20170322 001

 

"Монгол Улсын Соёлын Гавьяат Зүтгэлтэн" Маамуугийн Хунлиуз

Унаган зоондоо балчирдаж төрсөн
Ургийн хэлхээ алтан бие минь
Уулсынхаа дунд унаж боссон
Ухаант Монголын удам шүү дээ би

...Би Говь-Алтай аймгийн Цогт сумын уугуул. Дөрвөн хүүхэдтэй айлын тав дахь нь болж төрөөд айлд үрчлэгдсэн гэдэг. Хүүхэд нь тогтдоггүй айлын эзэгтэй нь хүүхдээ тогтоохын тулд аль болох муухай нэр олж өгдөг нутгийн заншлаар надад Хунлиуз гэдэг нэр өгсөн юм билээ. Намайг үрчилж авсан ээж минь 1922 оны Хасгийн дээрэм, дүрвэлтийн үеэр урагшаа дүрвэж гараад хожим нь Монголдоо буцаж ирсэн түүхтэй. Тэр үедээ яагаад ч юм бэ? энэ нэрийг олж сонгосон юм шиг байгаа юм. Балчир байсан байсан болохоор алив зүйлийн учрыг тунгааж ойлгох биш, аажимдаа энэ нэрэндээ дасчихсан. Хожим нь энэ нэрнийхээ утгыг тайлах гэж оролдож, янз янзаар судлаад "Улаан сухай" гэдэг нэршил юм гэж л ойлгосон. Нэг талаасаа манай говь нутагт ургадаг модны нэр, нөгөө талаасаа "Улаан сухай" гэж хараадаг нутгийн аялгатай хараалын үг байв. Хуучин социалист нийгмийн үед энэ нэрнээсээ болоод жаахан хэлмэгдсэн тал бий. 1974 оноос уран бүтээлээ эхэлсэн ч 1991 он хүртэл Хунлиуз гэдэг нэр нь "Хятадын эрлийз" байж магадгүй гэсэн хардлагаар хязгаарлуулж байсан тохиолдол нэг биш байв даа.
Багаасаа л жаахан дуу хөгжмийн авьяастай байсан юм шиг байгаа юм.

 

20170322 002

 

Манай аавын болоод нагац талд дуу хуурын авьяастай хүмүүс байсныг би хожим нь мэдсэн. Авга ах маань хуучир хөгжимтэй байсныг дуурайлган гар хийцийн жижиг хуучир хийж, оролдсоор байж жаахан ая тоглодог болоод сумын клубт "сайн дурын уран сайхан" д оролцох болов. Хоёрдугаар ангид сурч байхдаа тэр үеийн МАХН-ын УТ-ийн Товчооны гишүүн Ц.Дүгэрсүрэн гуайг сумдаа ирэхэд нь нөгөө хуучираараа тоглож сонирхуулж байсан дурсамжтай түүхтэй \инээв\. Сумын МХЗЭ-ийн үүрээс, эхлээд гармони хөгжим, дараа нь баянхуур хөгжим авч өгснөөр сумын клубт болдог нийтийн бүжгийн хөгжим тоглодог гол хүн нь болж "дэвшсэн" юм даг. Манай нутгийн уугуул Содномын Аварзэд гуай \Монгол Оросын хилийн зурвас тогтоох хэлэлцээрт ГЯ-ыг төлөөлөн оролцож байсан\ сумынхаа даргаар томилогдож ирээд сумандаа 200 хүний багтаамжтай Соёлын Төв байгуулсан юм. Тэр үед С.Аварзэд дарга намайг дуудаад аймгийн Соёлын ордны дэргэдэх сумын клубын хөгжмийн багш бэлтгэх 3 сарын курст явуулж суралцуулав. Энэ нь миний сургуулиар олж авсан хөгжмийн боловсролын суурь болсон юм шүү дээ. "Цогт тайж" киноны Арслан тайжид тоглосон МУГЖ Цэрэндэндэв гуай манай суманд урлагийн бригадаар ирэхдээ намайг шалгаж үзээд "За миний хүү урлагаа бүү хаяарай" гэж захиж байсан нь аавгүй өссөн надад их л дотно санагдаж билээ.

Нүүдэл дундаа нүдээ нээсэн
Нүүрийн буяндаа нүнжиг тээсэн
Бодол холтой түмний удам
Босоо заяатай монгол шүү дээ би

...Нас биед хүрээд армид алба хаахаар ирсэн нь миний уран бүтээлийн хөгжил дэвшлийн үе байлаа. Цэрэг байхдаа армийн урлагийн үзлэгүүдэд ангийнхаа цэргүүдийг бэлтгэж оролцуулдаг байсан маань хожим нь Дарханы барилгын цэргийн ангид урлаг, уран сайхны ажил хариуцахаар томилогдох үндэс болсон юм. Тэр үеэс л "сайн дурын уран сайханчид" буюу "ардын авьяастан"-уудыг илрүүлэн хөгжүүлэх ажилд оролцох болов. Нэгэнт ангидаа урлаг соёлын ажил хариуцаж байгаа болохоор клубтээ хөгжим, хэрэглэгдэхүүн, хувцас олж нийлүүлэх зорилгоор "аж ахуй" -н ажилд их хутгалдана. Тэр үед Соёлын Яаманд зөвшөөрөл өгдөг Шарав гэдэг хүн байв. Хөгжим өөр юу ч юм бэ? гуйгаад орохоор "байхгүй ээ" л гэдэг. Би болохоор агуулахынх нь нярав, ня-бо нартай нь жаахан "шовгор" өгч байгаад, ангидаа хэрэгтэй юу байгааг олоод мэдчихсэн. Тэгээд Шарав гуайд юу хэрэгтэйг нь судлаад, барьж байгаа зуслангийн байшинд нь хэрэг болох банз /хуучин/ сэлтийг ангиасаа ачуулж өгч байж ангийнхаа клубт бүрэн хөгжмийн зэмсэг, хэрэгслэл олж авч байсан удаа ч бий \инээв\. Тэр үед ажил бүтээх гэж жижигхэн "арын хаалга" байсан боловч, бүх л зүйлээ яг л ном журмаар нь төлбрөө хийж авдаг байсан юм шүү ээ. Жаахан овсгоо л гаргадаг байсан байх.

 

20170322 003

 

Нэгэнт ангийнхаа клубт хэрэгтэй хөгжим, хэрэгслэлээ олж бэлтгэчихсэн болохоор уран бүтээлийн талдаа санаа зовохгүйгээр хичээж ажилласан даа. Цэргүүдтэйгээ сар гаруй хугацаанд "нүдээд" оркестор босгоод ирж байгаа юм. Би энэ бүх хугацаанд "Ардын чуулга" 3-ыг байгуулсан юм шүү дээ. Армийнхаа хэмжээнд манай “Алдар” чуулга их ч мандсан даа. Нэг өглөө ажилдаа хүрээд ирсэн чинь ангийн үүдэнд шар "Паз" автобус зогсож байна. Учрыг асуувал Сэлэнгэ аймагт "Арми сурталчлах өдөрлөг" зохион байгуулагдаж байж л дээ. Тухайн үед тоглогдох концерт нь бэлэнгүй байсан тул манай ангийн концертыг явж авч ир гэж БХЯ-аас үүрэг өгсөн юм билээ. Одоо бодход тийм л бэлэн байдалд байдаг байж дээ. Их ч мандсан даа. Армийн хэмжээнд "Шилдэг"-ээр байнга шалгарч, "Улсын тэргүүний хамтлаг" хэд хэдэн удаа ч болж байв. Ингэж ажиллаж явахдаа УГЗ Хаянхярваа гуай зэрэг олон мундагчуудын дэргэд байж, тэднээс их зүйл сурч байсандаа их баяртай байдаг. Тэр үед хүмүүс шүлгэндээ ая хийлгэх гэж тэдэн дээр их ирнэ. Зарим нь надад оногддог. Б.Явуухулан гуай ая хийх зөвшөөрөл өгдөг байлаа. Аяндаа тааруулж шүлгүүдийг их өөрчилнө. Эхлээд улаан эрээн болтол зураад хаячихна. Сүүлдээ овоо гайгүй болоод ирсэн чинь Б.Явуухулан гуай надад "Дэргэд чинь ийм мундагууд байхад тэднээсээ суралцаад өөрөө дууны шүлэг бичиж бай" гэж зөвлөсөн юм. Тэгж л ганц нэг дууны шүлгүүдийг тэрлэх болсон доо.

Дэлхийн энгээр алдраан дуурсгаж
Дэлтэй сумаар бөмбөр дэлдсэн
Эгэлгүй мөнхийн эх оронтой
Эзэн Чингисийн үр сад шүү дээ би

... Ардчилал ялахаас арай өмнө, саналаараа Армиас халагдлаа. Жолооч болж, Дарханы тэжээл тээврийн 26-р авто баазад жолооч, хэсгийн дарга, Ус сувгийн газарт / Товчоонд/ Сувагжуулах /бохир ус татан зайлуулах/ ангийн даргаар томилогдож бас л нилээд зүйлсүүдийг өөрчилж шинэчилснээр системдээ тэргүүлдэг боллоо. Ажил овоо урагшилж байтал Намын даалгавраар Тусгай үйлчилгээний автобаазад гражийн дарга, ерөнхий механикчаар томилогдов. Намайг ажил авахад Парк ашиглалт нь 15% тай байсан газрыг 90-95 % д хүргэж чадсан юм даг. Шаардлагатай сэлбэгүүдээ янз бүрийн аргаар овсгоо гаргаж хөөцөлдсөөр байж, яаж ийгээд л олж нийлүүлнэ. 1991 он гарч хүмүүс зах зээл гэж бужигналдаж байх үед хувьдаа нэг самосвал машин аваад "Аянчин" нэртэй тээврийн үйлчилгээ эрхэлдэг Хувиараа эрхлэх аж ахуй байгуулав. Нэг намар будааны тээвэрт гүйгээд ажил дууссан чинь хөлсөнд нь будаа өгдөг юм. Түүнийгээ яаж гурил болгох талаар санаашраад найзуудтайгаа зөвлөлдсөн чинь "Хүн гуйж байхаар чи өөрөө гурил болгоод зарчихаач" гэнэ. Болмоор санагдаад нэг найзаасаа 400 000 төгрөг зээлээд гурилын жижиг тээрэм худалдаж авсан нь сүүлдээ боломжийн түвшинд хүрч Монгол улсад хүнсний аж үйлдвэр үүсэн байгуулагдсаны 70 жилийн ойгоор хүнс үйлдвэрлэгч “Улсын тэргүүний үйлдвэр” цол мандат авч, хүнс үйлдвэрлэгч, улсын хэмжээний шилдэг 6 үйлдвэрийн нэгээр шалгарсан юм. Сэмбээ гуай шиг юм юм л хийж явжээ.

 

20170322 004

 

Уран бүтээлийн хувьд Монголын радиогийн алтан фондод 50 гаруй нийтийн дуу бий. Монгол ТВ-ийн алтан санд 30 орчим минутын 3 кино концерт,10 гаруй клип байгаа. Нийтдээ 80 гаруй дуу зохиосны 60 орчим нь өөрийн шүлэг байгаа. Дан хөгжимд зориулсан 20 гаруй бүтээл бий. Монголын МЗЭ, Хөгжмийн зохиолчдын хэд хэдэн бүтээлүүдийг хэвлүүлэхэд ивээн тэтгэж оролцлоо. Армиас эхлүүлээд зааж сургасан шавь нар бол олон бий. Миний уран бүтээлийн оргил болох сүлд дуу нь "Босоо заяатай Монгол" гэдэг дуу даа. 1991 онд зохион байгуулагдсан "Бүх Ард түмний урлагийн их наадам"-ын дараа Соёл Урлагийн Хөгжлийн хороо / тэр үед Яам татан буугдсан байв/ их наадамд оролцсон авьяастнуудтай чөлөөт ярилцлага хийж, санал сонссон юм. Тэр үед миний бие "Сайн дурын уран сайханч" гэдэг нэршил утга муутай, доромж маягтай сонсогдохын зэрэгцээ ажилд саад болох тохиолдол цөөнгүй байна. Иймд энэ нэрийг өөрчилж энэ их наадмаас эхлэн "Ардын авьяастан" гэж нэрлэе гэсэн санал гаргасныг авьяастнууд болон тухайн үеийн удирдлагууд халуун дотноор хүлээж авсан юм. Энэ санал маань дэмжигдэж яван явсаар 20 гаруй жилийн дараа ажил хэрэг болсон доо. Одоо бол “Сайн дурын уран сайханч " гэдэг нэршил нь соёл урлагийн үг хэллэгээс хасагдаж, “Улсын тэргүүний урансайханч” цол шагналын нэр өөрчлөгдөж "Улсын тэргүүний ардын авьяастан" гэж нэрлэгдэх болсонд би их баяртай явдаг юм даа. /Энэ нэрийг санаачилсан зохиогчийн эрхээ 2012 онд оюуны өмчийн газраар баталгаажуулж гэрчилгээгээ авсан/
Ай хө зээ хө

Босоо заяатай монгол шүү дээ би

Анхныхаа тайлан цэнгүүнийг 1999 онд "Зүүдэнд учирсан хүслийн хурай" нэртэйгээр Дархан хотдоо хийж байсан бол, дараагийнхыг нь 2001 оны 3 сард Улсын циркт "Босоо заяатай монгол" нэртэйгээр, харин 2012 онд "Дуундаа жаргаж дуулнаа би" нэртэйгээр Дархан хотод зохион байгуулж байсан. М.Хунлиуз гуай маргааш болох Монгол Ардын Армийн баярын өдрөөр АНУ-ын Денвер хотноо хүүхдүүд болон ач зээ нарынхаа хамтаар уран бүтээлийн цэнгүүнээ толилуулах гэж буй. Ийм арга хэмжээг Денвер хотноо өмнө нь зохион байгуулж байсан аж. Хүн хийж буй ажил болоод уран бүтээлдээ сэтгэлээ ширээж, "ажил хийх хүн аргыг нь олдог" үлгэрээр явах ахул заавал амжилтад хүрдэгийн жишээ энэ. Тийм болохоор М.Хунлиуз гуайд 2016 онд "Монгол Улсын Соёлын Гавьяат Зүтгэлтэн" цол шагнал хүртээснээс гадна, Дархан хотын "100 эрхэм"-ийн нэгээр,Говь -Алтай аймгийн Цогт сумын "Хүндэт иргэн", Засгийн Газрын шагнал болох "МУСТА", Хүнс Хөдөө аж ахуй, Зам тээвэр, БХЯ зэрэг 4 салбарын "Тэргүүний ажилтан" цол тэмдэг, Монголын Хөгжмийн Зохиолчдын нийтийн дууны "Эрхэм дээд шагнал", Монголын Зохиолчдын Эвлэлийн "Утга зохиолын төлөө" хүндэт шагналаар тус тус шагнуулжээ. Эрхэм уран бүтээлч та урт насалж удаан жаргаарай, Гэр бүл үр хүүхдүүдэд тань амар амгаланг ерөөе. Бас та нартаа амжилт хүсье.

Харнууд овгийн Гомбосүрэнгийн Галбадрах
www.galbadrakh.com 2017-03-17

20170315 002


...Өнөөдөр нүүрном дээр одой хэрнээ хоёр гаргүй, гэсэн атлаа үзэсгэлэнтэй бүсгүй жижигхэн хөлийн хуруунуудаараа даралтат хөгжим тоглон, уянгалаг сайхан хоолойгоор гайхалтай сайхан дуулахыг үзээд цээжин дотроос гэнэт нэг юм огшиж, хоолой дээр торж хором төдий саатаснаа аньсаганд хүрч дусал нулимс болон гадагшилахыг мэдрэв.

Дэлгэрэнгүй: ЗОВЛОН буй ГЭВЧ...

20170315 001


Монголчууд бид өдөр тутмын янз бүрийн асуудлаар өөр хоорондоо муудалцдаг. Хүн болгон адилгүй болохоор өөр өөрийн сэтгэл дотроо буй үзэл бодлоо хамгаалах гэж санал зөрөлдөнө.

Дэлгэрэнгүй: МУУДАЛЦАХААРАА...

tahia...Монголчууд их ухаантай ард түмэн. Энэ л өдөр ах дүү амраг саднаараа цуглан цусан хэлхээгээ зангидан, хэрхэн ухаажиж, хэрхэн төлөвшиж, хэрхэн аж төрж буйг нь шинждэг. Тавилан заяат энэ хорвоогоос хэн нь одож, төөрөг заяаг нь үргэлжлүүлэн хэн нь морилон ирснийг мэдүүлнэ. Гар зөрүүлэн золгохдоо нүдийг нь ажиж сэтгэлийг нь дэнсэлнэ, үг яриаг нь сонсож ухааныг нь сонжино, үйлдлийг нь тандаж хувь заяаг нь шинжинэ. Жилдээ ганцхан энэ л өдөр өөрийгөө ямар удмаас тасарч ямар хүн болж буйгаа жиших боломж олддог. Өөрийгөө МОНГОЛ хүн гэдгээ мэдэрч, цусан дундаа лугших их омогшилоо чимээлдэг.
ИРЖ БУЙ АЛТАН УНЖЛАГАТ ХЭМЭЭХ ТАХИА ЖИЛДЭЭ:
Атаа хорсол бүхнийг сэтгэлээсээ үлдэн хөөж
Амар амгалан тайвшралыг бусдад түгээн тусалюу

Дэлгэрэнгүй: САР ШИНИЙН МЭНДЧИЛГЭЭ

20170116 001


Амарсанаагийн Амарбаяр
\Цуврал ярилцлага- 30\

...А.Амарбаярын тухай ярилцлагыг нилээд хэдэн жилийн өмнө олж уншихдаа, "Энэ залуутай уулзаж ярилцах хэрэгтэй юм байна" гэж бодож асан. Чикаго хотод зохион байгуулагдсан монгол оюутнуудын "Хөдөлмөрийн яармаг" дээр оролцож, өөрийн туршлагаа залуустай хуваалцаж байхаднь түүнтэй танилцаад өнгөрсөн юм. Тэрээр "Амазон"-д ажилд орсон туршлагаа болон залуу хүний хувьд ажил болон амьдралд хандах хандлагаа бусадтай хуваалцаж байгаа нь надад таалагдсан. Түүнчлэн Америкт ажиллаж амьдарч буй монгол залуусын дунд зохион байгуулагддаг "Надад хэлэх үг байна" илтгэлийн уралдаан, "Хөдөлмөрийн Яармаг" арга хэмжээнүүдийн зохион байгуулах багт ажиллаж байгаа юм билээ. Өнгөрсөн жил Сан-Францискод болсон монгол оюутнуудын "Надад хэлэх үг байна-6" арга хэмжээг зохион байгуулж байхад нь богино хугацаанд уулзаж санал солилцож, өнгөрсөн оны 6 сард Сиэтл хотод ажлаар очихдоо тухтай уулзаж ярилцсан ярилцлагаа та нартаа хүргэж байна.

Нэг. НАМТРЫН ТОВЧООН

* Боловсрол:
-2005 онд "Оюуны тулга" \бүрэн дунд боловсрол\
-2008 онд Diskinson State University \бакалавр\
-2016 онд Maharishi University of Management \магистр\

* Ажилласан газрууд:
-2008.01-2008.07 REMco\MSI Solutions \Tehnical Support\
-2008.07-2008.11 REMco\MSI Solutions \Lead Tehnical Support\
-2008.11-2013.11 REMco\MSI Solutions \Software Development\
-2015.02-2016.04 Amazon.com \DevOps Engineer 1\
-2016.04-одоог хүртэл Amazon.com \DevOps Engineer 2\

20170116 003

Хоёр. АЛГАСАЖ СУРАЛЦСАН БАГА НАС

-Г.Галбадрах: Хаана төрж, хэрхэн өсөв?

-А.Амарбаяр: Би 1989 оны 10 сарын арван 17 нд Партизаны сангийн аж ахуйд төрсөн. Ээж маань Завханых, аав минь Сэлэнгэ аймагт төрсөн гэхдээ хотынх. Сургуульд орохын өмнөх бага нас минь Баянхошуунд гэрт өнгөрсөн, ус түрээд л, цагираг эргүүлээд л тэр үеийн хүүхдүүдийн амьдрал яаж өнгөрдөг байсан тэрэн шиг л өнгөрөв. Харин сургуулийн хувьд наснаасаа түрүүлээд орж байсан юм, гэхдээ олон сургуульд шилжиж сурсан. Эхлээд 31-р сургуульд 1 жил сурсан байдаг. Дараа нь 31-ээс шилжээд "Улсын тэргүүний" лаборатори нэгдүгээр сургуульд дөрөвдүгээр анги хүртэлээ сураад, "Орчлон" сургууль руу шилжиж сурахдаа 5-р ангиа алгасаад шууд 6-р ангид орж байв. Нэгдүгээр ангиасаа өглөөний цагаар англи, герман хэлний дугуйланд явдаг, "Ээрмэл" рүү газрын теннисний сургалтанд явдаг, хичээлээ тараад математикийн сонгонд явна гээд багаасаа л маш завгүй, хуваарьтай байсан. Анх "Орчлон"д ороход нэг бол гадаадад амьдарч байсан, нэг бол хувийн сургуулиас ирсэн хүүхдүүд бүгд англиар ярьдаг би юу ч ойлгодоггүй нилээд хэцүү байсан. Ямар сайндаа 2001 оны 9 сарын 11нд Дэлхийн Худалдааны Төвийн халдлага болж байх өглөө манай ангийнхан CNN-ээр мэдээ үзээд бүгдээрээ маш их санаа зовсон байж байхад би ойлгохгүй, "Кино гараад байгаа юм байхдаа" гэж бодон сууж байж билээ. Бага байхаас л ах бид хоёрын боловсролын төлөө нойр хоолоо хасан байж ажиллаж байсан аав ээж хоёр минь зуны амралтаар ах бид хоёрыг зуслан дээр байхад англи үг цээжлүүлдэг, цээжлээгүй байвал Баянхошуунд байдаг гэртээ түгжээд явчихдаг байлаа. "Орчлон"д гэхдээ нэг л жил сурсан.

-Г.Галбадрах: Дараа нь хаана шилжиж сурсан хэрэг вэ?

-А.Амарбаяр: Математик, физикээрээ маш сайн шинэ сургууль нээгдэж байгаа гэсэн нь "Олонлог" сургууль байв. Аав хүүхдүүдээ матеметикаар явуулна гэдэг байсан болохоор сонирхсон байх. 11-р сургуулийн хоёр багш "Олонлог" сургуулийг байгуулсан учраас тэднийг дагаад 11-р сургуулиас математик физикийн гавлууд шилжээд ирчихсэн байлаа. Эхлээд хэцүү байсан ч математик, физик, байгалийн ухааны хичээлүүдэд дуртай болж эхэлсэн дээ. Бусад хичээлүүддээ жаахан сонирхолгүй болж эхлээд явж байтал "Шинэ Монгол" гээд сургууль гараад ирэв ээ. \инээв\ Сайн суралцаж чадвал Япон руу Засгийн Газрын тэтгэлгээр Их Сургуульд явуулдаг гэж сонсоод намайг тийшээ орууллаа.Тэгээд "Шинэ Монгол"д орох гэтэл есдүгээр ангиас авна гэсэн шаардлага тавьж байсан болохоор долоо наймынхаа шалгалтыг зэрэг өгөөд ахиад л анги алгасаж сургуулиа сольсон. 1-р сургуульд сурч байхдаа "Хүүхдийн Ордон"-д англи, гэрман хэл сурдаг байсан бол "Орчлон"д байхдаа би хятад хэл сурдаг байлаа. Гэтэл "Шинэ Монгол"-д япон хэл сурах хэрэгтэй болж байв.

-Г.Галбадрах: Уг нь сургуулиудын сайныг нь шилж сонгоод сураад байсан байх юм?

-А.Амарбаяр: Тухайн үед боломж бололцоо нь тэр болгон байхгүй байсан ч аав ээж хоёр минь боловсролд маш их анхаарал тавьдаг учраас яаж ийж байгаад л сайн сургуулиуд руу оруулж байсан байх. "Шинэ Монгол" ахлах сургуульд хагас сурч байтал, Польшид Олон улсын Лицэй сургууль байна гэв. "Бүх хичээлүүд нь англи хэлээр ордог, эхний топд нь
орж чадвал Англид Кэмбрэжид тэтгэлгээр сурдаг гэнэ" гээд 14 настайдаа Европын зүг явж байлаа. Анх удаа ээж ааваасаа хол, долоо хоног вагоноор яваад Польшид очсон. Оросын эх газар нутгаар 5 хоног вагоноор явж байхдаа улс дамжин наймаа хийдэг ах эгч нартай танилцан тэдний бараанаас нь заралцаж үзэв. "Термос сто рубль" гэж орилохоор орос өвөө эмээ нар ирж вагоны цонхны цаанаас хятад халуун сав худалдаж авдаг. \инээв\ Польшид очсон өдрөөсөө ойр зуурын польш хэл сурах хэрэг гарлаа. Хөдөөний гэгдмээр хот учраас тэр болгон гадаад хүмүүс амьдардаггүй. Ази хүн анх удаа харж байгаа жоохон хүүхдүүд биднийг ам нь ангайчаад харж инээгээд л гудамжаар дагаад л алхана. Аав ээж хоёроос сардаа жаахан мөнгө ирэхээр ах бид хоёр "цалин буулаа" гээд л дэлгүүр орж польш хиам авч иддэг нь бас л жаргалтай мөчүүд байсан юм шүү. Мөнгө бас тэнд дутагдалтай л байлаа. Тэнд удаан хугацаанд амьдарсан монголчуудтай танилцаж, хичээлийн бус цагаараа тэдний ажилладаг задгай зах дээр очин цамц, оймс энэ тэр заралцаж хармааны хэдэн төгрөг олох үе зөндөө байсан. Польшид хагас жил болоод хэдийгээр ах бид хоёр анги, ангидаа топдоо орчихсон байсан боловч, хувийн тодорхой шалтгааны улмаас Монгол руугаа буцсан юм.

-Г.Галбадрах:Польшоос буцаж ирээд бас сурсан уу?

-А.Амарбаяр:Тэгсэн. Польшоос буцаж ирээд "Оюуны тулга" гэдэг математик физикийн гүнзгийрүүлсэн сургалттай сургуульд шууд аравдугаар ангид нь орсон. Сургуулиа төгсөөд Их Сургуульд орох гэтэл "15 настай" гээд намайг аваагүй. Харин MIU гэдэг сургууль авна гээд, тэнд орж IT-гийн чиглэлээр сурч эхлэв. MIU-д би нэг жил сурсаныхаа дараа нь ШУТИСд шалгалт өгөөд Германы Инженерийн Бэлтгэл \ГИБ\ ангид орсон. Уул уурхайн инженерийн мэргэжлээр хоёр жил сурч шалгалтуудыг нь өгч Герман руу тэтгэлгээр сурахаар явах боломжтой гэж сонгосон юм. Тэр үед уул уурхайн салбар Монголд их ирээдүйтэй гэж яригддаг байсан юм. Тэнд герман хэлээ академик түвшинд сурсан. Бүх хичээлээ германаар үздэг, бодсон бодлогоо германаар тайлбарладаг байлаа. Хагас жил орчим сураад байж нэг өдөр аав надаас "Чи Герман явах уу? эсвэл Америк явах уу? Америкт бага хэмжээний тэтгэлгээр сурах боломжтой сургууль байна" гэж хэлж байсан. Тэгэхэд би яагаад ч юм бэ, шууд л "Америк явъя" гээд сонгочихлоо.

Гурав. АМЕРИКТ ЗОРИЛГОО МЭДРЭВ

20170116 007

-Г.Галбадрах: Их олон сургуулиудад суралцаж, олон сонголтууд хийсний эцэст Америкийг сонгожээ дээ?

-А.Амарбаяр: Тэгээд л хоёр сар хагасын дотор бүх зүйлээ шийдээд 2006.1.06 нд Америкт ирлээ. Хэдийгээр англи хэл үзэж, өөрийгөө "сайн болсон" бодож байсан боловч, Сан-Францискод буугаад л чихний бөглөө гараагүй болохоор хүмүүсийн яриаг нь сайн ойлгохгүй, энд тэнд байгаа бичгүүдийг нь ч ойлгохгүй байсан. Тэндээсээ өөр нэг онгоцонд суугаад Диккинс гээд жижигхэн хотод буусан даа. "Америк гээд гоё, өндөр өндөр барилгуудтай газар очно доо" гэж бодож байсан хүн, хөдөө газрын жижигхэн сургуульд ирчихдэг. Тэр үед бас 40-өөд оюутан ирчихсэн байсан. "Монголоороо яриад байвал хэл ер сайжрахгүй юм байна" гэж бодоод Америк хүмүүстэй илүү ярьдаг болохоор хичээсэн. Нэг улирал гаран тэгж явсаар байтал хэл маань сайжирлаа. Эхний нэг жилдээ үндсэн хичээлүүдээ үзэж байгаад мэргэжлийн хичээлээ дараа жилээсээ үзэж эхлэв.

-Г.Галбадрах: Оюутны амьдрал тань ямархуу байв?

-А.Амарбаяр: Би ер нь их идэвхтэй оюутны нэг байсан байх." Student Senate" буюу манайхаар "Оюутны Холбоо"-ны гишүүнээр ажиллаж, Олон улсын оюутнууд болон Америк оюутнуудыг хооронд нь нь найрсаг харилцаатай, бие биенийхээ соёлыг ойлгож, сайхан найзалж нөхөрлүүлэх төслүүд дээр их ажиллаж байв. Тиймдээ ч сургуулиа төлөөлөн COSGA \Conferense On Student Government Association\ нэртэй Америкийн бүх Их Сургуулиудын Холбооны төлөөллүүд оролцдог чуулга уулзалтанд 4 senat оюутантай хамт оролцож, "Оны шилдэг Senate" шагналыг авч байлаа. "Оюутны дотуур байрны каминдат болбол, байр хоол үнэгүй болгож хөнгөлүүлдэг юм байна" гэж олж мэдээд нэг семестрийн турш 50 гаруй оюутнуудтай хамт хичээл үзэж, төгсгөлд нь "сонгон шалгаруулах" төсөл дээр ажиллан шигшигдээд, эцсийн шатандаа ярилцлагад орж сонгогдсон хэдхэн оюутны нэгэнд багтан байр хоолоо үнэгүй болгож байв. Үүрэг хариуцлага нь мэдээж өндөр. Дотуур байрныхаа оюутнуудын амьдрах орчин, хэрэгцээтэй зүйлсийг нь бүгдийг нь хамт хариуцаж, сар болгон янз бүрийн арга хэмжээнүүд зохион байгуулна. За тэгээд Олон Улсын Оюутны Холбоо, сонирхогчдын спортын баг, уралдаан тэмцээн гээд ер зүгээр суудаггүй байсан. Ганц нэг шагнал урамшууллаас нь дурдвал: "Ерөнхийлэгчийн нэрэмжит оны шилдэг оюутан"-аар шалгарч байв. Сургуулийнхаа "Авьяастан шалгаруулах тэмцээн"-д хоёр жил дараалан оролцож 1-р байр эзэлж байсан шүү. Хурууны бүжиг хийж байсан юм. \инээв\ Гадна дотны олон найзуудтай болсон. Өнөөдрийг хүртэл тэдэнтэйгээ холбоотой байдаг шүү.

-Г.Галбадрах: Суралцаж байхад хүнд хэцүү үе тохиолдож байв уу?

-А.Амарбаяр: Зундаа Вашингтон ДС-д ирээд ажил хийдэг байлаа. Кассчин, бургерчин, айл нүүлгэдэг ажил гээд олдсоныг нь хийнэ. Нэг удаа айл нүүлгэж яваад нуруугаа
гэмтээчихлээ. Нуруугаа хөдөлгөж чаддаггүй. Ажлаа тараад арай гээд алхаж явтал бороо ороод л могой яваад, тэр үед л "Би яг яагаад ингэж яваад байгаа билээ?" гээд өөрөөсөө асуугаад л. Хамт ажиллаж байсан ах надад могойн тос авчирч өгөөд, тэгсэн ч ер босч чадсангүй. Эмчилгээнд явах гэтэл үнэтэй байлаа. Аав, ээж хоёр намайг "Монголдоо буцаж ир" гэлээ. Тэгээд л ажил хийж олсон мөнгөөрөө тасалбар аваад л Монгол руугаа явав. Монголдоо ирээд нуруугаа эмчлүүлчихээд Америк руу буцаад явсан даа. Тиймэрхүү юм тохиолдохоор зорилгоо улам ихээр санадаг юм билээ. "Санхүүгийн хэрэгцээгээ яаж өөр байдлаар шийдэх вэ?" гэж бодогдож боломжуудаа бүрэн ашиглахаар чармайж эхэлсэн. Нэг улиралд би 25 кредит авч үздэг байсан юм. Тийм болохоор хоёр жил хагас хугацаанд суралцаад сургуулиа төгсөв. . Ингээд 2008 оны 5 сард бакалавраа 18 настай төгсөж, "Хамгийн залуу төгсөгч"-өөр шалгарч байлаа. Төгсөх семестэртээ REMco Software \одоо MSI Solutions гэгддэг болсон\ зочид буудлын захиалгын систем хийдэг компанид дадлага хийх боломж олдоод орж байсан юм. Харин сургуулиа төгсөөд тэр компанидаа ажилд орсон юм.

-Г.Галбадрах: Тэр компанидаа ямар ажил хийдэг байсан юм бэ?

-А.Амарбаяр: Technical Support буюу зочид буудлын ажилчид менежэрүүдэд программын холбогдолтой ямар нэгэн асуудал тулгарвал техникийн зөвлөлгөө өгч, асуудлыг нь засдаг ажил. Харин үүнээс 6 сарын дараа тушаал дэвшээд "ахлах" болсон. Түүнээс хойш 4 сарын дараа дахин тушаал дэвшиж "Программ Хөгжүүлэлтийн Хэлтэс" рүү инженерээр орох болов оо. Би тэр үед 250$-оор 1985 оны арай хийж явдаг нэг машин худалдаж авчихсан байсан юм. Тушаал дэвшээд, төгссөн мэргэжлээрээ хүсч байсан ажлаа хийх болсон гэдэг мэдээг сонссон тэр өдрөө гэр рүүгээ харьж явахдаа машиныхаа бүх цонхыг хааж байгаад "Yes" гээд хамаг чадлаараа орилж билээ. \инээв\ Таван жил би тэндээ тасралтгүй ажилласан.

20170116 004

Дөрөв. МОНГОЛД БАС СОЛОНГОСТ

-Г.Галбадрах: Хурдан дэвшиж, тэр хэрээрээ сайн туршлага хуримтлуулж байжээ?

-А.Амарбаяр: Хамгийн доороос нь эхлээд бүх шат хүртэл нь зочид буудлын системийг
сурчихлаа гэж бодож байсан. Тэгээд сурсан мэдсэнээ ашиглаад "Монголынхоо зочид буудлууд, кемпүүд, гэр жуулчны баазуудыг нэгтгэсэн захиалгын системтэй болгоноо" гэсэн зорилготойгоор Монгол руугаа буцлаа. Гэхдээ "Юмыг яаж мэдэх вэ?" гээд "Б" төлөвлөгөө гаргасан байсан нь, "Монголд очоод энэ санаа маань бүтэлгүй болох бас ажил олдохгүй болбол мэргэжлээ дээшлүүлэн ахиад сурна" гэсэн төлөвлөгөөтэй. Монгол руугаа буцахаас хагас жилийн өмнө Солонгосын Сөүлийн Үндэсний Их Сургуульд шалгалт өгөөд 100 % тэтгэлэгтэй суралцах урилга хармаандаа хийчихсэн байсан л даа. Монголдоо ирээд ажилд орох гэж ярилцлагад орж үзтэл, Америк дахь таван жилийн туршлагыг маань тийм ч их тоохгүй, харин "магистр хийгээгүй" гэсэн шалтгаанаар маш бага цалин, хангамж санал болгосон. "Зочид буудлын системтэй холбоотой төсөл авч ажиллая" гэж бодоод судалгаа хийж хэд хэдэн зочид буудлын IT албаны дарга, менежэрүүдтэй уулзаж ярихад "Өө, наад санаа чинь явахгүй. Манайхан чинь Оросын зочид буудлуудын захиалгын системийн кодыг интернэтээс олж байгаад татаад авчихдаг юм. Тэгээд л хэрэглэчихнэ шүү дээ" гэж байсанд нь урам хугарсан. Нөгөө талаасаа туршлага дээрээ түшиглэн өөрийн санаа бодлоо хэрэгжүүлэх боломж надад ер харагдахгүй байлаа.

-Г.Галбадрах: Монголд маань чиний Америкт хуримтлуулсан туршлагыг бус цаасан дээр байгаа дипломын үнэлгээг үнэлдэг муу тогтолцооны жишээ байна л даа?

-А.Амарбаяр: Нэгэнт зорьж ирсэн зорилго маань бүтээгүй болохоор "Б" төлөвлөгөөндөө орж, Сөүлийн Үндэсний Их Сургууль руу явахаар шийдсэн. Миний сурч байсан лабораторид магистр болон докторын зэрэгтэй 12 оюутнууд байлаа. Хоёрхон гадаад оюутан байсны нэг нь би. Тэд бүгд маш мундаг, чадвартай оюутнууд байсан нь хийж байгаа төслүүдээс нь шууд мэдрэгдэж байв. Засгийн Газрын тендэрт орж өрсөлдөөд Солонгосын wi fi интернэтийн хурдыг 50 дахин хурдан болгох төслийг ялаад авчихаж байгаа лаборатори шүү дээ. Гэвч тэнд сурахад маш стресстэй, оюутнууд нь үүрийн 4,5 цаг хүртэл хичээлээ хийнэ. Долоо хоногийн зургаан өдөр маш ачаалалтай ажилладаг. Хичээлүүд нь англиар ордог ч, солонгос багш нарынх нь аялга ойлгогдохгүй. Мэдлэг хүлээж авах гэхээс илүү аялгыг нь ойлгох гэж хамаг хүчээ барчихдаг байв. Хоёрдугаарт хоол нь бас таарсангүй. Кампус дээр хоол идэхээр хэдхэн зүсэм мах, будаа, хачиртай өгдөг. Тэгээд хамгийн түрүүнд солонгосоор хэлж сурсан "Ахиад хоол нэмж өгөөч" гэдэг үгээ байнга давтана. Тэнд сурч байхдаа олон мундаг монгол оюутан, ах эгч нартай танилцан найзууд болж, их ч зүйл сурсан. Гэхдээ яагаад ч юм бэ? миний хувьд Солонгос нэг л таарч өгөхгүй байсан болохоор, эргээд Америк руу явья гэсэн бодол төрсөн дөө. Ахиад сургууль хайж эхлэв. Нэг өдөр "Зээлээр магистрийн зэрэгт сурах боломжтой Их Сургууль" -ийг олж мэдээд тэр сургуультайгаа холбогдоод эхэлсэн. Удалгүй шалгалт өгч, бичиг баримтаа бүрдүүлэн ярилцлагад орж тэнцээд, сургуульдаа орсон доо.

20170116 005

Тав. "АМАЗОН"-Ы АХЛАХ ИНЖЕНЕР

-Г.Галбадрах: Нөгөө л дунд сургуульд сурч байхдаа сайн сургуулиудыг шилж сонгож сурч байсан түүх тань давтагдаж дээ?

-А.Амарбаяр: Тэгсээн. \инээв\ Сургуульд орох урилгаа аваад 2014 оны 6 сард энд ирсэн. Энд үнэхээр чанартай боловсрол эзэмшиж чадсандаа их баяртай байгаа. Нэг сард нэг л хичээл үзнэ. Тийм зарчмаар явахаар яг тухайн сардаа өөр юунд ч санаа зовохгүйгээр тэр хичээлдээ анхаарлаа хандуулж, сайн сурах боломжтой. Улмаар 2015 оны 12 сард хичээл маань дуусаад ажил хайж эхлэв. Дотроо бол бүгд л Амазон, Гүүгль, Фэйсбүүк, Майкрософтод орчих хүсэлтэй. Миний хувьд ч бас адилхан. Гэхдээ баярын улирал таараад ч тэр үү, ажил хайгаад явц муутай байсан нь бага зэрэг сандаргаж байсан шүү. Он гараад харин ажлын ярилцлагууд эрчимтэй өгч нэг ажлын байрны санал хүлээж авлаа. Бас нэг газартай нилээд сайн ярилцлага өгч, ажлын байрны санал авах дөхөж байсан юм. Энэ 2 компанид хариугаа хэлэх ёстой 7 хоногийн хугацаанд гэнэт "Амазон" оос утсадаад "Ярилцлага хийж болох уу?" гэж санал тавьсан. Хүссэн болгон ороод байдаггүй өндөр шалгууртай болохоор, би ч эхэндээ "Эрсдэл үүрэхгүйгээр бэлэн байгаа ажлын саналаа авчихья" гэж бодож байв. Гэтэл яагаад ч юм бэ? цаанаасаа л "Хоосон хоцорсон ч хамаагүй ярилцлага өгөөд үзье" гэсэн бодол эргэлдээд, сайн найзууд минь хүртэл дэмжиж зөвлөсөн болохоор, эргэлзээгээ "Ерөөсөө л "Амазон"-ыг хүлээж, үзээд алдая" гэж шийдэж тайллаа. Эхний ээлжийн ярилцлагаа утсаар өгтөл "Та тэнцлээ, Сиэтлд хүрч ирж ярилцлаганд ороорой" гэж байна. Сиэтлд очих бүх зардлыг \онгоц, зочид буудал, өдрийн 3 хоол, такси\ цаанаас нь төлнө гэхээр нь гайхаж байж билээ. Тэгээд л Сиэтлд очиж өгөх ярилцлагадаа бэлтгэн, интернэтээр "Амазон"ы тухай судалж эхэлсэн дээ.

-Г.Галбадрах: "Амазон"-д орох ярилцлагад бэлтгэхдээ, "Амазон"-ы талаар судалж байгаа чинь хамгийн зөв шийдэл байна гэж би бодож байнаа.

-А.Амарбаяр: 45, 45 минутаар таван ярилцлагад орох байсны 4 нь техникийн ярилцлагууд, харин үлдсэн нэг нь яг орох багийнхаа менежэртэй хийх ярилцлага байсан юм. Тэгэхээр ганц техникийн чадвараа бэлтгэхээс гадна, "Амазон" компаны талаар судалж, "Яагаад энэ заавал энэ компанид ажиллах хүсэлтэй байгаа юм бэ?" гэдгээ нотолж ойлгуулах хэрэгтэй байлаа. Тиймээс анх үүсэн байгуулагдсан цагаас нь эхлэн судалж, бизнесийн модель, ололт амжилтууд, бас алдаанууд, шинэ шинэлэг бүтээгдэхүүнүүд, СЕО-н өгсөн ярилцлагууд, мэдээ, бүр цаашлаад сүүлийн 6 сард хувьцаа нь яаж унаж, өссөн талаар уншиж судлан бэлтгэсэн байсан юм. Техникийн асуултуудаа хариулчихаад мөнөөх менежэртэй ярилцхадаа уншиж судалсан зүйлүүдээсээ ярьтал "Woow" гэсэн хариулт шууд авч байсан шүү. Ярилцлагаас гарч ирэхдээ "Тэнцээгүй байсан ч харамсахгүйгээр өөрийн чадвараа бүрэн ойлгууллаа" гээд өөртөө санаа амар, бас баяртай байдаг юм билээ. Ярилцлагынхаа хариуг маргааш нь э-майлаар хүлээж автал, хамгийн эхний үг нь "Cоngratulatuons" гээд л гараад ирэв. Тэрийг нь харчихаад сандарсандаа цонхоо хаачихаад, ахиад нээж хартал "тэнцчихсэн" байлаа. Амьдралдаа 2 дахь удаагаа бүх чадлаараа өөртөө "Yes" гэж хашгирсан нь энэ байсан. Энэ сайхан мэдээгээ найзууддаа гэр бүлдээ хэлээд л бөөн баяр болсон.

20170116 006

-Г.Галбадрах: Энэ бол миний бодлоор том амжилт мөн шүү дээ?

-А.Амарбаяр:Энэ амжилтанд би дан ганцаараа хэзээ ч хүрэхгүй байсан байх. Аав ээжийнхээ ачаар эзэмшсэн боловсрол мэдлэг, өмнөх ажлын туршлага, хамт сурч байсан оюутан найзуудын туслалцаа, багш нарын зөвлөлгөө гээд олон зүйлс энд хүрэхэд минь тусласан. Гэхдээ энэ дундаас нэрийг нь дурдах ёстой хоёр хүн бий. Эхнийх нь одоо Finch Computing-д Lead Product Manager хийж байгаа М.Сувдмаа эгч. Анх 16 настай оюутан болоод ирж байхдаа М.Сувдмаа эгчийн бичсэн "Их Сургуульд хэрхэн тэтгэлгээр сурах" талаар бичсэн нийтлэлүүдийг уншаад, "Энэ эгч шиг амжилт олоод, сурч мэдсэн бүхнээ бусадтай хуваалцах юм сан" гэж бодож байлаа. Харин магистрийн хичээл дуусаад ажил хайх дөхөж байх үед өдөр оройн цагийг үл хайхран М.Сувдмаа эгч бидний 10-аад монгол оюутнуудад ярилцлагад хэрхэн бэлтгэх талаар үнэтэй зөвлөлгөө өгч байсан нь маш их тус болсон. Одоо ч гэсэн ажлын карьерийн талаар хааяа зөвлөлгөө авдаг юм. Нөгөөх нь Facebook-т ажиллаж байгаа, одоо маш сайн найзууд болсон Хонгор. Google, Facebook хоёрт ярилцлага өгөөд хоёулангаас нь ажлын байрны санал авсан туршлагаасаа бичсэн блогийг нь уншаад урам орж," Би ч бас их бага гэлтгүй сурсан мэдсэнээ бусадтай хуваалцаж байх хэрэгтэй юм байна" гэсэн бодол бат төрсөн дөө. Ажилд орсныхоо дараахан 1 сард блог нээгээд ажлын ярилцлагад орсон туршлагаа бусадтай хуваалцах боллоо. Өнөөдрийг хүртэл блогийг минь 11 000 орчим хүн үзсэн байдаг бөгөөд боловсрол, ажил мэргэжил, ярилцлага, Америкт амьдрах талаар, тэр ч бүү хэл хүний нөөцийн бодлогын талаар олон хүмүүс холбогдож байсан. Энэ бүхнээс их урам авч хүмүүст чадах ядахаараа мэдлэг, мэдээллээ хуваалцаж байх хэрэгтэй юм байна гэж бодож байгаа. Хэн нэгэнд хэзээ нэгэн цагт багахан ч атугай тус болбол тэгээд л зорилго минь биелнэ шүү дээ.

-Г.Галбадрах: Маш сайхан сэтгэл байнаа, Амараа. "Амазон" бол дэлхийд бренд болсон компаниудын нэг. Энд ажиллаж хэр хөгжиж байна даа?

-А.Амарбаяр: Ажилд ороод эхний үед жаахан санаа зовж байлаа. Яагаад гэвэл, хамт ажиллаж байгаа хүмүүс маань Harvard, Stanford8 MIT төгссөн, эсвэл Google, Facebook, Microsoft, Apple-д ажиллаж байсан туршлагатай, мундаг хүмүүс байв. Гэтэл миний бакалавр, магистраа төгссөн сургуулиуд маань рейтинг ч байхгүй, "хөдөөний" гэж нэрлэгддэг хотуудад байрлалтай сургууль шүү дээ. Би тэгээд тэдэнд өөрийн суралцаж төгссөн сургуулиа хэлтэл, " Айн!Тэнд чинь хүн амьдардаг юм уу?" гээд тоглож хэлээд инээнэ шүү дээ. Эхний хоёр сар бол "Яая даа" гэтлээ ажиллав. Маш их мэдээлэл дунд живчихэж байгаа юм шиг л санагдсан. Хүн өөрөө хичээгээд нэг зорилго тавиад түүнийхээ хойноос явахгүй бол, хоцрогдох эрсдэлтэй. Тэгэхээр байнга л өөрийгөө хөгжүүлж, шинийг мэдэж, гараасаа үр бүтээлтэй ажлуудыг гаргаж байх шаардлагатай болдог. Ажил дээр өнгөрүүлж байгаа 1 минут болгон хэрэгцээтэй байх ёстой. Эхний жил гэхдээ би их ч хичээж, сайн ажилласан. Үүнийг маань манай менежэрүүд хийсэн ажлаар минь дүгнээд тушаал дэвшүүлсэн юм. Ажилд ороод 6 сар болоод тушаал дэвших болзлоо хангачихсан байсан ч, зуныхаа амралтаар Монгол руу явчихсан байсан учир тэр боломжоо алдаад оны төгсгөл хүртэл хүлээх хэрэгтэй боллоо. Баг дотроо "ахлах инженэр" гэсэн тушаалд очиход, надтай адилхан тушаал дэвшсэн хүмүүс 3 жил ажиллаж байж тэр албан тушаал дээр очсон байдаг юм. Тэд надаас тоглоом шоглоомоор "Чиний нууц чинь юунд байна?" гэж асуухад нь, хариуд нь "Монголчуудад байна" гэж хэлээд инээчихдэг юм.

-Г.Галбадрах: "Амазон"д тушаал дэвших процесс нь яаж явагддаг болон компаныхаа талаар товч танилцуулж болох уу?

-А.Амарбаяр: Тушаал дэвших процесс нь их өвөрмөц. Яг шийдвэр гаргах 6-8 хүн нь намайг танихгүй, мэдэхгүй хүмүүс. Миний хийсэн бүх ажлуудын мэдээлэл, мөн хамт ажилласан хүмүүсийн сэтгэгдэл дээр тулгуурлаад шийдвэрээ гаргадаг. Үүн дээр нэмээд хэлэхэд, манай компани дэлхийн түвшинд өөрчлөлт шинэчлэлт, технологийн хувьсгалуудад том хувь нэмэр оруулж яваа компаниудын нэг нь. Жил болгон л шинэ бүтээгдэхүүн, үйлчилгээ нэвтрүүлж, хэрэглэгч үйлчлүүлэгчдийн ирээдүйг тодорхойлж, залж байна шүү дээ. 2016 оны 12 сард PrimeAir гээд агаарны дроноор захиалсан барааг нь хүргэж өгдөг үйлчилгээг Англид туршилтын байдлаар нэвтрүүлсэн бол, уг сард AmazonGo гээд бараа аваад гарахдаа ямар нэгэн кассанд бичүүлж, төлбөр төлөх шаардлагагүй, шууд гараад явчихдаг дэлгүүрийг Сиэтл хотод нээлээ. Ийм компанид ажиллана гэдэг маш том аз завшаан бөгөөд, энэ чинээгээрээ сурч мэдэх, өөрийгөө хөгжүүлэх боломж нь өндөр юм. Гэхдээ энэ жил, эсвэл ирэх жилээс өөр салбрууд руу бас сонирхож үзэх бодол төрж байгаа.

20170116 005

-Г.Галбадрах: Уулзаж ярилцахад сайхан байлаа. Чи бол миний бахархаж, итгэж явдаг залуусын нэг нь. Чиний өмнө маш их ирээдүй байгаа гэдэгт итгэж байна. Чамд амжилт хүсье.

-А.Амарбаяр: Тантай уулзаж ярилцсандаа ч би баяртай байна. Би нэг их мундаг нь биш шүү дээ. Боловсролыг дэмждэг ухаантай аав ээжийнхээ итгэл найдварыг алдахгүй гэж хичээж яваа. Хүн өөртөө олдсон боломж бүрээ маш сайнаар ашиглаж чадвал амжилтад заавал хүрдэг гэдэгт итгэдэг. Харин боломж ирэхэд бэлэн байхгүй бол алдчих эрсдэлтэй. Өөрийгөө голох хэрэггүй шүү дээ. Өөрийгөө "Би юу ч хийгээгүй байна", "Юу ч мэдээгүй, сураагүй байна" гэж хэт их голох, эсвэл дарах хэрэггүй болов уу? гэж боддог. Тэгж байж л өөрийн олж авсан мэдлэг чадвар, туршлагаа их, бага гэлтгүй бусадтай хуваалцдаг болно. Харин тэр хуваалцсан багахан туршлага нь хэн нэгэнд урам зориг өгөх, хүсэл мөрөөдөлд хөтлөх, эсвэл амьдралд нь бага ч болов эерэг нөлөө үзүүлж чадвал зорилго чинь биелэлээ гэсэн үг. Дашрамд хэлэхэд, 2017 оны 3 сарын 18-20 нд залуустайгаа хамтраад "Америк дахь монголчуудын Хөдөлмөрийн Яармаг"-ийг 4 дэх удаагаа Сиэтл хотод зохион байгуулахаар өнгөрсөн 8 сараас эхлэн бэлтгэж байна. Энэ арга хэмжээ нь оюутан залуучууд болон ажил олгогч нарт маш хэрэгтэй, бас сонирхолтой үйл ажиллагаа болдог юм. Энэ нийтлэлийг уншиж байгаа АНУ-д сурч ажиллаж байгаа оюутан залууст болон Монголд байгаа ажил олгогч компаниудад бүгдэд нь нээлттэй гэдгийг мэдэгдэх гэсэн юм. Танд ч бас эрүүл энх сайн сайхан бүхнийг хүсье.


...Сүүлийн жилүүдэд дэлхийд алдартай мэдээллийн технологийн компаниудад монгол залуус олноороо ажиллаж байгаагийн нэгэн төлөөлөл нь А.Амарбаяр. Тэрээр хэдийгээр Америкийн алдартай бренд сургуулийг төгсөөгүй боловч, "Эзэн хичээвэл заяа хичээнэ" гэдэг хэлц үгийг амьдрал дээр нотолж яваа залуу. Амьдралд идэвхтэй байх, өөрийн мэдэж авсан ухаарал, ажиллаж байхдаа хуримтлуулсан туршлагаа бусадтай хуваалцах хүсэл нь түүний мөн чанарыг илэрхийлдэг. "Би өөрийгөө эхлээд сайн хөгжүүлэх хэрэгтэй байнаа. Магадгүй хэзээ нэгэн цагт тантай хамтарч ажиллах боломж олдох байх" гэж тэрээр надад хэлсэн юм. Түүний өмнө маш их ирээдүй байгаад би итгэлтэй байгаа. Бага наснаасаа л чанартай сайн гэж тооцсон бүхэн рүүгээ сонголт хийж, өөрийн мэдлэг чадвараа хөгжүүлж байсан нь өнөөдрийн амжилт, маргаашийн сайн сайхан руу итгэлтэйгээр харах өөдрөг хандлагын суурь нь болсон байх. Миний анзаарснаар А.Амарбаяр бол хүсэл мөрөөдөлдөө яг л гал шиг асч яваа залуу. Тэр гал дунд өөрийгөө таньж, өөрийгөө хатуужуулж, өөрийн мөн чанараа хатааж яваа ган. Тэр олон залууст үлгэр жишээ болж, тусалж чадна.

Харнууд овгийн Гомбосүрэнгийн Галбадрах

www.galbadrakh.com                 2017-01-12

20170111 003
Отгонбаярын Ивээл
\цуврал ярилцлага- 29 \

...Америкт ажиллаж амьдарч буй монголчуудын нилээд олон нь энэ оронд үр хүүхдүүдийнхээ ирээдүйн амжилтын төлөө өөрсдийн хүсэл сонирхлоо хойш тавин зүтгэж буй. Өрсөлдөөн ихтэй хэдий ч хөдөлмөр зүтгэл, авьяас чадвар, тэвчээр эр зоригоороо Америкийн орон зайд амжилт гарган тодорч буй олон монгол хүүхдүүдийн ард ийм л эцэг эхчүүд байдаг. Тэд өөрсдийн үр хүүхдүүдийн гаргаж буй амжилтаар бахархан баярлах бүрдээ "Монгол эх орныхоо өмнө" хүлээсэн үүргээ биелүүлж байна хэмээн омогшино. Колорада мужийн Денвер хотод ажиллаж амьдарч суугаа Ж.Отгонбаяр, Д.Оюунтуяа нартай энэ сэдвээр уулзаж ярилцсан юм. Тэдний охин О.Ивээл уран гулгалтын спортоор амжилттай хичээллэн Колорада мужийн тэмцээнүүдэд өөрийн насны ангилалдаа тэргүүлж буй аж. Энэ тухай хэдэн жилийн өмнөөс сонсон сонирхож байсан боловч завдал бололгүй явсаар нилээд хугацааг элээв. Энэ удаад Отгонбаярын ажлын газарт ээж охин хоёртой цаг гарган хуучилсан ярилцлагаа та бүхэнд толилуулж байна.

Дэлгэрэнгүй: КОЛОРАДАГИЙН УРАН ГУЛГАГЧ ОХИН

20170110 002


Баатарын Загдаа, Сүхбаатарын Түвшинтөгс

\цуврал ярилцлагууд-28 \

...Тэд гэр бүлээрээ өндөр уулсын бүргэдүүд. Уулсын өндөр рүү зүрх сэтгэлээрээ тэмүүлж, тэмүүлж зүтгэсэн өндөр дээрээ гараад сэтгэлийн их жаргалыг мэдэрч, омог бардам болдог хүмүүс тийм олон билүү? Яагаад уул руу тэмүүлээд байдаг тухай нь сонирхож асуухад, "Уул биднийг дууддаг юм аа" гэж хариулсан. Хувь заяаных нь дуудлага ч байж болох. Өдгөө тэд найзууд болон залуусыг нэгтгэн "Ууланд авирагсадын клуб" байгуулан ажиллаж байгаа юм билээ. Өнгөрсөн онд "Хойд туйлын нохой чарганы аялал"-д оролцоод ирсэн Б.Загдаатай уулзаж ярилцах гэж тэдэнтэй холбогдсон юм. Лос-Анжелесаас хэдэн цаг давхиад тэднийд оройхон очсон бидний уулзалт халуун дулаан болж, яриа маань өндөр уулсын оргил руу шилжсэн сэн. Эрч хүчтэй, өөртөө итгэлтэй, өндөр рүү тэмүүлсэн хүмүүсийн чин сэтгэлийн яриа. Шөнө дөл хүртэл үргэлжилсэн хууч яриагаа та нартаа толилуулж байна.

Дэлгэрэнгүй: ӨНДӨР УУЛСЫН БҮРГЭДҮҮД

20161214 017


  \Вашингтон ДС хотноо зохион байгуулагдсан бизнес уулзалтын товч тэмдэглэл\
...Зөвхөн Орос Хятад гүрнүүдтэй хиллэн орших асар уудам газар нутаг дээрээ аж төрөн суугаа гуравхан сая монголчууд бид сүүлийн 26 жил өөр хоорондоо өрсөлдөн бизнес хийцгээв. Цөөн хүн амын хэрэгцээн дээр тулан өндийж буй бизнесийн багтаамж нь бага. Уул уурхайн баялгаа ашиглахын тулд, гадны хөрөнгө оруулалт авч хамтран ажиллах туршлага бага, үүн дээр нь "юм үзээгүй" шуналтан улстөрчид, эрх мэдэлтнүүдийн балаг нэмэгдсэнээр энэ салбар нь "хэрүүлийн бай" болсоор удаж буй.

Дэлгэрэнгүй: БИЗНЕС: ДЭЛХИЙ ба БИД

wrinkle...Би толинд туссан өөрийнхөө дүрсийг удаан гэгч ажиглав. Жаргал зовлон сүлэлдсэн энэ амьдралд туулж өнгөрүүлсэн өдөр хоногуудын минь баяр, гуниг үрчлээ болон нүүрэнд минь тогтож үлджээ. Буурал түүхийн сая, хэдэн зуун мянган жилийн ул мөрийг сархиаг болгон үрчлээтэж үлдээсэн уулсын сор суусан тэргүүн шиг, толгойд минь насны хяруу унажээ. Яг л цоролзон үсчих галын дөл шиг байсан нүдний минь гал, хэдэн зуун усны шувуудыг баясган зугаацуулах хэрнээ давалгаалж тэднийг цочоодоггүй нуурын тогтоол ус шиг мэлмэрэн хайлан тогтжээ. Санаа алдах төдийд салхины аясаар найган ганхах өвсний сорлог толгой шиг сэтгэл минь жигтэйхэн уяхан болж, зүрхний минь тэртээд баялаг намрын самар жимс шиг өгөөмөр хэрнээ амтлаг хайр амтагдах болж. Нуураа тойрон ганганалдах нүүдлийн шувуудын зэллэсэн ганганах дуунд нүдэн булгийн ус эргээ даван цалгих шиг мэлмэрээд байх болж. Энэ бүх л уярал хайр, ухаарал цөхрөлийн бэлэгдэл нь миний нүүрэн дэх үрчлээсүүд.

Дэлгэрэнгүй: ҮРЧЛЭЭ

 20161110 004


АНУ дахь "НҮҮДЛИЙН ЦИРК"

...Энэ оны 10 сарын 8-9 ны өдрүүдэд фото зурагчин М.Манлайбаатар, зураглаач Д.Түвшинбаяр бид гурав Бостон хотыг зорьж "Ringling Bros and Barnum & Bailey" нүүдлийн циркт аялан тоглож буй Монголын циркийн жүжигчидтэй уулзсан юм. АНУ- дахь нүүдлийн циркүүд дунд хамгийн олон монгол жүжигчид оролцсон CIRCUS XTREME хөтөлбрийн тоглолтыг үзэн монгол залуусынхаа ур чадварыг бахдан бишрэв. "Циркууд яагаад заавал нүүдэллэн тоглодог юм бол?" хэмээн сониучирхсан бидний асуултын хариуд "Гол нь үзэгчиддээ зорьж очиж байгаа хэрэг юм. Хичнээн сайн хөтөлбөр бүтээгээд нэг хотод бүтэн жилжингээ тоглоод байна гэж байхгүй шүү дээ" хэмээн тэд хариуллаа.

"Pingling Bros and Barnum & Bailey" цирк нь АНУ-д "The greatist show on earn" нэртэйгээр аялан тоглолтоо хийдэг нүүдлийн цирк юм. Анх 1882 онд "Barnum & Bailey" цирк Лондон хотын амьтны хүрээлэнгээс "Jombo" нэртэй 3,5 тн жинтэй, 3 м өндөртэй Африкийн зааныг худалдан авч  АНУ-д авч ирэн сургаж үзүүлбэр бэлтгэснээр, Дэлхийн түүхэнд анх удаа заантай үзүүлбрийг үзүүлсэн гэдгээрээ алдаршсан аж. 1918 онд "Ringling Bros" цирк "Barnum & Bailey" цирктэй нэгдсэнээр  дэлхийн хамгийн цирк болон өргөжиж 64 зааныг нэг дор 3 манежинд тоглуулдаг үзүүлбрийг бий болгосон түүхтэй. Өдгөө "Ringling Bros and Barnum Bailey" цирк нь АНУ-д газарзүйн хувьд хуваан авч аялан тоглолт хийдэг уламжлалаа даган Red, Blue unit гэсэн чиглэлүүдэд 2 жилийн хөтөлбрөө бэлтгэн, циркийн бүх жүжигчид амьдардаг, заан, морь тэмээ, арслан бар зэрэг амьтад болон бусад хэрэгслэлээ багтаасан 2 км урт галт тэргээр хотоос хотуудын хооронд нүүдэллэн тоглодог. 2 жилийн хугацаанд ойролцоогоор 86 хотоор нүүдэллэн тоглодог энэ шоунд дэлхийн өнцөг бүрээс ирсэн 13 орны циркийн жүжигчид, уран бүтээлчид оролцон тоглодгийн дунд, Монголын "Хан Монгол" циркийн 6, "Хадгаагийн цирк"-ийн 20 гаруй жүжигчид оролцон тоглодог юм байна.
Г.Туул, Ц.Түвшинсайхан, Б.Амарзаяа, Г.Уянга, О.Энхгэрэл, Б.Биндэрьяа Г.Сүлдчимэг нарын бүсгүйчүүд 2014 оны 9 сарын 18 нд АНУ-д ирцгээн "Ringling Bros and Barnum & Bailey" циркт төдийгүй АНУ-д анх удаагаа "Тэмээтэй охид" үзүүлбэрт оролцон бүтээжээ. АНУ-ын тэмээ сургагч Г.Иан, ОХУ-аас ирсэн сургагч багш Рома, Жиамилла нартай хамтран 2 сар бэлтгэл хийсний дараа Ringling Bros and Barnum & Bailey циркийн 145 дахь бүтээл CIRCUS XTREME тоглолтонд Чех улсаас ирсэн  амьтан сургагч жүжигчин Роберт Стипкатай  хамтран тоглож эхэлснээс хойш 2 жилийг үджээ. "Анхандаа бүх юм амархан байгаагүй ээ. Бид тэмээнүүдээ цэвэрлэж өөрсөддөө дасгахаас ажлаа эхэлсэн. Энэ тэмээнүүдийн тоноглолуудаа Монголоос авчирч, гоёл зүүсгэл өөрсдийн тоглолтын хувцсаа өөрсдөө л хийж бүтээсэн. Заримдаа унаж бэртэх тохиолдол гарч байсан ч одоо бол бүх зүйлдээ дасал болчихсон" гэж тэд хуучлав.

20161110 003

Энэхүү CIRCUS XTREME тоглолтод Монголын "Хадгаагийн Цирк"-ийн жүжигчдийн уран нугаралт, үсрэлттэй акробат болон хүнд жингийн тэнцвэрийн үзүүлбрүүд үнэхээр бишрэм сайхан байлаа. 2001 онд байгуулагдсан "Хадгаагийн Цирк" Ази, Европын орнуудаар олон жил аялан тоглолтуудаа хийж, Хятадад болсон дэлхийн хэмжээний "А" зэрэглэлийн уралдаанаас "Хүрэл цом",  2012 онд Дэлхийн циркийн урлагийн  "Олимп"той зүйрлэх "Монте Карла"-гийн наадмаас акробатын төрлөөр "Хүрэл алиалагч" шагнал тус тус хүртжээ. Батбаяр ахлагчтай энэ групп 2014 оноос "Ringling Bros and Barnum & Bailey" цирктэй гэрээ хийн, АНУ-д аялан тоглолтоо хийж байгаа юм байна.

Шөнө тарсан тоглолтын дараа бид тэдний нүүдэллэн амьдардаг вагончигт орчиж хамтдаа хооллон, тэдэнтэй ярилцаж, нэг хүнд зориулсан жижиг өрөөнд нь хоноглож, тэдний эдэлж буй жаргал зовлонгоос хуваалцлаа. Бараг 2 км хэртэй үргэлжилсэн вагонуудын урт цуваанд тэдний инээд баяр, уйтгар гуниг сүлэлдсэн амьдрал хамтдаа багтаж явдаг аж.

"ХАН МОНГОЛ" МОРЬТНЫ ХОЛБОО

Бидний багадаа сонирхон үзэх дуртай байсан "Монгол Цирк" д МУГЖ Д.Норовцэрэн агсны удирдан тоглуулдаг байсан "Морьтны гайхамшиг" үзүүлбэр дотоод гадаадад нилээд алдартай байлаа. 1972 оноос анх тоглогдож эхэлсэн "Морьтны гайхамшиг" циркийн үзүүлбрийг "Хан Монгол" Морьтны Холбоог санаачилсан циркийн жүжигчин Ш.Цогтхүү өдгөө үргэлжлүүлэн авч яваа аж. Өдгөө БНСУ-ын "Жежу" арал дээр 9 дэх жилдээ тоглогдож буй "Чингис хааны догшин хар сүлд" нэртэй театрчилсан циркийн шоу тоглолтын талаар би сонсож байсан юм. Бидний их эзэн хаан Чингис болон Жамухын бага,  идэр нас болон "Зээрэн хавцлын тулаан"-ыг дүрслэн харуулсан 60 морьтны театрчилсан шоуг Ш.Цогтхүү 2008 онд найруулан бэлтгэж, С.Эрдэнэ, Г.Идэрбаатар нар ахлан тоглуулдаг. 4000 хүний суудалтай Цэнгэлдэх хүрээлэнд жижиг хавцал болон уул толгод дунд жинхэнэ тулааны дуу чимээг бодитой юм шиг үзүүлсэн энэ шоу тоглолт Монголын түүх, соёл, урлагийн гайхамшигийг жуулчдад сурталчлан үзүүлдэг аж.  Өдгөө энэ залуус "Күкүрё" гүрний түүхээс сэдэвлэсэн бүтээсэн хоёр дахь шоугаа 3 дахь жилдээ тоглож буй гэнэ.

20161110 005

Эдгээрээс гадна Б.Энхбаяр ахлагчтай 14 жүжигчдийн бүрэлдэхүүн уламжлалт "Морьтны гайхамшиг" үзүүлбрээ "Pony Valley" цирктэй хамтран тоглож байгаа бол, Ганзориг ахлагчтай 6 жүжигчин Хятадын нүүдлийн циркт, Л.Баттөр ахлагчтай 4 жүжигчин Унгар улсад, Г.Туул ахлагчтай 6 жүжигчин АНУ-д "тэмээтэй охид"-ын үзүүлбрийг тус тус тоглож яваа аж.
"Хан Монгол" Морьтны Холбоо нь циркийн урлагаас гадна "Морьт харваа"-г Монголд хөгжүүлэн дэлгэрүүлэхээр ажиллаж байгаа гэнэ. "Морьт харваа" гэдэг нь, зориулалтын бэлтгэж зассан 150 м хашлагатай замаар моьрдын давхиан дунд 4 ш байг нум сумаар харвах урлаг юм байна. Энэ нь "Морьт харваа"-ны хамгийн энгийн төрөл бөгөөд, байны байршлыг өөрчлөх, хөдөлгөөнт бай харвах зэргээр хүндрүүлж сургах боломжтой аж. Улаанбаатар хотын захдуу орших "Өлзийт" хороололд байгуулсан "Морин цирк"-ийн талбайдаа "Морьт харваа" ны сургалт явуулж, "Улсын аварга" шалгаруулах тэмцээн зохион байгуулж байна. Ш.Цогтхүү нар гэр бүлээрээ байгуулж буй энэ байгууламждаа бага болон сургуулийн насны хүүхдүүдэд морь унуулж сургах, амралтын өдрүүдээрээ гэр бүлээрээ ирж морь унан зугаацах, морьтой харьцаж, морийг хайрлаж сурахад нь туслах зорилготой байгаагаа ярьж байсан. "Морьгүйгээр монгол хүнийг төсөөлж болно гэж үү дээ? "хэмээн Ц.Түвшинсайхан энэ мөрөөдлийнхөө эцэст өгүүлсэн.

Ц.ТҮВШИНСАЙХАН ба МОНГОЛЫН ЦИРКИЙН ИРЭЭДҮЙ

...Өнгөрсөн 9 сард Денвер хотноо зохион байгуулагдсан монгол оюутан залуусын "Надад хэлэх үг байна-7" арга хэмжээнд оролцож байхад минь Ц.Түвшинсайхан надтай уулзан өөрийнхөө талаар танилцуулаад, санаа бодлоо хуваалцсан юм. 1996 онд "Хан Монгол" Морьтны Холбоог үүсгэн санаачилсан Ш.Цогтхүүгийн охин болж төрсөн түүний бага нас Монголдоо болон БНСУ-ын Жежү арал дээр циркчдийн амьдрал дунд өнгөрчээ. Бага наснаасаа морин спортоор хичээллэсэн Ц.Түвшинсайхан 2010 онд Монгол улсад зохиогдсон Азийн морьт харвааны олон улсын тэмцээний эмэгтэй төрөлд "тэргүүн" байр, 2010 онд Япон улсад зохиогдсон олон улсын тэмцээнд багаараа" тэргүүн" байр эзэлж, 2012 онд "Ану хатан" уран сайхны кинонд туслах дүр бүтээж, 2012 онд Монгол улсын морин харвааны тэмцээнд түрүүлж, 2013 оны зуны анхдугаар нээлттэй харвааны "Зэв нүүлгэх" төрөлд 3-р байр тус тус эзэлж байжээ.

2014 онд " Ringling Bros and Barnum & Bailey"  циркт ирж 2 жил аялан тоглолт хийсний дараа гэрээгээ дуусгаад тун удахгүй Монгол руугаа буцах гэж байна. Тэрээр надтай удаан ярилцаж өөрийн хүсэл мөрөөдлөө хуваалцсаны дараа би энэ нийтлэлийг бичихээр шийдсэн юм. "Галаа ах аа, дүү нь АНУ-ын нүүдлийн циркт хоёр жил аялан тоглолт хийсний дараа, Монголын циркийн тухай, бас өөрийнхөө ирээдүйн талаар эргэцүүлж эхэлсэн. Би өөрөө мундаг жүжигчин болчихсондоо биш, хамтдаа аялан тоглож буй мундаг "мэргэжлийн" жүжигчдийн талаар хүмүүст хүргэх сэн гэсэн хүслээр танд хандаж байгаа юмаа. Монголын циркийн урлагийн гайхамшиг бахархлыг гадаадад сурталчилж, "бор зүрхээрээ" яваа энэ олон жүжигчидын талаар, бас аавынхаа тухай, "Монгол морьтон" гайхамшигийг бүтээж яваа "Хан Монгол"-ынхоо талаар танд ярьж ойлгуулах гэж бодсон юм шүү" хэмээн учирласан. Тэрээр үргэлжлүүлээд "Техник технологи үсрэнгүй хөгжиж байгаа өнөө үед монголчууд бид мориноосоо холдож боломгүй. Энэ дэлхий ертөнцөд бидний аугаа өвөг дээдэс монголчууд биднийг мориноос салгахгүйгээр дуурсгаж үлдээсэн. Гэтэл бид үнэтэй машин унадаг хэрнээ мориноосоо айдаг болчихвол яах юм бэ? Тэгээд л дүү нь одоо Монголдоо очиж аавдаа туслан, хүүхдүүдэд морь унуулдаг, бас морин дээрээс харваж сургах сан гэж хүсч байна" гэж ярьсан. Ийм залуусын хүсэл мөрөөдлийг бид хайхрахгүй байж болно гэж үү?

Энэ тоглолтод оролцон "Монгол" гэдэг нэрээр Америкийн үзэгчдийг бахдуулан баярлуулж яваа жүжигчин залуустай уулзан ярилцаж суухдаа "Нэгэн цагт дэлхий даяар тархан тоглож яваа Монголын циркийн жүжигчдийг цуглуулан Монголдоо гайхамшигт нэгэн тоглолт хийж үзүүлэх сэн" гэж мөрөөдөж байлаа. Дэлхийд Монголын циркийн урлагийн гайхамшигт ур чадварыг "Монгол" гэдэг эрхэм нэртэй нь хамтад сурталчилж яваа олон залуус нэгдээд, хамтдаа дэлхийг тойрон тоглолт хийвэл сайхан даа. Яагаад болохгүй гэж? Энэ нь бидний хүсээд байгаа "Монгол бренд"-ийн нэг нь юм шүү дээ. Биднийг энэ аялалд хөтөлсөн Ц.Түвшинсайхандаа баярлалаа, бас уулзаж чин сэтгэлээсээ ярилцаж хөгжилдсөн залуустаа баярлалаа. Алсын алсад хөтлөх урт харгуй та нарыг тосож байна. Тэр холыг туулах залуусыг монгол морьгүйгээр төсөөлж болно гэж үү? Өөдрөг хүсэл мөрөөдөлд хязгаар үгүй.
 
                                     Харнууд овгийн Гомбосүрэнгийн Галбадрах
www.galbadrakh.com                                                                                     2016-11-

Дэд бүлгүүд