|
Яг нэг жилийн өмнө. Аргын тооллын хоёр мянга найман оны зургаа дугаар сарын сүүлчийн энэ өдөр, даваа гариг байлаа. Ажлаасаа дөнгөж орж ирчихээд, аяга жонхуугаа ч хутгах сөхөөгүйгээр өчигдрийн болж өнгөрсөн улсын их хурлын сонгуулийн дүн чагнаархан, өдийд бараг л дүн гарчихаа байлгүй дээ хэмээн хаана ямар, ямар сайтаас, хэнээс ямар шугамаар сонгуулийн дүнг урьдчилан багцаалдаж болох вэ хэмээн сууж ахуйд санал тоолоод бараг бүтэн хонож байгаа хирнээ тоймтой юм сонсогдохгүй л байлаа. Ажил тарахаас өмнөхөн ажил дээр байх эзний компютрээр хулгайгаар хальт орж харах үед Ц.Элбэгдоржийн: "... -Миний ажиглаж байгаагаар сонгуулийн ерөнхий дүн маргааш өглөө гэхэд гарах болов уу.
Долдугаар сарын 1 гэхэд бүх зүйл тодорхой болох байх гэж найдаж байна. Бид бүгдээрээ сонгуулийн үр дүнг хүлээн зөвшөөрөх нь зүйтэй.
Сонгуулийн үйл ажиллагаанд хүмүүс анхаарах шаардлагатай буруу зөрүү үйл явдал гарсаар байгаа. Өдөр шөнөгүй бие биеэ гүтгэх, гарч болох нэр дэвшигчийн нэрийг хойш нь татуулах гэсэн оролдлого гарч байна лээ. Сонгуулийн ерөнхий дүнг нэгэнт ард түмэн шийдэх учраас урьдчилан тааварлах гэж оролдоод хэрэггүй болов уу гэж бодож байна..." гэсэн ярилцлагыг хаа нэгтэйгээс уншчихаад дотроо "Ардчилагчид ч ер нь итгэлтэй л байгаа юм байна даа, тийм ч байх ёстой" хэмээн сэтгэл хөнгрөвч бас л сэтгэл нэг л түгшүүртэй шинэ мэдээ хайж суулаа. Минийхээр бол албан ёсоор зарлаагүй л болохоос биш он гараад л хөвөрч эхэлсэн сонгуулийн өмнөх битүү дуулианаар бол ер нь л ардчилсан нам давамгайлах шинж нэгэнтээ бүрдсэн байсан болохоор дотроо маш горьдонгуй ч, бөмбөг бөөрөнхийдөө хэмээн сэтгэлийн асар их түгшүүртэй байсан юм.
Тэгж байтал Улаанбаатарын цагаар арван найман цагт "МАХН-ын дарга С.Баяр намын цагаан байрандаа хэвлэлийн бага хурал хийж ялалтаа зарлалаа" хэмээн та бидний хүсээгүй мэдээ нетээр цацагдах нь тэр. Энэ өөд нэг юм огшоод л явчих шиг болоход "Чамд ямар хүртээлтэй юм, өөрт түй ч падлий байхгүй юманд өөрийгөө зовоогоод, тэгж байхаар оройн жонхуу, маргааш өдрийнхөө бинтог бэлдэхгүй юу" хэмээн өөрөө өөртэйгөө хэрүүл хийсээр хоол, хош энээ тэрээ гэсээр арайхийн амсхийвэл мессенжрээр "МАХН-ыхан Баянгол ресторанд ялалтаа тэмдэглэж байна" гэсэн хов ирж, араас нь маргааш сонгуулийн дүн булхайтай болсон, АН-ыг дэмжигчид жагсаж цуглах юм болоод явчихад сэтгэлд бас ч гэж горьдлого төрөн "Бид чинь хориод жил ардчилалын замаар замнаж яваа ардчилсан улсын иргэд шүү дээ" гэсэн нэгэн горьдлого тээсээр шөнийн тэн хүргээд, өглөө ажилтайн учир гуравхан цагийн нойр аваад ажилдаа гарлаа. Нойр аваад ч гэж дээ, нүд аниатай ч унтаж чадахгүй элдвийг бодон хөрвөөсөөр эрх биш үүрээр ганц цаг хүрэхтэй үгүйтэй нүдний хор гаргаад л ажилдаа гарсан хэрэг шүү дээ.
Маргааш нь Элбэгээ даргын хэлсэн сонгуулийн дүн бүрэн гарах, бүх юм тодорхой болох долоон сарын нэгэн боллоо. Өдрийг арайхийж баран гэртээ ороод л нетийн өмнө суулаа. Бүргэд телевизээр шууд нэвтрүүлж байна. Драгон төвийн үүдэнд сонгуулийг булхайтай, луйвартай боллоо хэмээн цугласан олон аль хэдийнээ МАХН-ын цагаан байрын өмнө ирчихжээ. Сүүлийн хэдэн жилд монголчуудад аль хэдийнээ танил болсон Батзандан, Магнай нар тэнд харагдан МАХН-ын удирлагуудыг гарч ирэн хариу өгөхийг шаардаж байгаа тухай гарч харин гэмт хүн гэлбэлзэнэ гэдгийн үлгэрээр МАХН-ыхан байрандаа таг чимээгүй бүгэн, тухайн үеийн эрх баригч нам гэдгээр нь үү, аль эсвэл зүгээр л улс төрийн нөлөө бүхий нам гэдгийн үүднээс үү бүү мэд, ямартай ч цагдаагын хамгаалалт гарчихсан, сонголтоо луйвардуулж булхайцуулсандаа уурлаж бухимдан гарч ирж хариу өгөхийг шаардах ард иргэдийнхээ өөдөөс бамбай, бороохой болон зогсох нь нэг л санаанд багтамгүй. Тэнд цугласан улсыг харахад МАХН-ын эрх баригчдын бүтэн жил улиг болгон тархи угаахыг хичээсэн "архичин, рецедив, луйварчин, танхай этгээдүүд" л лав тэр үед миний нүдэнд харагдаагүй, эгэл жирийн л иргэд, хүүхдээ тэвэрсэн ээж, хөгшин хөвөө өвөө эмээ нар ч, мэдээж хэрэг ихэнх нь залуучууд, ид дунд насныхан байсан юм.
Тэгээд цаашаа юу боллоо доо?
Түүнийг та бидний хэн нь ч, хэзээ ч мартахааргүй аймшигт хар түүх болон тэр өдрөөрөө нэрлэгдсэн "Долоон сарын нэгэн" болсон. Монгол улсын түүхэнд анх удаагаа "Онц байдал" зарлаж, Монгол улсын түүхэнд анх удаагаа Төрийн цагдаа нь ард иргэдрүүгээ гал нээн дөрвийн дөрвөн (Намын байран дотор угаартаж, зодуулж амь насаа алдсантайгаа нийлээд таван эгэл жирийн иргэн) эрдэнэт хүний амийг авч одсон. Тэгсэн хирнээ бүтэн жил болоход хүн буудахыг тушаасан эрхтэн дархтан нь олдоогүй, хүний амь хөнөөсөн тушаал биелүүлсэн цагдаа нь олдоогүй мөртлөө чулуу шидэж цонх хагалсан жирийн иргэдийг бол аль хэдийнээ толгой дараалан олж тогтоогоод хүчийг үзүүлэн, зодож дарамтлан байж хүчээр хэрэг хүлээлгэн шорон оронд хийчэхсэн гэж байгаа. Бас их хоржоонтой нь цагдаа хүн буудаж алаагүй ээ, тэд чинь зүгээр л резинэн сумтай буугаар л буудсан худалч хүнд тэр нь зүгээр л гар резинээр харваснаас ч өөрцгүй гэх ухааны юм улиглаж, тэр үймсэн олон дотроос л байлдааны сумтай буу гаргаж ирээд өөрөө өөрийгөө буудчихсан гэх нь холгүй юм ярьж хөх инээд, зэвүү дургүй хоёрыг зэрэг, зэрэг хөдөлгөсөн. Хэрвээ тэр уурлаж бухимдсан иргэд буудвал цагдааг нь буудна уу гэхээс, яагаад ч өөрсдийгөө намнаад эхлэхгүй нь тэнэг хүнд ч тодорхой.
Уг нь ч долоон сарын нэгэндэхгүй байж болох байсан уу?
БОЛОХ БАЙСАН!
Хэрвээ эрх баригч намынхан сурсанаараа сонгуулийн дүнг луйвардаагүй бол хэн ч талбай дээр уурлаж, бухимдаж цуглахгүй байлаа. Харин ч бүр эсэргээр тэнд, талбай дээр ардчилсан улсын ард иргэд нь ардчилсан ёсоор сонголтоо өгөөд, сонголт нь зөв байсанд инээд хөөртэйгээр ардчилалд баяр хүргэхээр цуглах байлаа...
Хэрвээ эрх баригчидын хэн нэг нь, чухамдаа бол МАХН-ын дарга нь живж буй хөлөг онгоцны ахмад хамгийн сүүлд хөлгөө орхидог үлгэрийг үзүүлэн баатарлаж байхынхаа оронд, эртхэн шиг гарч ирээд бандирхаад ч болсон "Ийм юм болсон нь харамсалтай, үүнийг магадлъя" гээд байдлыг намжаасан бол үгүй ядаж л намын байртайгаа үлдэх байлаа...
Хэрвээ Монгол улсын ерөнхийлөгч, ерөнхий сайд хоёр тэрхэн үед зөвхөн өөрсдийн явцуу эрх ашгаа хамгаалан улс орныг эзгүйдүүлээгүй бол (Чин үнэнийг хэлэхэд үнэхээр яг тэр эгзэгтэй цаг мөчүүдэд Монгол улсын маань ерөнхийлөгч "Монголын ард түмний эв нэгдлийн билэгдэл" байж, аль нэгэн намын харъяаллаас татгалзсанаа таг мартан зөвхөн намаа хамгаалсан Намбарын хүү л болсон нь, Монгол улсын ерөнхий сайд маань ч улс эх орон, ард түмнийхээ эрх ашгийг мартан зөвхөн намынхаа төлөө л улайран зүтгэж улс эх орноо эзэнгүйдүүлснээрээ энэ цаг үед хуулийн хариуцлага хүлээхгүй ч алсдаа, хойч ирээдүйдээ түүхийн өмнө хариуцлага үүрэх ёстойг өнөө цагийн болсон явдлыг хойч үедээ түүхчлэн бичигч өчүүхэн би вээр зориг бардам өгүүлсүү. Эцсийн эцэст цаг хугацаа л бүхнийг харуулна) , өөрсдийн үүргийг үнэнчээр биелүүлсэн бол долоон сарын нэгэндэхгүй байх байсан юм шүү!
Гэвч энэ долоон сарын нэгэндсэний жинхэнэ эзэд, яг л нөгөө Төмөр-Очир гуайн, Зориг агсаны алуурчид олдоогүйн адил олдох ч үгүй бизээ.
Гэхдээ долоон сарын нэгэн бол ямартай ч эрх баригчидад, чухамдаа бол үеэ өнгрөөж буй хувьсгалт намын хуучинсаг үзэлт удирдлагуудад зүрхэнд нь хүртэл шар ус хуруулан чичиргээ, доргио өгч "АРД ТҮМЭН ЧИНЬ ТЭНЭГ БИШ, ЦАГАА БОЛВОЛ ТА НАРЫГ ХУМХЫН ТООС БОЛГОСОН Ч ЧАДНА ШҮҮ!" гэдгийг яс маханд нь тултал ойлгуулж чадсан юм. Тэнд тэр өдөр алтан амиа алдсан тавын таван эгэл жирийн иргэд, өөрсдийн амиараа саяын болж өнгөрсөн ерөнхийлөгчийн сонгуулийн дүнд нөлөөлсөнөө өөрсдөө ч мэдээгүй ээ, аръябулам ум ма ни бад ми хум. Ерөнхийлөгчийн сонгуулийн дараа нетэд энд тэнд сэтгэгдлээ үлдээсэн МАХН-ын хар пиарчидын гайхуулаад байгаа шиг Н.Энхбаяр, МАХН-ын дарга С.Баяр хоёр "Ялж ялагдаж чаддаг эр хүн" -дээ биш, өнгөрсөн жилийн долоон сарын нэгний гол буруутнуудын хувьд, алдаагаа дахиж давтвал хүссэн ч, эс хүссэн ч долоон сарын нэгэн байтугаа юм болохыг мэдээд, аргагүйдсэндээ л байсан болохоос биш тэдний пиардаад байгаа шиг тийм ч зориг баатарлаг хэрэг биш юм шүү дээ.
Тиймээ, тэр эгэл жирийн л ажлаа тараад харих гэж явсан, удахгүй сургуульд сурахаар одох гэж байсан, найзтайгаа уулзана гээд гэрээсээ гараад эргэж ирээгүй эгэл жирийн тэр таван иргэний нэрийг бид С.Зориг, О.Дашбалбар, М.Зэнээ гэдэг шиг тогтоогоогүй ч жил бүрийн долоон сарын нэгэнд яахын аргагүй дурсан санах болно.
Тиймээ, өнөөдөр ДОЛООН САРЫН НЭГЭН...
С.Б.Бат-Эрдэнэ. Япон, Ивай 2009- 07- 01
| АНУВашингтон ДС, Нью Йорк, Чикаго, Денвeр, Сан Франциско, Лос Анжелос, Сиатл, Техас, Бусад, Канад |
АЗИМонгол, Япон, Хятад, Солонгос, Сингапур, Хонг Конг, Австрали & NZ |
ЕВРОПИх Британи, Ирланд, Бельги, Герман, Чех, Норвеги,Франц, Турк, Польш, Орос, Швед |
|
Электрон бараа
