Ер нь Монголд ан гөрөө хийдэггүй эрийн хугархай гэж байхаа больсон юм биш үү. “Эр хүний жаргал эзгүй хээр” гэцгээгээд л ангуучилцгааж байна. Хөдөө, хээр явж хиймороо сэргээж, чилээгээ гаргахаас илүү жаргал гэж ямар юм байхав.

Гэхдээ тэр олон анчин, загасчид дунд шунахгүй, байгаль дэлхийд хор хохирол тарихгүй загасчилж, гөрөөчилөж байгаа нэгэн байхад энэ чинь анчин уу эсвэл яргачин уу гэхээр нөхдүүд ч цөөнгүй байх шиг. Тэгээд тэр их ан авыг (яргалалтыг) бид жигшиж хүлээж авахын оронд харин ч бахархах маягтай “тэр тэдэн чоно нухаж гэнэ, нухдаг гэнэ, нульдаг гэнэ” гэж хөөргөн ярих нь бүүр ч харамсмаар.

Том загас барьж, том ан унагах хүсэл мэдээж хүн болгонд, надад ч хүртэл бий. Гэхдээ тэр хүслээ шударга тоглоомын дүрмээр хэрэгжүүлнүү гэхээс биш харин нэг бус нэжгээд хурдан буу, хурдан машин, хүн хүчний асар их туслалцаагаар уул талыг самнуулан байж тэндээс нь гарч ирсэн амьтай голтой болгоныг том бага гэлтгүй алж хядаж байгаа нь наандаж эр хүний нүнжиг үгүй хэрэг, цаашлаад байгаль дэлхийд маань ч хортой үйлдэл бус уу. Нэгэн жишээ дурдья. Америкт чамгүй удаж байгаа таньдаг ахын найз нөхдүүд видео бичлэг хийгээд Монголоос илгээснийг нь үзэж билээ. Цагдаа цэрэгт голдуу алба хаадаг, цол хэргэм өндөртэй овоо бурхинууд байна. Анд явж байнаа. Анд ч гэж дээ дайнд ядахдаа л “хээрийн сургуульд” гэвэл илүү ойрхон тусна. Хүчтэй хурдтай жип машинууд нилээд хэдийг сойчихож. Буу дуран,зэвсэг хэрэглэл энэ тэр бол ёстой аймар. Шавар ахын тоглодог боевик киноны сайн эр шиг л нөхдүүд байна.

Тулалдах гэж байгаа дайсан нь нүгэлт хүнээс “илүү хиймортой” гэгдсэнээрээ хохирч байгаа “хөвчийн хөх боохой чоно”. Дарга нар маань цэргүүдээр уул самнуулж байгаад нэг сүрэг чоно гаргаад ирж байгаа бололтой юм аа. Ингээд л “хэн нь илүү хиймортой хөхтөн амьтанаа үзэх” шоу тоглолт эхэлж байнаа. Тал тал руу бутарч зугтсан боохойнуудыг шавар шавхай, цас бороонд үл цуцах хурдан хүлгээр хөөлөө. Цэрэг дайны мэргэжлийн хүмүүс гэсэндээ үнэхээр зохион байгуулалт өндөртэй байгаа нь илт. Бодвол хэдэн нөхдүүд нь өндөр уулан дээрээс дурандаад чоно хаашаа зугтсан, хаагуур байна энэ тэр гээд радиогоор бусаддаа хэлээд байх юмаа. Бичлэг хийж явсан тэрэг нэг боохойг амжилттай намнаж унагалаа. Тэгтэл ч дээрээс “орхи наадхаа, урдхан талд чинь нэг дайсан харайлгаж явна, түүний хойноос ура” гэсэн команд ирж байгаам. За нэг иймэрхүү байдалтайгаар тэр сүрэгт байсан бүх боохойг том бага гэлгүй намнаж аваад дайн тулаан манай бүрэн ялалтаар дууслаа. Ялан дийлсэний их найр араас нь залгах нь ойлгомжтой энэ бүгдийг хүүрнэж эрхэм уншигчаа чилээгээд юухэв. Нүүдэлчин Монголчууд бидэнд ан ав хийх хэрэгцээ, амьдралын шаардлага байсантай хэн ч маргахгүй ээ.

Хээрийн боохой ихэссэн нутгаар эрчүүд нь цахиур буугаа үүрээд, анч нохойгоо дагуулаад тоо толгойг нь багасгах “компанит ажил” өрнүүлдэг уламжлал аль эртнээс улбаатай нь мэдээж. Гэхдээ хэзээ ч эх дэлхийтэйгээ хүйн холбоотой гэж боддог бидний өвөг дээдэс байгалийн тэнцвэрт байдалийг алдагтуултал нь амьтныг хядна гэж байхгүй. Гэтэл өөрсдийгөө Бөртэ чонын удам гэж хөөрцөглөдөг, чоныг тэнгэртэй хиймортойг нь гайхан биширч зураг хөрөгтэй хивсийг нь гэрийнхээ хоймортой залж, шагай чөмгийг нь биедээ авч явбал аюул ослоос зайлуулдаг гэж итгэдэг бид ан гөрөө хийх тоглоомынхоо дүрмээ арай шударга байлгамаар байнаа. Хэдий хиймортой ч хорин нэгдүгээр зууны техникийн хажууд хөөрхий муу чоно даанч юм болохгүй шүү дээ. Ёстой л нэг “чоныхүү тулдаа л” устчихгүй өдий хүрч байгаа байх. Дэнзэн ташуур, хурдан морьтой энэ тэнгэрлэг амьтныг намнах хоншоортой эр өнөө цагт хотод байтугай хөдөө ч нүдний гэм болсон цагт заавал тэгж намнах ёстой гээд байгаа хэрэг биш шүү. Эсвэл Энэтхэгүүд шиг үхэрээ хамгийн ариун амьтан гэж шүтээд огт гар хүрдэггүй шиг бай гээд ч байгаа юм биш.

Зүгээр л арав хориор нь жил, улирал болгон алж хядаж таашаал авж, хиймороо гайхуулдагаа (зарим нэг сонин нөхдүүдийнхээр бол) болиоч ээ л гэмээр байна. Тэгээд бас дээрээс нь гайтай юм шиг чононд муу юм гэж огт байхгүй болсон юм шиг байна лээ. Ходоод нь ходоодонд, уушиг нь уушигт, бөөр бол мэдээж бөөрөнд гээд бүх л эд эрхтэн нь хүнд сайн гэхчүүлээ. За тэгээд энэ зэргийн офицерүүд ингэж ан ав хийж байхад, чадалтай, мөнгөтэй томчууд бол бүүр алаад өгдөг байлгүй. Эртний хаад ноёд их ав хоморго зохиож байгаа аятай гөрөөчилдөг гэж нэгэн том хүний хүү надад бахархан ярьж байгааг сонсож л суулаа. Бараг л нисдэг тэрэг хөлөглөөд шүршиж байгаа байлгүй. Хэрвээ чоно ярьдаг байсан бол “би та бүгдээс илүү хиймортой амьтан бишээ. Хүүхдээрээ байх сайхан юм байна гэдэг шиг мөрөөрөө яваа амьтан” гэж уйлах байсан биз. Мэдээж монгол анчны дүрмийг бариад ганц нэг боохой унагаж, хиймороо сэргээж байгаа олон аавын хүүг энэ шүүмжлэлд багтаагаагүйг болгоогоорой.

Саяхан Монголын “пит-бул” үүлдэрийн нохой зодооны улсын аварга шалгаруулах албан ёсны тэмцээн тун амжилттай болж өнгөрсөн гэнээ. Түүнийг нь амьтны дэлгүүрүүд ивээн тэтгэсэн гэж байгаа. Зохион байгуулагч нар нь өргөн олныг хамарсан тун сайхан арга хэмжээ боллоо, цаашдаа ч оролцогч, сонирхогч нарын хүрээ өргөжин тэлнэ гэдэгт итгэлтэй байгаагаа айлтгаж байх юм. Үгүй нээрээ “хөлөөрөө толгой хийнэ” гэдэг л энэ байх. Пит бул хэрхэн зодолддогийг харсан уу. Ёстой аймаар. Өрөвдмөөр ер нь л харах юм биш. Тэгээд ийм үүлдэрийн нохой нэг нэгнийгээ бараг л идэж, алж, дахиж хэзээ ч сэхэхгүй болтол бэртээж байж л салдаг амьтад даа. Хэдэн цагаар ноцолдсон ч цуцахгүй. Нэг газраас зуувал тавихгүй. Тэр хэсгээ бараг л мөлжиж орхино. Америкт пит-булыг зэвсгийн хэмжээнд авч үздэг гэсэн. Гэхдээ хэдий тийм ч тэд чинь амьд амьтад шүү дээ. Нэг нэгэнтэйгээ алалдаж, уралдаж байх нь яав ч сайхан биш байгаа. Хүний сайн нөхөр нохой шүү дээ! Хүн хэдий харгис ч өөрийн ах дүүгээ, найз нөхдөө олигтойхон алалдаадах. Би нэг сайхан интэртаймэнт аваад, цэнгээдхий гэхгүй биз дээ. Дэлхийн өндөр хөгжилтэй бүх оронд нохой зодолдуулах нь хууль бус үйлдэл. Америк хөлбөмбөгийн супэр-од Майкл Вик л гэхэд энэ асуудлаас болоод торны цаана сууж байгаад гарч ирсэн шүү дээ.

Гэтэл нохойгоо үхэхэд гэр бүлийн гишүүн таалал төгссөний чинээ санаж, ирэх насандаа хүн болж төрөөрэй гээд оршуулдаг монгол хүний сэтгэл хаана байна аа. Монголд амьтаныг хайрладаг холбоо нийгэмлэг гэж байна уу? Тэгээд тэр тэмцээнийг нь хүүхэд, залуучууд ихээр сонирхож, дурлан үздэг гэсэн. Тэгж байхын оронд Жек Лондоны “Цагаан соёот”, Д.Намдагийн “Хөгшин чоно ульсан нь”-аас эхлүүлээд Мягмарсүрэнгийн амьтаны тухай богино өгүүлэгүүдийг уншаад, загас тэжээгээд гэртээ байж байвал ядаж л хүмүүжлийн ач холбогдолоор илүү дээ. Томчууд нь хурдан буу, хүчтэй унаагаар зэвсэглэж байгаад хээрийн амьтаныг хядаж хиймор лундаагаа гайхуулдаг. Өсвөр үеийнхэн нь болохоор хүний хамгийн эртний, үнэнч андаа өөр хооронд нь алалдуулж таашаал авцгаагаад бид нээрээ. Тэгээд хамаг нүгэл хилэнцээ суварга босгож, овоо тахисанаар болчихноо гээд бодож явбал монгол эрчүүд бидний хиймор сүлд өндийх нь байтугай дөрвөн хөллөж ч чадахгүй элгээрээ газар самрах байх шүү!

Викторийн Пагва

Дотоодод болж буй үйл явдлууд

20161208 006

Кимихиро Маэта : Шинэ нисэх буудлыг нэгдүгээр сарын 10-нд хүлээлгэн өгнө

in Нийгэм
Улаанбаатар хотын Олон улсын нисэх онгоцны шинэ буудал барих Төслийн удирдагч Кимихиро Маэтатай цөөн хором ярилцлаа.
20161208 003

"Роснефть"-ийг хувьцааг худалдах тухай гэрээг байгуулжээ

in Эдийн засаг
МОСКВА. /TASS/. ОХУ-ын “Роснефть” нефтийн компанийн хувьцааг хувьчлах тухай гэрээг хийсэн тухай тус компанийн гүйцэтгэх захирал Игорь Сечин ОХУ-ын Ерөнхийлөгч Владимир Путинд мэдэгдлээ.
20161206 002

ГУРВАН ГИЙГҮҮЛЭГЧ: БАЯРЫГ ХЭРХЭН ХЯМРАЛГҮЙ ТЭМДЭГЛЭХ ВЭ?

in Нийгэм
Гийгүүлэгч- Сэржээ /Гадаадад суугаа Монголчуудыг төлөөлнө/ Өвлийн өвгөн, цасан охид, ууттай бэлэг...гээд л шинэ жилийн баяр хүн бүрт нандин дурсамж үлдээдэг шүү дээ. Би ч гэсэн…
20161205 002

Ж.Эрдэнэбат: Нарийн сухайт- Шивээхүрэнгийн чиглэлийн төмөр замын ажлыг ирэх хавар эхлүүлэхээр төлөвлөж байна

in Улс Төр & Хууль
Монгол Улсын Ерөнхий сайд Ж.Эрдэнэбат энэ сарын 3-ны бямба гаригт Өмнөговь аймгийн Гурвантэс суманд ажиллаж, Нарийн сухайтын нүүрсний ордын уурхайнуудын үйл ажиллагаатай…
20161202 004

ОПЕК-ийн шийдвэртэй холбоотойгоор нефтийн үнэ өслөө

in Эдийн засаг
МОСКВА./TASS/. Ирэх оны 2 дугаар сард нийлүүлэх Брент маркийн газрын тосны фьючерс гэрээний үнэ Лондонгийн ICE биржийн арилжааны явцад 4,18 хувиар өсч, 54,1 долл/баррель болсон…
20161202 003

НҮБ Гаитигийн ард түмнээс анх удаагаа уучлалт гуйлаа

in Эрүүл Мэнд
НҮБ. /Reuters/. Энхийг сахиулагчид Гаити улсад булчин задрах тахлыг /холер өвчин/ тараасантай холбогдуулан НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Бан Ги Мүн тус улсын ард түмнээс анх…
20161201 010

ГУРВАН ГИЙГҮҮЛЭГЧ ХҮНСЭЭ ХАМТДАА ЦУГЛУУЛЪЯ

in Нийгэм
Айл өрхийн санхүүгийн зардлын чамлахааргүй хувийг хүнсний зардал эзэлдэг. Тиймээс энэ удаагийнхаа дугаараар уншигч таныг бидэнтэй хамт хүнсээ цуглуулахыг урьж байна.
20161201 007

Ерөнхий сайд төсвийн хөрөнгөөр баяр ёслол тэмдэглэхгүй байх үүрэг өглөө

in Улс Төр & Хууль
Эдийн засгийн хүндрэлтэй байгаа учир татвар төлөгчдийн мөнгө, улсын төсвийн хөрөнгөөр аливаа баяр ёслол тэмдэглэхгүй байхыг төсвийн ерөнхийлөн захирагч нарт өчигдөр Монгол Улсын…
20161201 005

ДОХ-тай тэмцэх Дэлхийн өдрийг тохиолдуулан НҮБ-ын тэргүүн үг хэллээ

in Эрүүл Мэнд
НҮБ. /VOA/. НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга Бан Ги Мүн өчигдөр ДОХ-ын тархалттай тэмцэх олон улсын арга хэмжээнд оролцох үеэрээ, ДОХ-ын халдвартай тэмцэхэд нь эмзэг бүлгийн…
20161201 001

ГОЛОМТ БАНКНЫ ЗЭС КРЕДИТ КАРТ ВИЗА ОЛОН УЛСЫН БАЙГУУЛЛАГЫН “ОНЫ ШИЛДЭГ ИННОВАЦИТАЙ БҮТЭЭГДЭХҮҮН”-ЭЭР ТОДОРЛОО

in Нийгэм
Олон улсад 1950-иад оноос төлбөрийн картын систем хурдацтай хөгжсөн түүхтэй. Харин 1999 онд Голомт банк Монгол Улсад картын систем үүсэн хөгжих үндэс суурь тавьсан нь монголын…
20161129 012

Ази, Европ тивийн хамгийн хямд авиа компаниудын нислэгийн тийзийг Монголд анх удаа

in Нийгэм
Хямд үнэ, шинэлэг үйлчилгээг санал болгохыг эрмэлздэг, оюунлаг бүтээлч залуусаас бүрдсэн Айрбүүк компани нь өөрийн Z24 (Online Travel Agent) брэндийг хөгжүүлээд даруй хоёр жил…
20161129 002

“ЗЭЭЛИЙН ХҮҮГ БУУРУУЛАХ ҮНДЭСНИЙ СТРАТЕГИ” УРАЛДААНЫ ТҮГЭЭМЭЛ АСУУГДАЖ БУЙ АСУУЛТУУД ТЭДГЭЭРТ ЗОХИОН БАЙГУУЛАГЧДААС ӨГЧ БУЙ ХАРИУЛТУУДЫГ ХҮРГЭЖ БАЙНА.

in Эдийн засаг
1. Уралдаанд материал хүлээн авах эцсийн хугацаа хэзээ вэ?“Зээлийн хүүг бууруулах үндэсний стратеги” сэдэвт эрдэм шинжилгээний бүтээлийн уралдааныг зарлаад сар гаруй хугацаа…
20161129 001

МОНГОЛЫН АНХНЫ РЕАЛИТИ НИЙТЛЭЛ-ГУРВАН ГИЙГҮҮЛЭГЧ

in Нийгэм
ЗАРДЛАА ХЭРХЭН ХӨТЛӨХ ВЭ? ГИЙГҮҮЛЭГЧ СЭРЖЭЭ /Гадаадад амьдарч байгаа монголчуудыг төлөөлнө/
20161124 007

Долоо хоногт 520 хүн архинд хордсоны улмаас эмнэлэгт ханджээ

in Эрүүл Мэнд
Нийслэлийн хэмжээнд энэ сарын 15-22-нд 520 хүн архинд хордсоны улмаас эмнэлэгт ханджээ.
20161124 002

"МОНГОЛ УЛСЫН ТОГТВОРТОЙ САНХҮҮЖИЛТ (ТОС)-ИЙН ФОРУМ 2016” МАРГААШ ЭХЭЛНЭ

in Эдийн засаг
Монголын Банкны Холбоо, Голомт банк болон Байгаль орчин, аялал жуулчлалын яам хамтран “Монгол Улсын Тогтвортой санхүүжилт (ТоС)-ийн Форум”-ыг 2016 оны 11 дүгээр сарын 25-ны…
20161122 005

Цэрэн-Янзо: Далай лам ээжийгээ маш энгийн, өгөөмөр, сэтгэл их сайхантай хүн байсан гэж дурсан ярьдаг

in Нийгэм
Дээрхийн их гэгээнтэн 14р Далай лам Данзанжамцийн ээжийн талаар монголчууд төдийлэн сайн мэддэггүй төдийгүй ямар эх хүн байсан тухай ойлголт дутуу, дулимаг байдгийг сэтгүүлч би…
20161122 003

МОНГОЛЫН ХАМГИЙН АНХНЫ РЕАЛИТИ НИЙТЛЭЛ “ГУРВАН ГИЙГҮҮЛЭГЧ”

in Нийгэм
ГУРВАН ГИЙГҮҮЛЭГЧ ГЭЖ ХЭН БЭ? Гэрийн эзэн хоймроо ханхайж, хүүхдийн инээд цалгиж, гэр гийгүүлэгчид галын бурхнаа хөгжөөн байх энэ л агшин бол мянга мянган гэр бүлийн хамгийн аз…
20161121 004

Цас цэвэрлэгээнд цэргийн алба хаагч, оюутан, сурагчдыг хамруулна

in Нийгэм
Нийслэлийн удирдах ажилтны ээлжит шуурхай зөвлөгөөн өнөөдөр боллоо. Хуралдааны эхэнд өнгөрсөн зөвлөгөөнөөр нийслэлийн Засаг даргын өгсөн үүрэг даалгавар болон түүний биелэлтийн…
20161121 003

Далай лам : Юмс үзэгдэл оюун санаатай нэг мөн чанарт оршдог

in Нийгэм
Дээрхийн Гэгээнтэн XIV Далай лам “Корпорейт конверсешн центрт” Монголын нийт лам хуврагууд их, дээд сургуулийн эрдэмтдийн дунд “Шинжлэх ухаан ба Бурханы сургаал”…
20161121 001

Далай ламын айлчлалаас үүдэлтэй сөрөг нөлөөллийг арилгахыг БНХАУ уриаллаа

in Нийгэм
БЭЭЖИН. /GlobalTimes/. Далай ламын айлчлалаас үүдэн гарах сөрөг нөлөөллийг арилгаж, эрүүл зөв замаар хөгжиж буй Хятад-Монголын харилцааг алдагдуулахаас татгалзахыг Монгол Улсад…
20161118 003

ГОЛОМТ БАНКНЫ ЭДИЙН ЗАСАГЧ Г.ГАНЗОРИГ: “ЗЭЭЛИЙН ХҮҮГ ГАНЦХАН ТОВЧЛУУР ДАРААД БУУРУУЛАХ БОЛОМЖГҮЙ ЮМ. ХАМТДАА ШИЙДЭЛ ОЛОХ ЦАГ БОЛСОН”

in Эдийн засаг
Олон жилийн турш бизнес эрхлэгчид болоод иргэдийн бухимдлыг төрүүлж ирсэн зээлийн хүүг бууруулах уралдааныг Голомт банкнаас зарлажээ. Ийм санаачилга яагаад гарах болов?