...Хошин шогийн жүжигчин Баярмагнай, Эрдэнэзаан нарын тоглосон хоолны газрын тухай нэгэн хошин өгүүлэмж байдаг. Гуанзанд хоол идэхээр орж ирсэн үйлчлүүлэгчид халбага сэрээгээ сонингийн цаасанд ороон өгч, үүнийгээ чөлөөт цагаа үр дүнтэй өнгөрөөхөд нэмэртэй гэж тайлбарлан, хоолны цэсээ гар дээрээ бичиж, үүнийгээ хэмнэлттэй шинэ арга хэмээн учирлана.  "Үнэн тасархай, үлэмж тансаг " нэртэй уг зоогийн газрын болхи, соёлгүй үйлчилгээнд бухимдсандаа үйлчлүүлэгч нь "танай эзэн чинь хаана байна, дуудаад орхи" гэсэн шаардлагад " манай эзэн урд гуанзанд хооллохоор явсан"  гэж хариулснаар төгсдөг.
Хүмүүс хошйн шогийг үзэхдээ инээлдэн шоолж, " ямар инээдтэй юм бэ?", "хөгжилтэй юм аа", " арай ч дэндүү юм аа",  " нээрээ ч ийм юм байгаа шүү " гэхчилэн олон янзаар бодовч тэгсгээд л мартаж орхидог.  Харин амьдрал дээр байгаа ийм олон хошин үзэгдлийг мэдрэхдээ тэгтлээ анзаарахгүй.

...Монгол Улсын эрүүл мэндийн сайд Ламбаа бие нь чилээрхэж, эмчлүүлэхээр Солонгос орныг зорьж гэнэ.

Ардчилал, Монголчууд бидэнд олон зүйлийг өгсөн. Оюун санааны эрх чөлөө, гадаадад чөлөөтэй зорчих боломж, өмч хөрөнгө, шударга өрсөлдөөн, үзэл бодол, өөрийн санаа бодлоо чөлөөтэй илэрхийлэх боломж гээд...Бид ардчиллын олон сайн үр шимийг хүртэж байгаа ч, өөр олон боломжуудыг алдаж байна. Юу юунаас илүү нийгмийн хүнд сурталгүй шударга тогтолцоо, баялгийн шударга хуваарилалт, иргэдийн төлөөх нийгмийн халамж үйлчилгээ, тайван амьдралын баталгаа, өөрийн боломж чадлаар ажиллаж, амьдрах боломжууд бидний хүссэн хэмжээнд хүрэхгүй байгаа. Өөрөөр хэлбэл өнөөгийн монголын нийгмийн тогтолцоо гажуудалд орж эхэлжээ.
Бид алив зүйлийн бодит үр дүнг, өөрийн нүдээр харж, гараар баригдах, бие сэтгэлээр мэдрэх мэдрэмжээр хэмждэг. Сайхан яриа, хооосон амлалт, бүтэшгүй мөрөөдлөөр бус, бидний эргэн тойронд байгаа олон үзэгдэл, үйл ажиллагаа, хандлагаас мэдэрдэг. Сайн муу олон зүйлийг өрөөл бусадтаi харьцуулан жишиж, байж болох олон боломжуудыг олж харан мэдэрдэг.

Саяхан интернетийн сайтуудаар Монголд хүргэн болох 20000 турк залуусын тухай хачирхалтай мэдээлэл гараад намжлаа. "Хий үзэгдэл"  гэмээр энэ мэдээлэлд, монголд хүйсний харьцаа алдагдаж байгаа тухай, монгол эрчүүд архичин, залхуу, арчаагүй гэсэн доромж маягийн бичлэгүүд байв. Ер нь сүүлийн үед хэвлэл мэдээллийн хэрэгслэлүүдээр монгол эрчүүдийн тухай таагүй бичлэгүүд үзэгдэх болсон. Харь эрчүүдтэй гэрлэж байгаа монгол бүсгүйчүүд, монгол эрчүүдийн тухай мөнөөх л архичин, залхуу, арчаагүй гэсэн тодорхойлолтоо л давтана. Миний таних , өрх толгойлж, амьдралаа авч яваа нэг бус бүсгүйчүүд ч энэ шалтгаандаа дээрхи тодорхойлолтуудыг нэрлэхийг ч сонсож байсан.

"Уужуу ухаантай, уул шиг түшигтэй", " Гүндүүгүй, хээгүй сайхан монгол эр", " монгол эрийн жавхаа, сүлд хийморь "  гэхчилэн, хуурай нойтон олон магтаалын цаана, өдгөө бүсгүйчүүддээ гологдоод байгаа мөнөөх шалтгаанууд  нуугдаж л байгаа.

Монголчууд эрт дээр цагаас л наадам, цагаан сараа ихэд эрхэмлэн үзэж, олон сайхан зүйлтэй харьцуулан жишиж  үздэг байснаас улбаалан, "юун наадам, юун цагаан сар" гэдэг өнөө цагийн хошин хэллэг үүссэн байх. Хэдийгээр битүүлэх, золгох өдрийн тухай жинхэнэ болон хуурамч "зурхайч" нар маргалдан будлиулдаг ч, цагаан сараа бусдаас илүү гэхэд дутуугүй тэмдэглэх, бас бусдад муу хэлүүлэхгүй гэсэн хүслээс үүдэлтэй бухимдал бас шаналгаа тохиолдож байдаг ч, нэг л өдөр цагаан сар болдгоороо болно.
Цагаан сарын хэдэн өдөр, хүмүүс олноороо айл хэсч, бууз банш идэж, ууцны мах хөндөж, ёс болгон сархад амсч, бэлэг цуглуулж, баяр хөөртэй явахдаа, өнгөрсөн өдрүүдийн "шаналант" өдрүүдээ умартана. Идэж уусан, хурааж цуглуулсан бүхэн нь ирж буй жилдээ ч хүрэлцэх юм шиг "сэтгэл өег''  байдаг нь биднийг "жинхэнэ монгол" болгон харагдуулдагаараа онцлогтой.
Энэ өдрүүдэд, олон зуун жил уламжлал болгон хадгалагдаж, өдгөө болтол өвлөгдөж ирсэн "монгол ёс заншил", ахас ихсээ хүндэтгэх "хүндэтгэл", зөвхөн сайн сайхныг хүсэх "бэлэгдэл", ямар ч зарлиг тушаал, ''нэрэмжит өдөр", албадлагагүйгээр монгол орон даяар, харьд суугаа олон монголчуудад ч илэрч байдаг.

Намайг хувцсаа солисоны дараа тэр бүсгүй, зааврын дагуу олон асуултад хариулт авч бөглөх аж. 7 хоногийн өмнө эмнэлгээс над руу утасдаж, хагалагаанд биеэ хэрхэн бэлтгэх талаар тодорхой заавар, сануулга өгсөн болохоор би хэрдээ л бэлтгэсэн.

...Хичээл эхэлж, дууссаныг зарлах хонхон дуугаар багшийн ажлын мөч хэмжигддэг. Тэр л хонхноос хонхны хоорон дахь мөчүүд л багшийн сэтгэл , авьяас чадвар, мэдлэг, ур чадварыг илэрхийлж байдаг. Тэр урт хэрнээ богино мөчид хүүхэд багш хоёулаа л хөгжиж байдаг. Багш нар янз бүр л дээ.

...Зарим нь энэ мөчид бүх сэтгэл зүрхээ, ухаан бодлоо, арга билгээ  шавь нартаа бүрэн зориулж байдаг. Тэд энэ үедээ заасан хичээлийг нь хэн ойлгож, хэн ойлгож чадахгүй үлдэх, энэ цагт цонхоор ширтэн, санаа алдах сурагчийн сэтгэл нь юунд шаналж, бодол нь хаа тэнүүчилж буйг ч мэдэрдэг. Яг энэ мөчид хэнийг нь магтаж, хэнийг нь зэмлэх, бас хэнийг нь шоолохоо сайн мэднэ. Харин тэд энэ богино хоромд,  анги дүүрэн харагдах олон сурагчиддаа бүгдэд нь анхаарлаа хандуулж, бас тэдэнд тусалж амжихгүйдээ харамсдаг. 40 минутад 40 заримдаа түүнээс ч олон хүүхдэд хичээл зааж, бүгдийг мэдэрч амжих хэцүү. Гэхдээ л тэд аргаа олохыг хичээдэг. Хичээлийн дараа, заримдаа гэртээ заримыг нь аваачаад ч болов сургаж мэдрүүлэхийг бодно.

..."Үгүй ер, тэр тэгээд байхдаа яахав дээ" , "Бүр дургүй хүргэчихдэг байна шүү дээ ", "Яасан өөдгүй, муухай хүн бэ?" . Бид хэн нэгэн хүнтэй санал зөрөлдөж, эсвэл ямар нэгэн үйлдэлд дургүйцэхээрээ өөрийн дургүйцлээ янз янзаар л илэрхийлдэг.
Мэдээж хүн болгон нэгэн хэвд цутгагдан төрдөггүй болохоор, бие биенээсээ шал ондоо байх нь зүйн хэрэг. Бас бүх зүйл дээр санаа нийлж, заавал адил байж, таалагдаж байх албагүй. Хүн болгон өөр өөр зан араншин, үзэл бодол, итгэл үнэмшил, шашин шүтлэг зэрэг олон зүйлээрээ ялгагдана. Хүмүүс хоорондын харилцаанд зөрчил үүсгэдэг олон асуудлын нэг нь, бие биедээ дургүйцэх, энэ дургүйцлээ илэрхийлэх үйлдэл байдаг.
Харин хүмүүс хоорондын нийтлэг харилцаанд, нийтээр дагаж мөрддөг олон  хэм хэмжээ, дүрэм журам бий л дээ. Мэдээж, бие биедээ болон олон нийтэд үүний улмаас учруулсан ноцтой хохирол, муу уршигийг хууль, дүрэм журмаар шийддэг. Харин үүнээс бусад тохиолдолд хувь хүмүүс өөр өөрийн үнэлэмжээр, ийм асуудалд хандана. Ийм, асуудал олон хүний хувьд төвөгтэй байдал үүсгэж, сэтгэл санааны дарамт, зовлон шаналал болж хувирах нь бий.

...Хүний амьдралд сайн муу элдэв асуудал тохиолддог. Уурлаж бухимдсан, гутарч гунисан үедээ, архи ууж, тамхи татаж, эсвэл хэн нэгэнд зовлон жаргалаа ярьж тайвшрах нь бий. Аль алинаас нь тайвшрал авч болох хэдий ч сэтгэл санаа тэгтлээ ариусах нь үгүй.
-Харин ийм үедээ, сайхан хөгжим аялгуу сонсож суухад, сэтгэлийн гүнд түртээх алсаас нэг их уярал, хайр урсан ирэх шиг... Зүрх сэтгэл нь хөглөгдөж, гайхамшигт тэр аялгуунд бүх биеэрээ уусах шиг, шал өөр үлгэрийн ертөнцөд очих мэт, нэгэн хоромд тайвшралыг олно. Тэрхүү хөг аялгуу, миний орчин тойрон дахь бүх л орон зайг дүүргэж, зүрх сэтгэл минь өөрийн эрхгүй баясан уярч, нүд минь чийгтэж, дотоод сэтгэлдээ "аяа юутай сайхан " хэмээн уулга алдахуй дор тайвшралыг олно. Тэр мөчид энэ гайхамшигт аялгууг бүтээсэн хүнд талархан биширч, "энэ ертөнцөд ийм гайхамшигууд үй олноороо байхад, өчүүхэн миний зовлон шаналал юусан билээ " гэж бодох.
Хөгжим, сайхан аялгуу гэгч хүний сэтгэлийг ямагт хөглөж, уярал хайрыг авчрах ид шидтэй аж. Нэг л мэдэхэд, бухимдаж гунисан сэтгэл тайвширч, ийм гайхамшигт аялгуун дор хичнээн суусан ч уйдахгүй.