Ардчилал, Монголчууд бидэнд олон зүйлийг өгсөн. Оюун санааны эрх чөлөө, гадаадад чөлөөтэй зорчих боломж, өмч хөрөнгө, шударга өрсөлдөөн, үзэл бодол, өөрийн санаа бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх боломж гээд...Бид ардчиллын олон сайн үр шимийг хүртэж байгаа ч, өөр олон боломжуудыг алдаж байна. Юу юунаас илүү нийгмийн хүнд сурталгүй шударга тогтолцоо, баялгийн шударга хуваарилалт, иргэдийн төлөөх нийгмийн халамж үйлчилгээ, тайван амьдралын баталгаа, өөрийн боломж чадлаар ажиллаж, амьдрах боломжууд бидний хүссэн хэмжээнд хүрэхгүй байгаа. Өөрөөр хэлбэл өнөөгийн монголын нийгмийн тогтолцоо гажуудалд орж эхэлжээ.
Бид алив зүйлийн бодит үр дүнг, өөрийн нүдээр харж, гараар баригдах, бие сэтгэлээр мэдрэх мэдрэмжээр хэмждэг. Сайхан яриа, хооосон амлалт, бүтэшгүй мөрөөдлөөр бус, бидний эргэн тойронд байгаа олон үзэгдэл, үйл ажиллагаа, хандлагаас мэдэрдэг. Сайн муу олон зүйлийг өрөөл бусадтаi харьцуулан жишиж, байж болох олон боломжуудыг олж харан мэдэрдэг.

Саяхан интернетийн сайтуудаар Монголд хүргэн болох 20000 турк залуусын тухай хачирхалтай мэдээлэл гараад намжлаа. "Хий үзэгдэл"  гэмээр энэ мэдээлэлд, монголд хүйсний харьцаа алдагдаж байгаа тухай, монгол эрчүүд архичин, залхуу, арчаагүй гэсэн доромж маягийн бичлэгүүд байв. Ер нь сүүлийн үед хэвлэл мэдээллийн хэрэгслэлүүдээр монгол эрчүүдийн тухай таагүй бичлэгүүд үзэгдэх болсон. Харь эрчүүдтэй гэрлэж байгаа монгол бүсгүйчүүд, монгол эрчүүдийн тухай мөнөөх л архичин, залхуу, арчаагүй гэсэн тодорхойлолтоо л давтана. Миний таних , өрх толгойлж, амьдралаа авч яваа нэг бус бүсгүйчүүд ч энэ шалтгаандаа дээрхи тодорхойлолтуудыг нэрлэхийг ч сонсож байсан.

"Уужуу ухаантай, уул шиг түшигтэй", " Гүндүүгүй, хээгүй сайхан монгол эр", " монгол эрийн жавхаа, сүлд хийморь "  гэхчилэн, хуурай нойтон олон магтаалын цаана, өдгөө бүсгүйчүүддээ гологдоод байгаа мөнөөх шалтгаанууд  нуугдаж л байгаа.

Галаа бодолд дарагдан буйдан дээрээ хэвтэж байлаа. Нүүрэн дээрхи хавдар, булдруугаа буулгах гэж хүйтэн мөс тавьсан нь хайлаад чийгтэй оргино. Телевизээ асаалаа. Хэн нэгнийх нь тоок шоу (talk show) явж байх шиг байв. Сувгуудаа сольсон боловч нэг л сонирхол татах хөтөлбөр байхгүй мэт санагдана. Цэлгэр цонхныхоо өмнө очиж зогслоо. Мичиган нуур руу харсан цонхоор тэртээд хааяа ганц нэг хөлөг онгоц явж байгаа бололтой гэрлүүд харагдана.  Өдөр л тэр зүг рүү харахад нуур цэлэлзэн цэнхэртэж дарвуулт хөлөг, усан онгоц харагдан сонирхолтой байдаг болохоос шөнийн харанхуйд бол уйтгартай аж.  Ганцаардаж сэтгэлээр унасан түүний харь нутагт өнгөрөөсөн амьдрал нь орь ганцаараа харанхуйд гэрэл асаан тэмтчин хөвж байгаа эдгээр хөлөг онгоц шиг болжээ.

Саяхан Асашёорюүг сүмогоос зодог тайлсаны дараа Монголчууд 2 талцсан байдалтай байлаа. Өнөө Монголын хууль 3 хоног гэдэг шиг одоо чимээгүй болсон байх шив дээ. Тэр үед үнэхээр Асашёорюүгийн фанатууд гэж байгаа бол юу ч хийж мэдэхээр мэдээнүүд цуварч байлаа. Монголчууд сүмо үзэхээ больё, 2 аваргын нулимсыг үзсэн муусайн япончууд, үзэх юмгүй болчихсон сөнөх гэж байхад нь Дагвадорж очиж японы сүмог аварсан, одоо сүмо нь үзэгчгүй болно, бүр барилдаж байгаа бүх сүмочид болон Японд амьдарч байгаа Монголчуудаа татъя, 32 түрүүлсэн дээд амжилтыг нь эвдэх гээд байсан болохоор албаар шахаж хавчлаа  гэх мэтээр ярьж хэлж байгаа нэг хэсэг хүмүүс байхад нөгөө хэсэг нь усыг нь уусан бол ёсыг нь дагах ёстой, хууль дүрмийнхээ дагуу шийдэж байгаа нь зөв, өөрөө биеэ зөв авч явах ёстой байсан гэж ярьж хэлж байлаа.

Мэдээж хүмүүсийн санаа бодол ялгаатай байх нь ойлгомжтой боловч энд дээрх харьцангуйн тухай олголт бас гарч ирж байна. Өөрөөр хэлбэл шууд харахад дээрх 2 талцсан байдалтай байгаа хүмүүсийн аль альных нь зөв болно. Учир нь хууль дүрэм биелүүлдэггүй эсвэл мэдээлэл дутуу хүмүүсийн хувьд түүнийг өмөөрч байгаа нь зөв л хэрэг. Олонд нэртэй хүн хүн зодох, олон нийтийн газар биеэ зүй бус авч явах зэрэг үзэгдэл бол монголд хэвийн шахуу зүйл шүү дээ.

Монгол орны буддизмийн түүхийг Түвдийн буддизмийн түүхгүйгээр бичих аргагүй. Түвд орныг үндэслэгч анхны хаан нь болох Соронзонгомбо (МЭ 604–650) нь улс орноо нэтгэснээр түүхийн тавцанд Түвд орон, үндэстэн шинээр гарч ирсэнийг дуу шуутай зарласан юм. Түүний удирдлагаар дайнч эрэлхэг Түвдүүдийн тал бүр тийшээ хийсэн аян дайн ялгуусан ялалтаар өндөрлөж байлаа. Түүгээр барахгүй Хятадын түүхэнд тодоор тэмдэглэгдсэн соёл, түүх, цэрэг, улс төрөөр тухайн үедээ гайхуулж байсан Тан гүрнийг нь цохиж нийслэлийг нь эзэлж байсан гээд боддоо. Шинээр байгуулагдсан Түвдийн эзэнт улсад хуучин Түвдийн уугуул шүтлэг Бон (Түвдийн бөө мөргөл) нь оюуны болон соёлын хэрэгцээг нь хангаж чадахгүй байсан нь ойлгомжтой. Иймээс илүү боловсронгуй үзэл сурталтай болох шаардлагын үүднээс буддын шашинг хүлээн авчээ. Тэр үеийн Түвдийн бүс нутагт буддын шашнаас өөр сонголт хийх боломж ч байсангүй. Хүчирхэг Соронзонгомбо хааны гуйж аваагүй, “гуядаж” авсан Хятад, Балба хоёр хатан нь хоёулаа буддын шашинтай байсан нь үйл явдлыг улам түргэвчилж өгөв.

Мөн Энэтхэг оронд буддын шашин нь шахагдаж эхэлсэн нь хөрш зэргэлдээ орнуудын нэг Түвд рүү буддын шашныг экспортлоход чухал нөлөө үзүүлсэн нь дамжиггүй. Ингээд Соронзонгомбо хааны үед Самгард үсгээс сэдэвлэн Түвд үсэг зохион шашны ном судрыг бөөнөөр нь орчуулснаар Түвдийн Буддизм буюу ламын шашны эх үндэс тавигдсан байна.

Өдөр өдрөөр өөрчлөгдөн хөгжиж, улам улам даяаршиж буй дэлхий ертөнц, түүнтэй хөл нийлүүлэн алхахаар тэмүүлэх улс орны иргэн болж буйн хувьд Стефен Кови болон түүний хөвгүүдийн үр бүтээлтэй амьдралын талаарх зохиол бүтээлүүдтэй танилцаагүй, дуулаагүй хүн ховор болсон бизээ. Ноён Кови болон түүний хөвгүүдийн бичсэн “Зарчимд суурилсан манлайлал”, “Үр бүтээлтэй хүмүүсийн долоон хэвшил”, “Өсвөр үеийнхний дээдэлж мөрдөх долоон дадал”, “Найм дахь хэвшил: Үр бүтээлтэй байдлаас гайхамшигт” зэрэг номууд Монгол хэлнээ орчуулагдан гарч, нийгэм, цаг үеийн шаардлагын дагуу “оюун ухааны тэжээл”-ийг улам улам ихээр хэрэглэх болж буй уншигчдын маань гар дээр тавигдаад байна.

Эдгээрийн дотроос “Үр бүтээлтэй хүмүүсийн долоон хэвшил” ном нь хорьдугаар зууны нөлөө бүхий бизнесийн зохиол бүтээлүүдийн хамгийн шилдгээр шалгарч, 33 хэлээр хэвлэгдэн гарсан бүтээл бөгөөд дэлхийн олон олон бизнесийн лидерүүд, алдартнуудын зүгээс үр бүтээлтэй амьдралын зарчим, хэвшлүүдийг хамгийн олон талаас, цогцоор нь нэгтгэн илэрхийлж чадсан ном хэмээн үнэлэгдсэн билээ.