно гаргаад ирж байгаа бололтой юм аа. Ингээд л “хэн нь илүү хиймортой хөхтөн амьтанаа үзэх” шоу тоглолт эхэлж байнаа. Тал тал руу бутарч зугтсан боохойнуудыг шавар шавхай, цас бороонд үл цуцах хурдан хүлгээр хөөлөө. Цэрэг дайны мэргэжлийн хүмүүс гэсэндээ үнэхээр зохион байгуулалт өндөртэй байгаа нь илт. Бодвол хэдэн нөхдүүд нь өндөр уулан дээрээс дурандаад чоно хаашаа зугтсан, хаагуур байна энэ тэр гээд радиогоор бусаддаа хэлээд байх юмаа. Бичлэг хийж явсан тэрэг нэг боохойг амжилттай намнаж унагалаа. Тэгтэл ч дээрээс “орхи наадхаа, урдхан талд чинь нэг дайсан харайлгаж явна, түүний хойноос ура” гэсэн команд ирж байгаам. За нэг иймэрхүү байдалтайгаар тэр сүрэгт байсан бүх боохойг том бага гэлгүй намнаж аваад дайн тулаан манай бүрэн ялалтаар дууслаа. Ялан дийлсэний их найр араас нь залгах нь ойлгомжтой энэ бүгдийг хүүрнэж эрхэм уншигчаа чилээгээд юухэв. Нүүдэлчин Монголчууд бидэнд ан ав хийх хэрэгцээ, амьдралын шаардлага байсантай хэн ч маргахгүй ээ.

Хээрийн боохой ихэссэн нутгаар эрчүүд нь цахиур буугаа үүрээд, анч нохойгоо дагуулаад тоо толгойг нь багасгах “компанит ажил” өрнүүлдэг уламжлал аль эртнээс улбаатай нь мэдээж. Гэхдээ хэзээ ч эх дэлхийтэйгээ хүйн холбоотой гэж боддог бидний өвөг дээдэс байгалийн тэнцвэрт байдалийг алдагтуултал нь амьтныг хядна гэж байхгүй. Гэтэл өөрсдийгөө Бөртэ чонын удам гэж хөөрцөглөдөг, чоныг тэнгэртэй хиймортойг нь гайхан биширч зураг хөрөгтэй хивсийг нь гэрийнхээ хоймортой залж, шагай чөмгийг нь биедээ авч явбал аюул ослоос зайлуулдаг гэж итгэдэг бид ан гөрөө хийх тоглоомынхоо дүрмээ арай шударга байлгамаар байнаа. Хэдий хиймортой ч хорин нэгдүгээр зууны техникийн хажууд хөөрхий муу чоно даанч юм болохгүй шүү дээ. Ёстой л нэг “чоныхүү тулдаа л” устчихгүй өдий хүрч байгаа байх. Дэнзэн ташуур, хурдан морьтой энэ тэнгэрлэг амьтныг намнах хоншоортой эр өнөө цагт хотод байтугай хөдөө ч нүдний гэм болсон цагт заавал тэгж намнах ёстой гээд байгаа хэрэг биш шүү. Эсвэл Энэтхэгүүд шиг үхэрээ хамгийн ариун амьтан гэж шүтээд огт гар хүрдэггүй шиг бай гээд ч байгаа юм биш.

Зүгээр л арав хориор нь жил, улирал болгон алж хядаж таашаал авж, хиймороо гайхуулдагаа (зарим нэг сонин нөхдүүдийнхээр бол) болиоч ээ л гэмээр байна. Тэгээд бас дээрээс нь гайтай юм шиг чононд муу юм гэж огт байхгүй болсон юм шиг байна лээ. Ходоод нь ходоодонд, уушиг нь уушигт, бөөр бол мэдээж бөөрөнд гээд бүх л эд эрхтэн нь хүнд сайн гэхчүүлээ. За тэгээд энэ зэргийн офицерүүд ингэж ан ав хийж байхад, чадалтай, мөнгөтэй томчууд бол бүүр алаад өгдөг байлгүй. Эртний хаад ноёд их ав хоморго зохиож байгаа аятай гөрөөчилдөг гэж нэгэн том хүний хүү надад бахархан ярьж байгааг сонсож л суулаа. Бараг л нисдэг тэрэг хөлөглөөд шүршиж байгаа байлгүй. Хэрвээ чоно ярьдаг байсан бол “би та бүгдээс илүү хиймортой амьтан бишээ. Хүүхдээрээ байх сайхан юм байна гэдэг шиг мөрөөрөө яваа амьтан” гэж уйлах байсан биз. Мэдээж монгол анчны дүрмийг бариад ганц нэг боохой унагаж, хиймороо сэргээж байгаа олон аавын хүүг энэ шүүмжлэлд багтаагаагүйг болгоогоорой.

Саяхан Монголын “пит-бул” үүлдэрийн нохой зодооны улсын аварга шалгаруулах албан ёсны тэмцээн тун амжилттай болж өнгөрсөн гэнээ. Түүнийг нь амьтны дэлгүүрүүд ивээн тэтгэсэн гэж байгаа. Зохион байгуулагч нар нь өргөн олныг хамарсан тун сайхан арга хэмжээ боллоо, цаашдаа ч оролцогч, сонирхогч нарын хүрээ өргөжин тэлнэ гэдэгт итгэлтэй байгаагаа айлтгаж байх юм. Үгүй нээрээ “хөлөөрөө толгой хийнэ” гэдэг л энэ байх. Пит бул хэрхэн зодолддогийг харсан уу. Ёстой аймаар. Өрөвдмөөр ер нь л харах юм биш. Тэгээд ийм үүлдэрийн нохой нэг нэгнийгээ бараг л идэж, алж, дахиж хэзээ ч сэхэхгүй болтол бэртээж байж л салдаг амьтад даа. Хэдэн цагаар ноцолдсон ч цуцахгүй. Нэг газраас зуувал тавихгүй. Тэр хэсгээ бараг л мөлжиж орхино. Америкт пит-булыг зэвсгийн хэмжээнд авч үздэг гэсэн. Гэхдээ хэдий тийм ч тэд чинь амьд амьтад шүү дээ. Нэг нэгэнтэйгээ алалдаж, уралдаж байх нь яав ч сайхан биш байгаа. Хүний сайн нөхөр нохой шүү дээ! Хүн хэдий харгис ч өөрийн ах дүүгээ, найз нөхдөө олигтойхон алалдаадах. Би нэг сайхан интэртаймэнт аваад, цэнгээдхий гэхгүй биз дээ. Дэлхийн өндөр хөгжилтэй бүх оронд нохой зодолдуулах нь хууль бус үйлдэл. Америк хөлбөмбөгийн супэр-од Майкл Вик л гэхэд энэ асуудлаас болоод торны цаана сууж байгаад гарч ирсэн шүү дээ.

Гэтэл нохойгоо үхэхэд гэр бүлийн гишүүн таалал төгссөний чинээ санаж, ирэх насандаа хүн болж төрөөрэй гээд оршуулдаг монгол хүний сэтгэл хаана байна аа. Монголд амьтаныг хайрладаг холбоо нийгэмлэг гэж байна уу? Тэгээд тэр тэмцээнийг нь хүүхэд, залуучууд ихээр сонирхож, дурлан үздэг гэсэн. Тэгж байхын оронд Жек Лондоны “Цагаан соёот”, Д.Намдагийн “Хөгшин чоно ульсан нь”-аас эхлүүлээд Мягмарсүрэнгийн амьтаны тухай богино өгүүлэгүүдийг уншаад, загас тэжээгээд гэртээ байж байвал ядаж л хүмүүжлийн ач холбогдолоор илүү дээ. Томчууд нь хурдан буу, хүчтэй унаагаар зэвсэглэж байгаад хээрийн амьтаныг хядаж хиймор лундаагаа гайхуулдаг. Өсвөр үеийнхэн нь болохоор хүний хамгийн эртний, үнэнч андаа өөр хооронд нь алалдуулж таашаал авцгаагаад бид нээрээ. Тэгээд хамаг нүгэл хилэнцээ суварга босгож, овоо тахисанаар болчихноо гээд бодож явбал монгол эрчүүд бидний хиймор сүлд өндийх нь байтугай дөрвөн хөллөж ч чадахгүй элгээрээ газар самрах байх шүү!

Викторийн Пагва

Дотоодод болж буй үйл явдлууд

20160726 004

Хятад улс нүүрсний дараах өсөлтийн эрин үед оржээ

in Эдийн засаг
ЛОНДОН. /Xinhua/. БНХАУ-ын нүүрсний хэрэглээ сүүлийн жилүүдэд оргилдоо тулсан байж магадгүйгээс үзвэл тус улс нүүрсний дараах өсөлтийн эрин үед орсон болохыг "Nature Geoscience" сэтгүүлд гарсан нийтлэлд дурджээ.
20160726 003

Д.Батбаяр: Осолдсон галт тэрэгний хохирлыг тооцож, ОХУ-д төлнө

in Нийгэм
Монгол Улсын нутаг дэвсгэрээр дамжин ОХУ-аас БНХАУ руу мод, модон материал тээвэрлэж явсан 2504 дүгээр галт тэрэг энэ сарын 22-23-ны шилжих шөнийн 03.58 цагт Дархан өртөөнд осолдож, 5 вагон замаасаа гарсан талаар өнөөдөр Улаанбаатар төмөр зам хувь нийлүүлсэн…
20160726 001

Улаанбаатар хотын Ерөнхий менежерээр Т.Гантөмөрийг томиллоо

in Улс Төр & Хууль
Нийслэлийн Засаг дарга С.Батболдын захирамжаар Тогмидын Гантөмөрийг Улаанбаатар хотын Ерөнхий менежер бөгөөд Захирагчийн ажлын албаны даргын албан үүргийг түр орлон гүйцэтгэгчээр…
20160725 005

Зөвшөөрөлгүй барилгуудад хяналт тавихыг үүрэг болгов

in Нийгэм
Нийслэлийн удирдах ажилтны ээлжит шуурхай зөвлөгөөн өнөөдөр болж, Улаанбаатар хотын Цагдаагийн газар, ЗЦГ, НОБГ, Нийслэлийн Мэргэжлийн хяналтын газрын дарга нар өнгөрсөн 21…
20160725 001

Шинээр томилогдсон сайд нар тамгаа гардаж, үүрэгт ажилдаа орлоо

in Улс Төр & Хууль
Улсын Их Хурлын чуулганы 2016 оны 7 дугаар сарын 22, 23-ны өдрийн нэгдсэн хуралдаанаар Монгол Улсын Засгийн газрын зарим гишүүдийг шинээр томиллоо. Шинээр томилогдсон сайд нар энэ…
podjar

Сибирьт 9500 га ой шатаж байна

in Нийгэм
Сибирьт 9500 га талбайг хамарсан 72 ойн түймрийн голомт шатаж байна гэж Оросын Онцгой байдлын яамны Сибирийн бүсийн төвөөс мэдээллээ.
20160722 008

Баянхошуу, Долоон буудлыг дэд төв болгон хөгжүүлэх төслийн II шатыг эхлүүлэхээр санамж бичиг үзэглэв

in Нийгэм
Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагч С.Батболд, Азийн хөгжлийн банкны Хот байгуулалтын мэргэжилтэн Арнауд Хэкман нар өнөөдөр “Улаанбаатар хотын гэр…
20160722 005

Мэргэжлийн засгийн газар байгуулж чадах уу

in Улс Төр & Хууль
Ж.Эрдэнэбатын танхимын гишүүдийн тал нь “давхар дээл”-тэй байхаар тодров- УИХ-ын өчигдрийн нэгдсэн хуралдаанаар Засгийн газрын бүтэц, бүрэлдэхүүнийг баталж, 13 яам, 16 сайдтай…
20160722 004

Байгалийн баялаг, өндөр технологийн уулзах цэг

in Эдийн засаг
Монголчууд Өмнөд Солонгосыг савангийн дууриар нь эчнээ танина. Цаг үрсэн эд гээд түүнд таатай ханддаггүй хүн манайд цөөнгүй бий. Тэгвэл тус улстай урлаг, соёлоос өөр шинэ…
20160722 003

Ерөнхийлөгч Засгийн газрын бүрэлдэхүүнийг дэмжих боломжгүй тул дахин зөвшилцөхийг шаардлаа

in Улс Төр & Хууль
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ц.Элбэгдорж Засгийн газрын бүрэлдэхүүнийг зөвшилцөхөөр ирүүлсэн Ерөнхий сайд Ж.Эрдэнэбатын саналыг дэмжих боломжгүй тул дахин зөвшилцөх тухай албан…
20160722 002

Гүний уурхайн налуу ам барих ажилд Монголын үндэсний компанитай хамтарна

in Эдийн засаг
“Оюу толгой” компани өчигдөр буюу энэ сарын 21-нд гүний уурхайн налуу ам, үйлчилгээний портал барих чиглэлээр “Тийсс” болон “Хишиг Арвин”-ны хамтран ажиллах гэрээ…
20160722 001

Отгонтэнгэр хайрханыг өнөөдөр тахина

in Монгол
Төрийн тахилгат Богд Очирваань Отгонтэнгэр хайрханыг тахих ёслол өнөөдөр болно.
20160721 011

Цагдаагийн байгууллагыг ”Сүхбаатарын одон”-гоор шагнав

in Нийгэм
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн зарлигаар Цагдаагийн байгууллагыг "Сүхбаатар одон"-гоор шагналаа.
20160721 007

2017 онд дэлхийн эдийн засаг 3.4 хувиар өснө гэв

in Эдийн засаг
ЛОНДОН. /Xinhua/. Их Британийн ард түмэн Европын Холбооноос гарах сонголт хийсэнтэй холбогдуулан ирэх оны дэлхийн эдийн засгийн өсөлтийн урьдчилсан таамгийг Олон улсын валютын сан…
20160721 006

Д.Сүхбаатарын хөшөөнд цэцэг өргөж, Чингис хааны хөшөөнд хүндэтгэл үзүүлэв

in Нийгэм
Цагдаагийн байгууллагын түүхт 95 жилийн ойн хүрээнд өнөөдөр тус байгууллагын удирдлагууд Их жанжин Д.Сүхбаатарын хөшөөнд цэцэг өргөж, Их эзэн Чингис хааны хөшөөнд хүндэтгэл…
20160720 004

Барцадгүй наадам

in Нийгэм
Нар асгарч, хур тэгширсэн, найр хөгжиж, хуур уянгалсан Монгол наадам сайхан боллоо. Монголчууд бид ч дэнж хотойтол сайхан наадлаа. Дөрвөн жилдээ нэг болдог сонгуулийг элдвийн…
20160719 008

Амаржсан эхийн тоо өмнөх оноос буурчээ

in Эрүүл Мэнд
Улсын хэмжээнд энэ оны эхний хагас жилийн байдлаар 38689 эх амаржжээ.
20160719 006

“Их хурд-7” Хүй долоо худагт ирэх ням гарагт болно

in Нийгэм
Монголын уяачдын баяр, Монголын шигшмэл хурдан морьдын “Их хурд-7” уралдаан долдугаар сарын 24-нд Хүй долоо худагт зохион байгуулна.
20160719 005

Баянхошуу, Долоон буудлыг дэд төв болгон хөгжүүлэх төслийн II шат 8 сард эхэлнэ

in Нийгэм
Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагч С.Батболд өнөөдөр Азийн хөгжлийн банкны Монгол дахь суурин төлөөлөгчөөр шинээр томилогдсон хадагтай Еланда Фернанда Ломмен…
20160719 004

“Хакүхо сан”-гаас түргэн тусламжийн 4 автомашин хандивлав

in Эрүүл Мэнд
“Хакүхо сан”-гаас Төв аймаг, /тус аймгийн Эрдэнэсант сум/, Архангай, Өвөрхангай аймгуудад яаралтай түргэн тусламжийн иж бүрэн тоноглосон 4 автомашин хандивлажээ.
20160719 003

АН-ын Үндэсний зөвлөлдөх хорооны хурал өнөөдөр үргэлжилнэ

in Улс Төр & Хууль
АН-ын Үндэсний зөвлөлдөх хорооны 48 дугаар хурал өчигдөр боллоо.