2936159Онгорхой цонхоор жиргэх шувуудын дуунаар Энхмаа сая л нойрноос сэрлээ. Цонхны нь цаана байдаг саглагар модонд амьдардаг бяцхан хөөрхөн шувууд түүнийг өглөө бүр л ингэж сэрээдэг. Энхмаа орондоо хэсэг хэвтэж тэдгээр бяцхан шувуудын хөөрхөн шулганааг сонсч бүр дасчээ. Эд нар хүний хэлээр ярьдагсан бол , Энхмаа босоорой, хичээлээсээ хоцорлоо шүү  гэж хэлэх байх даа гэж бодоод инээмсэглэснээ бослоо. Орных нь хажуугийн ширээн дээр цаас, харандаа хөглөрнө. Орой зурж байгаад орхисон архитектурын адармаатай олон зураг тэнд нь эрээлжлэн харагдана. Өнөөдөр дулаан байх бололтой гэж бодоод улаан эрээн даашинзаа гарган урьдаа барьж толинд харсанаа сэтгэл хангалуун мишээлээ. Өөрт нь гоё зохидгийг тэр сайн мэдэх билээ. Дандаа жинсэн өмд, хөнгөн гутал гээд оюутан хүний өдөр дутмын хувцаснаас заримдаа залхаж гоё даашинз намируулж, өндөр өсгийтэй гутлын өсгий товор, товор дуугарган, задарсан урт хар гэзгээ үе үе мөрөө давуулан шидлэн алхахад Энхмаа дуртай. Одоогоос 3-н жилийн өмнө тэр Венеци хотын Архитектурын Дээд сургуульд суралцахаар ирж байсан нь саяхан мэт. Венеци хот бол: хэрчсэн мэт олон усан гудамжууд, нуман хэлбэрийн гүүрнүүд, усан такси, Уран баримлууд гээд Итал байтугай дэлхийд алдартай хот билээ.

Дэлгэрэнгүй: “Улаан Сарнай” (өгүүллэг)

southwest-desert-roadБоря, чамд хүүхнүүд дурлаад сүйд болоод байх юм, намайг бол тоож ч харахгүй шүү гэж Доржийн гомдоллон хэлхэд Боря инээснээ, хүүхнүүд сохор л байхгүй юу? Миний найзын сэтгэлийг өнгийж харвал ч эхнээсээ ухаан алдаад унана л даа гэснээ хундагатайгаа дээш өргөж, за аян замдаа сайн явахын төлөө гээд тонгойлгов. Боря нүдээ аниж фүү гэж үлээж, хатсан загас зажилсанаа би яагаад тэр олон жилийн өмнө Харьковт     оюутан байхдаа чамтай найзалж, адаг сүүлд нь олон жилийн дараа хаа холын Арабын  энэ   улсад 2 жил шахам ажил хийж явна гэж бодно чи бол миний сайн найз  бас  их сайхан сэтгэлтэй хүн болоод л тэр гэхэд Дорж за тэр ч яахав, чи тэгээд энэ Ажрам бүсгүйг яах гэж байна даа, анх Шатахуун түгээгүүрт чи бид хоёрыг ажиллаж байхад нэг удаа том жийпнээс Ажрамыг бууж ирхэд би дуу алдаж билээ. Намирсан тас хар үс, үзэсгэлэнт царайг нь хараад тэнгэрийн дагина газарт буугаад ирэв үү? гэж бодсон шүү, Энэ Оманы баячууд машинаасаа ч гардаггүй их л хямсгар харагддаг харин тэр ганган хүүхнийг яагаад гараад ирсэнийг гайхаж л байлаа. Даан ч тэр хоёр гоё нүд чамаас салахгүй болохоор нь учирыг нь гадарлаж билээ. Чи ер анзаарахгүй машин угаагаад л байсан. Тэгээд л тэр баян хатагтай байнга ирдэг болж, надаас юм асууж байхдаа ч чам дээр л харц нь байдаг байсан гээд хундагатайгай татав.

Дэлгэрэнгүй: “Алсын алс замд” (өгүүллэг)

purple-flowersСаяхан нетээр Энэтхэгийн талант  шоунуудыг үзэж суутал нэгэн бяцхан охины дуулахыг сонслоо. Тэр охины хоолой бол ёстой л бурханаас заяасан хоолой байв. Харамсалтай нь тэр охин хараагүй ажээ.
Түүний гайхалтай уянгалаг хоолойг сонсож суухад сэтгэлд ямар нэгэн гуниг төрөөд явчихав. Яасан сонссон дуу вэ? Хоолой нь ч тун төстэй юм гэж бодож өөрийн оюун бодол дотор байдаг лавлах хуудсуудаа эргүүлтэл тэртээ 1995 онд Энэтхэгт явган аялаж явхад тохиолдсон нэгэн үйл явдал сэтгэлд ургаад ирэв. Дуучин охины дууг дахин дахин сонсоход сэтгэл минь гунигаар дүүрч өөрийн эрхгүй санаа алдаж билээ. Хараагүй, дуучин охины энэ дуу намайг тэртээх олон жилийн өмнө буцаагаад аваачсан юм даа.
Энэ түүхийг уншигч тандаа одоо хүүрнэе .
Энэ бол гайхамшигтай дурлалын түүх юм.
- 1995 онд Монголоос-Энэтхэг хүртэл явган аялалд хол, бартаат замыг туулж Пакистанд хоёр ч удаа амиа тавиад туучихсангүй эсэн мэнд Пакистанаас Энэтхэгийн баруун хойт хилийн боомт Атари тосгоноор хил давав. Тэр үед Энэтхэг Пакистан хоёр Пенжабын хилийн будлианаас болж хилээр нэвтэрдэг хүн гэж бараг үгүй, Пакистанд гадаадын таван сурвалжлагчийг барьцаанд аваад байсан үе байлаа.

Дэлгэрэнгүй: "Бурханаас Заяасан Хайр"(дурсамж)

BabyDuckОдоогоос сар гарны өмнө би дэлгүүр орчихоод гэр уруугаа буцаж явлаа. Дөрвөн замын уулзвар дээр иртэл урд талын машин маань явдаггүй зогсчихлоо. Мөн нөгөөх замын машинууд ч хөдлөхгүй болчихлоо. Би гайхаж урагш хартал дөрвөн замын уулзварыг чанх огтлоод хэдэн ангаахайгаа дагуулсан бор нугас алхаж явааг олж харав. Дагаж яваа дэгдээхэйнүүд нь өрвийсөн ёстой л нэг хөөрхөн амьтад юмаа. Үүрнээсээ бараг анх удаа гарч хорвоотой танилцаж байгаагаас гарцаагүй. Эхийгээ жаахан хурдан явахаар зэрэг хуйлраад нарийхан хөлөө жирэлзүүлээд дагаад л гүйцгээх юм. Ийм хөөрхөн амьтад гэж бас байдгаа гэж бодон өхөөрдөн харж байлаа. Тэнд зогссон бүх машины жолоочид бүгд л өхөөрдөж харж байсан нь гарцаагүй.

Нөгөө хэд маань замын голд орох үед хамгийн сүүлд явсан сөөвгөр ангаахай буцаад харайлаа. Хар хурдаараа жирэлзэн гүйж очоод нэг зүйлийг хэд зулгаагаадхав. Энэ үед ээж нугас чар чар гэж дуугархад зулгааж байсан юмаа орхичихоод буцаад л жирийлгэв.

Хэсэг овоо дагаж  явж байснаа ахиад л буцаад жирийлгэв. Миний инээд хүрч түүнд дороо нэр бодож олов. Бүрзээхэй.....

Дэлгэрэнгүй: “Нугасны муухай дэгдээхэй” (болсон явдал)

askoОлон жилийн өмнө юм даа манайх Охайо мужийн Акрон гэдэг хотод амьдарч байлаа. Манай байранд Речил гэдэг хараагүй хөгшин амьдардаг ба түүний цорын ганц ам бүл нь Аско гэдэг нохой байсан юм. Речил гуай дэлгүүр явахдаа Аскогийн цээжний бэхэлгээнд холбосон урт бариулаас барьж нөгөө гартаа таягаа тулж явна. Аско хараагүй хүмүүст хөтөч хийдэг нохойн сургууль төгссөн үнэмлэхтэй нохой байв. Бас л хөгширтлөө олон жил Речил өвөөд нүд, хараа нь болж явсан ажээ. Манай байрныхан бүгд л Аскод их сайн. Манай хүүхдүүд бас эрхлүүлж л байдаг юм. Аско гэрлэн дохойгоор гарахдаа ногоон гэрэлийг хүлээж багаад асахаар нь хөдлөнө. Речил өвөөгийн хөлд тээгэлдэх зүйлийг ер андахгүй. Замын хашлаганд тулаад зогсох бөгөөд Речил гуай Аског зогссон болохоор ямар нэгэн саад байна гэж ойлгоод таягаараа тэмтэрч олоод хөлөө өргөж гарна. Байшингийн булан тойрохдоо Речил гуайг булан мөргүүлэхгүй гэж холуур зугуухан  тойрно.

Дэлгэрэнгүй: “Аско”

Бороо хувингаар асгах мэт шаагин орсоор л...Машиний шил арчигч жагсаалийн цэрэг шиг ярс ярс хөдөлхөд борооны ус ярагдан хажуу тийш урсана. Тулгаа хурдны замаас сая л салж баруун тийш эргэн нарийн гудамжаар өгсөөд нилээд явтал замын хажууд гэрлээ анивчуулан нэг машин зогсох нь харагдав. Хурдаа хасаад хажуугаар нь гархад машины нь  дугуй хагарчихсан,дэргэд нь бороонд шалба норчихсон эмэгтэй зогсож буй нь нүдэнд нь туслаа. Тулгаа, энэ усан бороонд тусгүй л юм болж дээ хөөрхий тусалсан дээр байх гэж бодоод дохио өгөн замаас гарсанаа нөгөөх машины урдхан талд очиж зогсов.
Тулгаа машин уруу ойртсоноо
Do u need help? гэж хашгирхад анивчиж буй гэрэлд сайн харагдахгүй байсан эмэгтэй хэсэг дуугүй харж байснаа та Монгол хүн биш биз гэж асуухад Тулгаа нилээд гайхсанаа тийм гэхэд нөгөөх эмэгтэй өө ямар сайн юм бэ энэ хотод Mонгол хүн байдаг гэж бодооогүй шүү гэснээ дугуй хагарчихаад баларч байна,яаж сольдогыг нь мэддэггүй гэж хэлхэд эрүү ам нь чичэрч байгаа нь мэдэгдэв.

Дэлгэрэнгүй: "Ийм нэгэн хайр"

123Үд дунд гэхэд Володя үлдсэн хэдэн бараагаа зарчихсан учир сэтгэл амар зах дундуур алхаж явтал өөдөөс нь инээмсэглэсээр ирж яваа Азаг олж харлаа.   Сайн уу   Володя чи хайчих нь вэ? гэхэд Володя, би явж л байгаа биз дээ гэвэл  Аза, явж байгааг чинь харж л байна хаашаа явж байгааг чинь асууж байна гэж үг сөргөхөд Володя инээмсэглэснээ хоёулаа явж кино үзэх үү? гэвэл Азагийн нүд баяраар гийж тэгье явцгаая гээд алгаа ташив.
Аза зогсоо чөлөөгүй шулганан юм асууна. Танай Монголд цыган байдаг уу? л гэнэ, халаасны хулгайчид бас бий юу? гэхчилэн төгсгөлгүй асуултаар түүнийг булна.  Кино зааланд үзэгчид дүүрэн сууцгаажээ. Володя Аза хоёр дунд хавиар сууцгаалаа.  Володя хааяа Азаг хархад дэрэвгэр сормуус нь хөдлөх ч үгүй бараг кинон дотор орчихсон юм шиг харагдана.

Дэлгэрэнгүй: "Миний эхнэр хулгайч" (өгүүллэгийн үргэлжлэл)

123Галт тэрэг жигд бүүвэйлэн хурдална. Цонхоор Сибирийн чилгэр хуснууд жирэлзэн өнгөрч хааяа ойн цоорхойд хуучин модон байшингууд харагдана. Галт тэргэн дотор дулаахан агаад тохилог. Манай купенд гэр бүлийн 2 буриад, нэг орос залуу, бид дөрөв Улан-Үдээс  хамт сууцгаасан билээ. Бид ч хоорондоо нэг их юм ярьсангүй явсаар гэр бүлийн хоёр маань Иркутьскт буулаа. Галт тэрэгний зогсоол дээр цас хуйсганана. Удалгүй галт тэрэг дохиогоо өгөн зугуухан хөдөлхөд уур цан болсон хот, зорчих хүн, машиныг харж явсан орос залуу бид хоёр дор бүрнээ юм бодсоор хэсэг чимээгүй явлаа. Галт тэрэг хотоос холдон цасан тал, их ойн дундуур довтолгоход харанхуй болж орчныг бүчин авав.

Гэтэл нөгөөх залуу маань ам нээн цэвэр Монгол хэлээр та хаа хүрэх вэ? гэж асуудаг байгаа. Би Москва явж байна, харин өөрийг чинь орос хүн гэж бодсон эндүүрчээ гэхэд инээмсэглэснээ аав маань Монгол, харин ээж маань Орос хүн л дээ гэснээ чемонданаа уудалж 1 шил цагаан юм гаргаад  ирэв.

Дэлгэрэнгүй: "Миний эхнэр, Хулгайч" (өгүүллэг)

batzorig1988 оны намрын нэг өдөр би ажлаасаа халагдлаа. Олон нялх  хүүхэдтэй учир цэргийн байгууллагын цалин хаана ч хүрэхгүй учраас халагдая  гэтэл Дивизийн захирагч өөдөөс халахгүй харин дэвшүүлж ажиллуулах юм яриад явчихав. Гэвч Дивизийн захирагч амралтаа авсан хойгуур худал, үнэн эмнэлгийн бичиг гаргуулж байгаад   -р ангийн тагнуулын салааны захирагчийн ажлаа өглөө.  Ажил хайж эхэллээ. МXЗЭ-ийн Хорооны дарга, зааварлагч, боловсон хүчний байцаагч, биеийн тамирын багшийн ажилууд олдож байлаа гэвч цалин нь адилхан учраас хийсэнгүй.Нэг л их мөнгөтэй ажлыг 2 алгаа хорстол хиймээр санагдаад байлаа. Нэг өдөр автобусан дотор явж байтал 2 хүн хоорондоо ярьж байнаа. Найз нь Материал Импекс Хангамжийн Нэгдэлд ачигч хийж байгаа 14 хоногт бараг 1000 хүргэж авдаг гээд ярьж байна.

Нөгөөх нь тэр газар чинь хаана байдаг юм бэ? гэхэд яагаав 10-р хорооллын  урд талын томоо хашаанд байдаг гэж байна. Би дараагийн буудал дээр бууж эргэж автобусанд сууж 10-р хорооллыг зорилоо.

Дэлгэрэнгүй: "Ачигчаас-Дарга болсон минь" (дурсамж)

IMGУншигч та өмнө бичсэн Монголын баруун нутгийг туулсан, Горный Алтай, Казакстан, Киргиз, Пакистан, Энэтхэгийн нутгаар аялсан тухай уншсан бизээ. Харин одоо Казахстаны зүүн хойт хэсэг Хятад Улстай хил залгаа нутаг болох Зайсан    нуур, Тарвагатайн нуруугаар хэрхэн аялсан тухайгаа өгүүлье.
Горный Алтайд шөнө чононд ээрүүлэн, шоронгийн оргодол араас дагасан зэрэг таагүй зүйлүүдтэй учирсан билээ. Ингээд Горный Алтайн Уулсыг арайхийж анчин, наймаачдын зөрөг замыг ашиглан цаана нь гарлаа. Хамгийн гол нь нохойг маань оросын хилийхэн гаргаагүй.

Их хэмжээний мөнгө нэхсэн учир аргагүйн эрхэнд Монголын  Заставт үлдээхэд хүргэсэн юм. Нүд, чиx болдог нохой маань байхгүй болохоор цаг үргэлж сонор соргог  явж шөнө унтахдаа  хагас нойртой хонох шаардлагатай болдог байлаа. Харин өдөр нь 1, 2 цаг нам унтчихдаг байсан юм. Миний явсан энэ зам хил орчмын алс бөглүү нутаг учираас ан араатан ихтэй, хот тосгон цөөхөн, оргуул босгуултай газар байсан юм.1995 онд Орос улс задраад удаагүй ид бужигнаж байсан учир бүх газар нь л эмх замбараагүй, хууль бус зүйлүүд газар авсан үе байлаа.

Дэлгэрэнгүй: "Бадарчин-95 аялал"(дурсамж)